Ως γνωστόν, όλα ξεκίνησαν το 2018, όταν η Σύλβια Κούβαλη άνοιξε τη Rodeo στον Πειραιά, στην οδό Πολυδεύκους 41, μετατρέποντας μια παλιά πετρόκτιστη αποθήκη σε μία από τις πλέον πρωτοποριακές γκαλερί της πόλης και προκαλώντας έκπληξη και περιέργεια στο αθηναϊκό art crowd, που έσπευσε να την επισκεφθεί. Σήμερα, οκτώ χρόνια μετά, η γκαλερί έχει μεγαλώσει, αφού προσάρτησε άλλους δύο χώρους στο πίσω μέρος της, έχει πάρει το όνομα της ιδιοκτήτριάς της και έχει αλλάξει διεύθυνση, καθώς η είσοδός της είναι πλέον από την οδό Μαυρομιχάλη 6.  

Την 1η Οκτωβρίου ξεκινάει με μια από τις πιο παραγνωρισμένες Ελληνίδες ζωγράφους, τη Ρίκα Πανά, παρουσιάζοντας έργα της από τέσσερις δεκαετίες, έως τις αρχές του 2000, όταν η 97χρονη σήμερα καλλιτέχνιδα έπαψε να ζωγραφίζει. Από τη δεκαετία του ’60 είχε αφιερωθεί στη δημιουργία ενός είδους πανανθρώπινης ζωγραφικής σε καμβά και χαρτί, ως απάντηση και αντίδραση στην πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Αυτή η επιλογή έδειχνε τη στάση της απέναντι στον αντιδικτατορικό αγώνα και είχαν στόχο την ελευθερία και το φως.

Οι χειρονομιακές, παχιές και πολύ σκοτεινές πινελιές της, σχεδόν εξπρεσιονιστικές και εν μέρει αφηρημένες, έχουν δημιουργήσει μια τολμηρήκαι παιδιά– τοποθετημένες πάντα επάνω σε επίπεδα μονοχρωματικό φόντο (πράσινο, κόκκινο και μπλε). Η έκθεση με τίτλο «Works, 1969-1974» εκτείνεται στις δύο κύριες αίθουσες της γκαλερί, και παρουσιάζει μια επιλογή έργων σε καμβά και χαρτί, ενώ αποτίνει φόρο τιμής στη σειρά «Η διάβρωση του πολιτισμού».

Παράλληλα παρουσιάζεται η μεταφερμένη σε βίντεο 16 mm ταινία «Seasons end» της Tαμάρα Χέντερσον που δημιούργησε η καλλιτέχνιδα το 2016 και προβλήθηκε για πρώτη φορά την ίδια χρονιά στη μεγάλη αφιερωματική έκθεσή της στο Glasgow International, μαζί με ένα «δάσος» από γλυπτά, μέρος ενός ευρύτερου σώματος έργου με τον ίδιο τίτλο. Αποτελεί μια σχεδόν σουρεαλιστική προσέγγιση του ταξιδιού, της κίνησης μέσα στο γλυπτό και στη ζωή, της εντροπίας και του αδιάκοπου, συνεχώς μεταβαλλόμενου κύκλου της ζωής, των εποχών.

Στο μικρότερο χώρο της γκαλερί, το studiolo, παρουσιάζεται μια νέα σειρά έργων σε χαρτί της Βερόνικα Χαπτσένκο. Η καλλιτέχνις, που ζει και εργάζεται στην Κρακοβία, ασχολείται με την ακουαρέλα, ένα μέσο παρόμοιο σε υφή με αυτό που η ίδια αποκαλεί «ζωγραφική με σκόνη». Η πρακτική της επικεντρώνεται στην ανθρώπινη μορφή και στη μεταφυσική, αιθέρια και κοσμική ύπαρξή της. Εν μέρει ανατομικά, εν μέρει μηχανικά, αλλά διαφανή σε κίνηση και μεταμορφώσεις, τα έργα παραπέμπουν σε Σοβιετικούς καλλιτέχνες και εμπνέονται από αυτούς.

Η Σύλβια Κούβαλη λέει σχετικά: «Με ενδιέφερε να βάλω τη Ρίκα Πανά, η οποία είναι σπουδαία καλλιτέχνιδα και αν ζούσε στην Αμερική θα ήταν ένα τεράστιο όνομα, μαζί με τη Βερόνικα Χεπτσένκο, γιατί και οι δυο διαπραγματεύονται το ανθρώπινο σώμα. Η Βερόνικα με έναν πολύ πιο μεταφυσικό τρόπο, ενώ η Ρίκα με έναν πολύ πιο βαθιά πολιτικό τρόπο, καθώς την απασχολούν ο ανθρώπινος πόνος και τα ανθρώπινα δικαιώματα».  

Στο νούμερο 37Α, ο χώρος τέχνης «The Intermission» της Άρτεμης Μπαλτογιάννη, που λειτουργεί ως γκαλερί rental, προσκαλώντας διακεκριμένους διεθνείς καλλιτέχνες μαζί με την γκαλερί που τους εκπροσωπεί, μετά από μια επιτυχημένη πορεία από το 2019 μέχρι σήμερα, φέτος φέρνει σε συνεργασία με τη Lisson Gallery (παράρτημα Νέας Υόρκης) έναν από τους πιο διορατικούς καλλιτέχνες της εποχής μας, τον Tishan Hsu, ο οποίος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αναζήτησης του τρόπου με τον οποίο οι τεχνολογικές εξελίξεις αντικατοπτρίζουν την ανθρωπότητα.

Ο Hsu, πολύ πριν από τη σημερινή ραγδαία έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, ήδη από τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, διερεύνησε το ζήτημα της διασταύρωσης οργανικής και τεχνητής ζωής μέσω του σώματος και της οθόνης, φτάνοντας σήμερα στο σημείο να αμφισβητήσει τη σχέση μεταξύ ανθρωπότητας και τεχνολογίας. Η ενότητα έργων του που θα παρουσιάσει στον Πειραιά ενσωματώνει εικόνες που έχουν παραχθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ενώ έχουν υποστεί επεξεργασία από τον ίδιο, δημιουργώντας έναν διάλογο μεταξύ διαφορετικών παραγόντων δημιουργίας.

Η Άρτεμις Μπαλτογιάννη εξηγεί: «Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη που από πολύ νωρίς ασχολήθηκε με τον συσχετισμό σώματος και οθόνης, δηλαδή το πώς στεκόμαστε και πώς καθόμαστε μπροστά της, πού συναντιέται το σώμα με την τεχνολογία. Ξεκινώντας από αυτό, εξερευνά πώς εξελίσσεται η βιολογία και οι άνθρωποι παράλληλα με την τεχνολογία, γι’ αυτό και τα έργα του αποπνέουν κάτι απόκοσμο και συνάμα οργανικό. Διαθέτουν στοιχεία σώματος αλλά και οθόνης».

Facebook Twitter Tishan Hsu, «mammal-screen-green-1». Φωτ.: © 2024 North First Studio/Artists Rights Society (ARS), Nέα Υόρκη

H γκαλερί Ramiken, με έδρα τη Νέα Υόρκη και παράρτημα στη Μαυρομιχάλη 6Β, παρουσιάζει μια σειρά από ζωγραφικά έργα της Ρουμανοαμερικανίδας Andra Ursuța, με τον τίτλο «The man from the Internet». H καλλιτέχνιδα είναι γνωστή για τη μηδενιστική απεικόνιση της ανθρώπινης κατάστασης μέσα από ζητήματα όπως ο πατριωτισμός, η βία κατά των γυναικών και η «απέλαση εθνοτικών ομάδων».

Το ελληνικό κοινό γνώρισε πρώτη φορά τη δουλειά της χάρη στη γλυπτική εγκατάσταση «Apocalypse now and then» που παρουσίασε το καλοκαίρι του 2025 ο καλλιτεχνικός οργανισμός ΔΕΣΤΕ στα Σφαγεία της Ύδρας. 

Η γκαλερί Two Boots των Ινές Νιάρχου και Σούζι Άλτερ δεν έχει σταθερό εκθεσιακό χώρο αλλά ταξιδεύει σε διαφορετικούς χώρους. Την 1η Οκτωβρίου εγκαινιάζει στο αρχιτεκτονικό γραφείο MPNYC του Ανδρέα Κωστόπουλου, στη διεύθυνση Μαυρομιχάλη 6Α και Πολυδεύκους 52, την ομαδική φωτογραφική έκθεση «Aesthetic Disturbances».

Όπως εξηγεί η επιμελήτρια, Σούζι Άλτερ, η οποία συνεργάζεται ως visual director με το «Mastermind Magazine» του Παρισιού: «Δεν θέλαμε να εκθέσουμε σε έναν συμβατικό χώρο, και όταν βρέθηκα πρώτη φορά στη γειτονιά του Πειραιά, εντυπωσιάστηκα τόσο με την αρχιτεκτονική ιδιαιτερότητα όσο και με το πολιτιστικό στίγμα που φέρει, και με τα απίστευτα vibes. Γνωρίζοντας την Άρτεμη και τη Σύλβια, αποφασίσαμε ότι η περιοχή αποτελούσε οργανικό κομμάτι της στρατηγικής της γκαλερί μας. Όταν ο Ανδρέας μάς πρότεινε να παρουσιάσουμε την έκθεσή μας στον εκπληκτικό του χώρο, δεχτήκαμε αμέσως. Στην έκθεση αυτή με ενδιαφέρει να παρουσιάσω φωτογράφους διαφορετικών γενιών και να δείξω όλες τις εκφάνσεις της φωτογραφίας, πόσα πράγματα μπορούμε να πούμε με το μέσο, και όχι απλά να εκθειάσουμε την αισθητική».

Ως εκ τούτου, η έκθεση της Two Boots αποπειράται μέσα από καλλιτέχνες διαφορετικών γενιών και από διαφορετικά πλαίσια να εξερευνήσει τους τρόπους με τους οποίους η φωτογραφία μπορεί να διαταράξει τη σχέση ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα που αναπαριστά. Σώματα, πρόσωπα, τοπία και σκηνοθετημένες στιγμές εμφανίζονται με τρόπους που μετατοπίζουν την αίσθηση του γνώριμου. Η κλίμακα, η σκηνοθεσία, η οπτική και η ατμόσφαιρα λειτουργούν ως στοιχεία που διαταράσσουν την πρώτη ανάγνωση της εικόνας, δημιουργώντας χώρο για αμφισημία και πολλαπλές ερμηνείες.

Facebook Twitter Άποψη της ομαδικής φωτογραφικής έκθεσης «Aesthetic Disturbances». Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν.Facebook Twitter Andra Ursuța, «The man from the Internet 42», 2026

Καθώς δεν ακολουθείται μια γραμμική αφήγηση, μεταξύ των έργων αναδύονται ενδιαφέρουσες αλληλεπιδράσεις. Να σημειώσουμε ότι σε μια εποχή που η εικόνα διαχέεται με τρομερή ταχύτητα και ποσότητα μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η έκθεση συνολικά πραγματεύεται τις ιδιαίτερες αυτές συνθήκες και έτσι, στον αντίποδα αυτής της αδιάλειπτης ροής, λειτουργεί ως ένας χώρος ουσιαστικής παρατήρησης, αφήνοντας περιθώριο για την αβεβαιότητα, την τριβή και την απόλαυση που αναδύονται όταν μια εικόνα δεν αποκαλύπτεται άμεσα.

Τέλος, ο νέος εκθεσιακός χώρος του οργανισμού ATOPOS cvc, του ανεξάρτητου χώρου πειραματικής έρευνας και εκθέσεων ο οποίος προστέθηκε από τον περασμένο Γενάρη στην Πολυδεύκους 46, ανοίγει στις 17 Οκτωβρίου με την έκθεση «Who owns the blackest black?» σε επιμέλεια και πρωτότυπη ιδέα της Em Kei. Εξερευνά θέματα όπως η πληροφορία, η λογοκρισία, η προπαγάνδα, οι θεωρίες συνωμοσίας, η ιδιοκτησία, η εξουσία και ο κοινωνικός έλεγχος. Πρόκειται για μια εγκατάσταση που αξιοποιεί πρόσφατα δημοσιοποιημένα έγγραφα της αμερικανικής κυβέρνησης με διαγραμμένα τμήματα – συμπεριλαμβανομένων των φακέλων για τον JFK και των Epstein καθώς και άλλων διαβαθμισμένων εγγράφων.

Πηγή: lifo.gr/eikastika