Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Κυριακή, 15 Φεβρουαρίου 2026 13:19

Βρέθηκαν φωτογραφίες των 200 εκτελεσμένων Ελλήνων αριστερών από του Γερμανούς ναζί στην Καισαριανή

Επιλέγων ή Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
fbα93Έχουν γραφτεί τόσα τραγούδια, έχουν φιλοτεχνηθεί πίνακες και χαρακτικά, στα οποία απεικονίζεται η θυσία, τα γράμματα, τα ονόματά τους. Μέχρι χθες, δεν υπήρχε καμία φωτογραφία των προσώπων.
Σήμερα, συγκλονισμένη, παρακολουθώ τα φωτογραφικά ντοκουμέντα, που φέρονται να αποτυπώνουν στιγμές, πριν από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών, στην Καισαριανή, την 1η Μαΐου 1944, τα οποία έρχονται για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας.
Οι εικόνες αναρτήθηκαν, προς πώληση, στο eBay από πωλητή με έδρα το Βέλγιο, ο οποίος υποστηρίζει ότι προέρχονται από ιδιωτική συλλογή Γερμανού υπαξιωματικού της Βέρμαχτ.
Σύμφωνα με την περιγραφή της αγγελίας, το υλικό αποδίδεται στον λοχία, ή υπολοχαγό, Χέρμαν Χόιερ, που υπηρετούσε στη μονάδα, 1012 Festungs-Bataillon, με έδρα τη Μαλακάσα, κατά την περίοδο της Κατοχής. Η αυθεντικότητα των φωτογραφιών, ωστόσο, δεν έχει, μέχρι στιγμής, επιβεβαιωθεί από επίσημο φορέα ή ιστορικό αρχείο.
 Η σχετική δημοπρασία έγινε γνωστή μέσα από ανάρτηση της σελίδας «Greece at WWII Archives» στο Facebook, προκαλώντας συζήτηση γύρω από τη γνησιότητα αλλά και τη δεοντολογία της εμπορικής εκμετάλλευσης τέτοιου ιστορικού υλικού.
Δεν γνωρίζω, και στο κάτω-κάτω, δεν με νοιάζει κιόλας, είναι δεν είναι αυθεντικό το φωτογραφικό υλικό, που κυκλοφορεί, διότι η εκτέλεση των 200 αντιστασιακών, της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944, είναι ιστορικό γεγονός, το οποίο συγκλόνισε την Αθήνα, την Ελλάδα, την Ευρώπη.
 
fba91Ο Παντελής Βούλγαρης, με ιστορική ακρίβεια και με το συναισθηματικό μέτρο που τον διέπει, αποτύπωσε, καρέ-καρέ, στην ταινία του «Το τελευταίο σημείωμα», το χρονικό αυτής της αδιανόητης κτηνωδίας.
 
Παρατηρώ τα υπερήφανα, μελλοθάνατα, πρόσωπα, τα γεμάτα φως, με το κεφάλι ψηλά, με το ίσιο βλέμμα, που έχουν κατανικήσει τον φόβο και την αγωνία του επερχόμενου θανάτου, και αυτό μου αρκεί. Δεν χρειαζόμουν τις φωτογραφίες ,για να μου το αληθεύσουν.
Πόσο σπουδαία είναι η στιγμή των βημάτων τους προς το βάθρο της Ιστορίας που θα τους περιγράφει, ως το τέλος, ως το νυν και το αεί της.
 
Βήματα, προς ημέρες ορθάνοιχτες, προς δρόμους ελεύθερους, στις παρυφές ενός Αγώνα που τον γλύφει το αίμα της ένδοξης πάλης.
Καρδιές αγέρωχες, να ξεπηδά από μέσα τους η φλόγα, καρδιές σαν ροδοπέταλα, τρυφερές, στραμμένες στα μεγάλα φρονήματα, στα ιδανικά.
 
Ο τοίχος της Καισαριανής μας κλήρωσε ένα απαράμιλλο και υπερούσιο ξέφωτο.
Εκεί, στην άκρη της ζωής, πριν τους βρει η σφαίρα στο γενναίο τους κορμί. Εκεί, που ούτε στιγμούλα δεν έσκυψαν, δεν χαμήλωσαν τα μάτια, δεν γονάτισαν, δεν λύγισαν, ήσυχοι, χωρίς κραυγές και δάκρυα.fba94
 
Και σκέφτομαι, άραγε, ποια να ήταν άραγε η τελευταία λέξη που ψιθύρισαν, ποια να ήταν η τελευταία σκέψη που έκαναν, τι να θρήνησαν, τι τους έδωσε ελάχιστη χαρά, τι να κρατούσαν στις τσέπες τους, ένα ενθύμιο, μια φωτογραφία, μια βέρα, χαρτάκι λευκό, με ένα γραμμένο σ’ αγαπώ, ή μάνα να με θυμάσαι, πατέρα αντίο. Ή απλώς, μια ακαριαία λάμψη, ένα όνομα, μια υπόσχεση, μια ανομολόγητη προοπτική.
Σώματα, που ορθώνονται ανάμεσα στη νοητή γραμμή που υποδεικνύει το ύψος και το ειδικό βάρος της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας, που μας δείχνουν τον δρόμο που οφείλουμε να βαδίζουμε, ακόμη κι όταν ο δρόμος φαντάζει έρημος άβατη, άνυδρη, χωρίς νερό και ελπίδα.
 
fbα92
 
Συνεχίζω να μην καταλαβαίνω, γιατί οι άνθρωποι χρειάζεται να περιδιαβούν αδιανόητα σκληρούς και αδυσώπητους τόπους, στο τόσο σύντομο πέρασμά τους από τη γη.
Στέκομαι ακίνητη, με δέος και παρατηρώ τις λεπτομέρειες της εικόνας τους, κατάφατσα στον θάνατο, και τις προσκυνώ. Ορκίζομαι πως, δεν έχω ξαναδεί τίποτε τόσο μεγάλο και τόσο δυνατό στη ζωή μου ολόκληρη.
ΧΞ
 
 
Σ.Δ.  Θανάσης Παπακωνσταντίνου | Ο Φορτίνο Σαμάνο  
Ο Fortino Samano Μεξικανός υπολοχαγός και υπαρχηγός του Emiliano Zapata στην εξέγερση των φτωχών του 1910 συνελήφθη και εκτελέστηκε το 1917 από τον ομοσπονδιακό στρατό του προέδρου Porfirio Diaz . Δευτερόλεπτα πριν την εκτέλεσή του ζήτησε ένα τσιγάρο ποζάροντας ακουμπισμένος σε ένα πέτρινο τοίχο, και χαμογελώντας άφοβα στο φακό του βραζιλιάνου φωτογράφου Agustin Victor-Casasola.
Nicolas Sevastakism από το fb. 
Με τις φωτογραφίες των προς εκτέλεση κομμουνιστών, κυρίως εργατικών και συνδικαλιστικών στελεχών του ΚΚΕ αλλά και δεκάδων της (τότε) αριστερής αντιπολίτευσης, νιώθει κανείς πως η Ιστορία συνεχίζει να μας εγκαλεί, να μας μιλά, να μας απευθύνει όχι μόνο άσαρκα μηνύματα και πληροφορίες αλλά και πρόσωπα και συγκεκριμένες χειρονομίες. Θέλει νομίζω άπειρη προσοχή να μην προσθέσουμε καρύκευμα ai στο πρωτογενές υλικό, να μην μετατραπεί σε κάτι άλλο από αυτό που μας προσφέρουν οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες: αυτά τα παραστήματα, τα χέρια που υψώνονται, τα χείλη που σχηματίζουν ένα τραγούδι προθανάτιας νίκης.
Διαβαζω τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη, τον Χανδρινο, τις προτάσεις του κ. Παυλάκη (του γιατρού στο Πολυτεχνείο 73) και τις ανακοινώσεις των κομμάτων της Αριστεράς, του Αλέξη Τσίπρα κλπ. Κάτι πιστεύω θα γίνει, ίσως θεσμικά και πάντως στη κατεύθυνση της διάσωσης των τεκμηρίων.
Στέκομαι όμως στην δόνηση που φαίνεται πως έφερε αυτή η συνάντησή μας με το γεγονός. Όχι με το γεγονός αλλά με την ηθικη ενέργεια που εκπέμπουν αυτοι οι μελλοθάνατοι απέναντι στον μηχανισμό που τους έφερε εκεί και τους σκότωσε. Αυτή η ηθική ενέργεια που μας ξαφνιάζει με την απλή γενναιότητά της, είναι τελικά ένα φως που διαρκεί. Και διαρκεί γιατί δεν είναι κάποιο μεταφυσικό άστρο αλλά η ζωή και η περιουσία των φτωχών ανθρώπων, των εργατικών σωμάτων, των πολιτικών ψυχών που υψώθηκαν πάνω απ' όλες τις μικρές και μεγάλες προδοσίες των εχθρών τους. Και του ξένου εχθρού και του εντόπιου.
 
 
Επί του πιεστηρίου, από Μενέλαο Χαραλαμπίδη στο fb: 
Πρώτες σκέψεις για τις φωτογραφίες από την εκτέλεση στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που εμφανίστηκαν χθες προς δημοπρασία στο eBay:
Οι φωτογραφίες είναι συγκλονιστικές. Τα λόγια μοιάζουν φτωχά για να περιγράψουν τα συναισθήματα που μας δημιουργούν.
Πρέπει να γίνει προσπάθεια ώστε αυτές οι φωτογραφίες να αποκτηθούν και να κατατεθούν σε επίσημο αρχειακό φορέα, με τον όρο ότι θα είναι διαθέσιμες στην έρευνα και ότι τα ψηφιακά τους αντίγραφα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς αντίτιμο σε εκδόσεις, εκθέσεις, ντοκιμαντέρ κ.ά. Μεγάλος αριθμός πολύτιμων πηγών (έγγραφα, φωτογραφίες, κινηματογραφικά αρχεία, αντικείμενα κ.ά.) αγοράζεται από ιδιώτες συλλέκτες, χρησιμοποιείται για ιδιωτική χρήση και δεν είναι διαθέσιμος στην έρευνα.
 
Οι φωτογραφίες αυτές χρειάζονται επιστημονική τεκμηρίωση. Βλέπουμε λήψεις από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου, από τα γερμανικά φορτηγά που μετέφεραν τους κρατουμένους και από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι απεικονίζουν κάποιους από τους 200 εκτελεσμένους της Πρωτομαγιάς του 1944, γιατί η ίδια διαδικασία επαναλήφθηκε λίγες ημέρες αργότερα, στις 10 Μαΐου 1944, με την εκτέλεση άλλων 100 πολιτικών κρατουμένων. Συνεπώς, πρέπει να αναγνωρίσουμε τουλάχιστον ένα από τα πρόσωπα που διακρίνονται σε αυτές.
 
Αν θέλουμε να αφηγηθούμε την ιστορία των κομμουνιστών πολιτικών κρατουμένων που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, αφετηρία μας δεν μπορεί να είναι η περίοδος της Κατοχής, αλλά εκείνη της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου 1936, που επιβλήθηκε από τον Ιωάννη Μεταξά με την υποστήριξη του βασιλιά. Και αυτό διότι οι 157 από τους 200 εκτελεσμένους ήταν κομμουνιστές πολιτικοί κρατούμενοι που είχαν συλληφθεί από τις αρχές ασφαλείας του δικτατορικού καθεστώτος του Ιωάννη Μεταξά την περίοδο 1936–1939 και είχαν παραδοθεί από τις ελληνικές αρχές στα γερμανικά στρατεύματα, όταν αυτά εισέβαλαν στη χώρα τον Απρίλιο του 1941. Όμως, και μετά την κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς και τους συμμάχους τους, η διοίκηση των χώρων κράτησης των κομμουνιστών παρέμεινε στα χέρια της Ελληνικής Χωροφυλακής. Με άλλα λόγια, αυτοί οι άνθρωποι ήταν πρωτίστως θύματα του αντικομμουνιστικού ελληνικού κράτους και δευτερευόντως των Γερμανών κατακτητών.
 
Εκτός από τους 157 προπολεμικούς κομμουνιστές πολιτικούς κρατουμένους (από αυτούς, τρεις ήταν αρχειομαρξιστές και τέσσερις τροτσκιστές), μεταξύ των εκτελεσμένων της Πρωτομαγιάς του 1944 υπήρχαν και τουλάχιστον 22 μέλη του ΕΑΜ, τα οποία είχαν συλληφθεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής από την Ελληνική Χωροφυλακή, η οποία τα παρέδωσε στους Γερμανούς προς εκτέλεση.
 
Θα μπορούσαμε να έχουμε μια σαφέστερη εικόνα για τα θύματα αυτά, καθώς έχουμε ηθική υποχρέωση να τιμούμε τη μνήμη τους. Όμως το ελληνικό κράτος εξακολουθεί να κρατά κλειστά τα πολύτιμα για την έρευνα αρχεία των ελληνικών υπηρεσιών ασφαλείας, παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει 80 χρόνια από τη λήξη του πολέμου και 85 χρόνια από την περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά.
Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου 2026 00:13
Κατηγορία Ιστορικά
Τρύφων Μπεκετιάδης

Τελευταία άρθρα από τον/την Τρύφων Μπεκετιάδης

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση