Ιστορικά

Ιστορικά (73)

«Τι μπορεί να κάνει η Ιστορία;» – Πέντε βιβλία για όσα φέρνει το 2026

kathimerini50Επιμέλεια Θοδωρής Λέννας. «Πότε πέρασαν τόσα χρόνια μέσα σε ενάμιση μήνα;», αναρωτιόμαστε μεταξύ σοβαρού και αστείου. Στην εποχή του απρόβλεπτου, του παράδοξου και του δυσεξήγητου, πέντε προσωπικότητες χαρτογραφούν το έτος 2026 μέσα από ισάριθμα βιβλία.

Ο τίτλος του βιβλίου του Πατρίκ Μπουσρον «Τι μπορεί να κάνει η Ιστορία;» θα μπορούσε να λειτουργήσει ως άβολη –πλην ακριβής– αντανάκλαση της αμηχανίας του παραπάνω ερωτήματος. Κι ας αποτελεί κι αυτό ερώτημα.

Υπάρχουν, όμως, απαντήσεις σε μια συγκυρία όπου γεωπολιτικές σταθερές και μέχρι σήμερα εμπεδωμένα κεκτημένα αμφισβητούνται εν μια νυκτί;

fbα93Έχουν γραφτεί τόσα τραγούδια, έχουν φιλοτεχνηθεί πίνακες και χαρακτικά, στα οποία απεικονίζεται η θυσία, τα γράμματα, τα ονόματά τους. Μέχρι χθες, δεν υπήρχε καμία φωτογραφία των προσώπων.
Σήμερα, συγκλονισμένη, παρακολουθώ τα φωτογραφικά ντοκουμέντα, που φέρονται να αποτυπώνουν στιγμές, πριν από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών, στην Καισαριανή, την 1η Μαΐου 1944, τα οποία έρχονται για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας.
Οι εικόνες αναρτήθηκαν, προς πώληση, στο eBay από πωλητή με έδρα το Βέλγιο, ο οποίος υποστηρίζει ότι προέρχονται από ιδιωτική συλλογή Γερμανού υπαξιωματικού της Βέρμαχτ.
Σύμφωνα με την περιγραφή της αγγελίας, το υλικό αποδίδεται στον λοχία, ή υπολοχαγό, Χέρμαν Χόιερ, που υπηρετούσε στη μονάδα, 1012 Festungs-Bataillon, με έδρα τη Μαλακάσα, κατά την περίοδο της Κατοχής. Η αυθεντικότητα των φωτογραφιών, ωστόσο, δεν έχει, μέχρι στιγμής, επιβεβαιωθεί από επίσημο φορέα ή ιστορικό αρχείο.
fbα77Ο τίτλος στα εβραϊκά: נכסי יהודי סלוניקי, מאת ג'ייסון תיליקוס, מתוך פייסבוק
Μία τραγική σελίδα της ιστορίας της Θεσσαλονίκης είναι η εξολόθρευση των 50 χιλιάδων περίπου Εβραίων της πόλης από τους Ναζί στα 1943-1944.
Εκτός όμως από το τραγικό γεγονός αυτό καθεαυτό υπάρχει μία σκοτεινή σελίδα γύρω από το τι απέγιναν οι περιουσίες των Εβραίων που έχασαν τη ζωή τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μπίρκεναου.
Ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την τύχη των περιουσιών των Εβραίων της Θεσσαλονίκης αναφέρει μεταξύ άλλων στο βιβλίο του “Έλληνες εναντίον Ελλήνων”, ο Στράτος Δορδανάς (σελ.398-437).
pulantzas1Φωτογραφία από την εκδήλωση που οργανώσαμε ως Ινστιτούτο Νίκος Πουλατζάς για τα 80 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ειπώθηκαν πολλά και σημαντικά. Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε στην επιλεκτικότητα της μνήμης του πολέμου με ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική περίπτωση, η Αθηνά Σκουλαρίκη μίλησε για τα διάδοχα του Ναζισμού και του φασισμού σχήματα και τη στάση τους απέναντι στα εγκλήματα αυτού του πολέμου, ο Χάρης Δούκας εστίασε στον ρόλο που μπορεί να παίξει η  τοπική αυτοδιοίκηση στην αντιμετώπιση της ακροδεξιάς και ο Αντώνης Λιάκος ανέδειξε ανάμεσα σε άλλα τη σχετικότητα του προτάγματος ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ που βροντοφώναξε η ανθρωπότητα το 1945.

fba116Είχαμε σκοπό, να το εκδώσουμε τα Χριστούγεννα. Τελικά το φτάσαμε στο Πάσχα, διορθώνοντας και ξαναδιορθώνοντας — όπως πρέπει να συμβαίνει σε κάθε καλό βιβλίο.

Αρκετές εκατοντάδες τοπωνύμια της πόλης· περισσότερα από τετρακόσια ονόματα περιοχών, συνοικιών, τοπόσημα και ονόματα δρόμων. Άλλα είναι ενεργά, άλλα άλλαξαν με τον χρόνο και σχεδόν κανείς δεν θυμάται πού βρίσκονταν. Ανάμεσά τους και τα αρχαία τοπωνύμια, για τα οποία χρειάστηκε ο κόπος πολλών αρχαιολόγων και ένας αιώνας έως ότου ταυτιστούν.

Η ιδέα ξεκίνησε πριν από δυο-τρία χρόνια. Είχε τότε κυκλοφορήσει η «Ιστορία της Πόλης του Πειραιά». Ένας αγαπημένος φίλος και παλιός Πειραιώτης, ο Πάνος Δρίτσας, ένα πρωινό στο φαρμακείο του στη Λαμπράκη, μου λέει:

onemanΝίκη Μπακούλη. Μια συζήτηση με τον συγγραφέα Σταύρο Παναγιωτίδη με αφορμή το βιβλίο του «Μύθοι, παρεξηγήσεις και άβολες αλήθειες της ελληνικής ιστορίας».

Η μητέρα του συνήθιζε να του λέει πως «όσα πιο πολλά ξέρεις, τόσο πιο δύσκολο είναι να σε κοροϊδέψει κάποιος». Ο Σταύρος Παναγιωτίδης το υιοθέτησε και φρόντισε να «οχυρωθεί» καταλλήλως, αναζητώντας την αλήθεια σε ό,τι τον αφορούσε και τον ενδιέφερε. Είτε ήταν η κοινωνιολογία, είτε η πολιτική επιστήμη, είτε η ιστορία.

Δευτέρα, 25 Μαρτίου 2024 09:20

Ο Αγώνας κρίθηκε στη θάλασσα

Επιλέγων ή Συντάκτης

Ο κομβικός ρόλος του στόλου των 700 μεγάλων εμπορικών πλοίων, αλλά και των μικρότερων

kathimerini27Κατερίνα Γαλάνη, Τζελίνα Χαρλαύτη. Aπό τους 40 ναυτοτόπους του Ιονίου και του Αιγαίου πελάγους, που είχαν αναδειχθεί τον 18ο αιώνα σε εύρωστες κοινότητες μέσα από το εμπόριο και τη ναυτιλία στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, οι 25 ναυτότοποι κηρύσσουν την Επανάσταση. Εκτός από την Yδρα, τις Σπέτσες και τα Ψαρά, που έχουν συνδεθεί άρρηκτα με τον ναυτικό αγώνα, στην Επανάσταση συμμετέχουν με τα πλοία τους και άλλα νησιά και παραθαλάσσιες πόλεις, όπως για παράδειγμα το Γαλαξίδι, το Μεσολόγγι, το Αιτωλικό στον Πατραϊκό και τον Κορινθιακό κόλπο, ο Πόρος, το Κρανίδι, η Σκόπελος και το Τρίκερι στο δυτικό Αιγαίο, η Τήνος, η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Aνδρος, η Κύμη, η Κίμωλος, η Νάξος, η Μήλος και η Κρήτη στο κεντρικό Αιγαίο, η Πάτμος, η Σύμη και το Καστελλόριζο νότια, η Αίνος, η Λήμνος, η Λέρος και η Σάμος στο βορειοανατολικό Αιγαίο, μαζί με τις Κυδωνίες και τον Τσεσμέ στα μικρασιατικά παράλια.

dosilogiΣυνεντεύξεις συνανθρώπων μας που έχουν ξεχωρίσει εδώ και στα ξένα, είτε λόγω του έργου τους και της δουλειάς τους, είτε της ζωής τους και της δράσης τους, αναρτούμε αρκετά συχνά στη Σταγόνα, κι αυτό διότι έχουμε πειστεί πως οι πληροφορίες των συνεντευξιαζόμενων, τα πιστεύω τους, οι μαρτυρίες τους, οι σκέψεις και τα σχόλια τους μας βοηθούν να σχηματίσουμε μία καλύτερη ιδέα γι' αυτούς και το έργο τους και από ντόμινο και για την σχέση μας μαζί τους. Αλλά και γενικότερα αποτελούν μία αφορμή για να σκεφτούμε πρόσωπα, πράματα και καταστάσεις για τη ζωή, τους ανθρώπους και τις σύνθετες κοινωνίες μας. Ένα χαρακτηριστικό των συνεντεύξεων είναι ο συνήθως εύληπτος και πλούσιος λόγος τους αλλά όποτε είναι καλές δεν είναι ούτε απλοϊκός ούτε κοινότοπος.

athanasiadisΤον Kαθηγητή Δημόσιας Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντεί­ου Πανεπιστημίου και συγγραφέα Χάρη Αθανασιάδη φιλοξένησε στις 18.6.2023 η καλή εκπομπή «Βιβλιοβούλιο», που προβάλλεται στο Κανάλι της Βουλής από το 2018.

Ο Χάρης Αθανασιάδης έχει εργαστεί επίσης στα Πανεπιστήμια Ιωαννίνων και Κρήτης και είναι διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος «Δημόσια Ιστορία» στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Η μνήμη και η πόλις» (εκδ. Ασίνη), ο Χάρης Αθανασιάδης συνομιλεί με τον Μανώλη Πιμπλή για την πρόσληψη της ιστορίας από την κοινω­νία, για την ανάπτυξη του κλάδου της Δημόσιας Ιστορίας τις τελευταίες δεκαετίες, για το πώς εκφέρεται ο λόγος για την Ιστορία στον δημόσιο χώρο.

drapetsona2Αντώνης Μήλτσος - Σελίδες Ιστορίας από την Δραπετσώνα.

 

 

 

Σελίδα 1 από 6