Το έργο τους εξήρε η επιτροπή των βραβείων «για τις ανακαλύψεις που οδήγησαν στην οπτογενετική, η οποία καθιστά εφικτή την ενεργοποίηση ή απενεργοποίηση της δραστηριότητας μεμονωμένων νευρικών κυττάρων σε έναν ζωντανό εγκέφαλο». 

«Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται τώρα σε εργαστήρια σε όλο τον κόσμο για την αποκάλυψη των μυστηρίων του εγκεφάλου», έγραψε η επιτροπή στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X. Οι Hegemann και Nagel ανακάλυψαν μια πρωτεΐνη, γνωστή ως καναλιροδοψίνη (channelrhodopsin), προτού ο Deisseroth «μετατρέψει την πρωτεΐνη σε έναν φωτοκατευθυνόμενο διακόπτη για τα νευρικά κύτταρα», ανέφερε η Επιτροπή Νόμπελ σε ανακοίνωσή της.

Πέρυσι, τρεις επιστήμονες κέρδισαν το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής για ανακαλύψεις σχετικά με το πώς το ανοσοποιητικό σύστημα γνωρίζει να επιτίθεται στα μικρόβια και όχι στον ίδιο μας τον οργανισμό. Το έργο των Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell και Δρ. Shimon Sakaguchi αποκάλυψε ένα κομβικό μονοπάτι που χρησιμοποιεί το σώμα για να κρατά το ανοσοποιητικό σύστημα υπό έλεγχο, το οποίο ονομάζεται περιφερική ανοσολογική ανοχή.

Οι ειδικοί χαρακτήρισαν τα ευρήματα «κρίσιμης σημασίας για την κατανόηση αυτοάνοσων νοσημάτων», όπως ο διαβήτης τύπου 1, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ο λύκος.

Μετά το βραβείο Ιατρικής της Δευτέρας, ακολουθεί το βραβείο Φυσικής την Τρίτη, Χημείας την Τετάρτη και Λογοτεχνίας την Πέμπτη.

Αφού απονεμηθεί το βραβείο Ειρήνης την Παρασκευή, το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών στην Μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ θα ανακοινωθεί στις 12 Οκτωβρίου.

Και λίγα περισσότερα για όσους το τραβάει ο οργανισμός τους

«Η οπτογενετική προσφέρει ευκαιρίες χαρτογράφησης του εγκεφάλου με έναν τρόπο που κάποτε τολμούσαμε μόνο να ονειρευτούμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Per Svenningsson, Πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ.

Από την περιέργεια στα βάθη της φύσης

Η ιστορία αυτής της επανάστασης δεν ξεκίνησε μέσα σε κάποιο υπερσύγχρονο νευρολογικό εργαστήριο, αλλά από την καθαρή επιστημονική περιέργεια για τον φυσικό κόσμο. Ο Πίτερ Χέγκεμαν αναρωτήθηκε πώς το Chlamydomonas, ένα απλό μονοκύτταρο φύκος, καταφέρνει να κινείται με ακρίβεια προς το φως.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, μαζί με τον Γκέοργκ Νάγκελ, ανακάλυψαν στην επιφάνεια του κυττάρου μια αξιοσημείωτη πρωτεΐνη, τη ροδοψίνη καναλιού (channelrhodopsin). Όταν η πρωτεΐνη αυτή εκτίθεται σε μπλε φως, ανοίγει ένα κανάλι που επιτρέπει σε φορτισμένα ιόντα να εισέλθουν στο κύτταρο, δημιουργώντας άμεσα ηλεκτρικό παλμό. Το πιο εντυπωσιακό; Όπου κι αν τοποθετούσαν την πρωτεΐνη, τα κύτταρα γίνονταν αυτόματα φωτοευαίσθητα.

Η τομή του Καρλ Ντάισσεροθ και η γέννηση της οπτογενετικής

Το επόμενο μεγάλο βήμα ήρθε από τον Καρλ Ντάισσεροθ, ο οποίος πήρε το γονίδιο αυτής της πρωτεΐνης και το εισήγαγε σε νευρικά κύτταρα από αρουραίους.

• 2005: Δημοσιεύει την ιστορική ανακάλυψη ότι με μια απλή δέσμη μπλε φωτός μπορούσε πλέον να ενεργοποιήσει σήματα στα νευρικά κύτταρα.
• 2007: Καταφέρνει να κάνει τον διακόπτη αυτόν να λειτουργεί μέσα στον ζωντανό εγκέφαλο ποντικών.

Η μέθοδος αυτή, που συνδυάζει γενετική και οπτική τεχνολογία, ονομάστηκε οπτογενετική και εξαπλώθηκε αστραπιαία παγκοσμίως.

Ένα παράθυρο στη θεραπεία νευρολογικών παθήσεων

Χάρη στην οπτογενετική, οι ερευνητές μπορούν πλέον να απομονώνουν και να χαρτογραφούν τα νευρικά κυκλώματα που σχετίζονται με συγκεκριμένες μνήμες, συναισθήματα και συμπεριφορές.

Πέρα από τη βασική έρευνα για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και τις ψυχιατρικές διαταραχές, οι κλινικές εφαρμογές προχωρούν ήδη με γοργούς ρυθμούς. Επιστήμονες χρησιμοποιούν τη μέθοδο σε φιλόδοξες προσπάθειες να αποκαταστήσουν την όραση σε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα όρασης.

Οι φετινοί βραβευθέντες δεν έδωσαν απλώς απαντήσεις σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρωπότητας· έθεσαν τα θεμέλια μιας νέας εποχής στη ιατρική και τη νευροεπιστήμη, αποδεικνύοντας ότι τα μυστικά του ανθρώπινου μυαλού κρύβονταν, τελικά, στα πιο απλά πλάσματα της φύσης.

Αυτοί είναι οι νικητές του Νόμπελ ιατρικής

• Καρλ Ντάισσεροθ, γεννημένος το 1971. Διδακτορικό (Ph.D.) το 1998 και πτυχίο Ιατρικής (MD) το 2000 από το Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ. Καθηγητής D.H. Chen, Καθηγητής Βιομηχανικής (Bioengineering), Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών στο Ιατρικό Ινστιτούτο Howard Hughes και στο Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ.
• Πίτερ Χέγκεμαν, γεννημένος το 1954. Διδακτορικό το 1984 στο Ινστιτούτο Βιοχημείας Max-Planck, στο Martinsried της Γερμανίας. Ομότιμος Καθηγητής Νευροεπιστήμης Hertie στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, Γερμανία. Οι ανακαλύψεις για τις οποίες απονεμήθηκε το βραβείο πραγματοποιήθηκαν στο Ινστιτούτο Βιοχημείας Max Planck, στο Martinsried της Γερμανίας.
• Γκέοργκ Νάγκελ, γεννημένος το 1953. Διδακτορικό το 1988 στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης, Γερμανία. Καθηγητής Μοριακής Φυσιολογίας Φυτών στο Τμήμα Μοριακής Φυσιολογίας Φυτών και Βιοφυσικής – Βοτανική Ι, στο Πανεπιστήμιο του Würzburg, Γερμανία. Οι ανακαλύψεις για τις οποίες απονεμήθηκε το βραβείο πραγματοποιήθηκαν στο Ινστιτούτο Βιοφυσικής Max Planck, στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας.