Την Τρίτη 27 Οκτώβρη, στις 6 το απόγευμα, στη Βιβλιοθήκη Θεμάτων Ισότητας και Φύλου (Κρατίνου 9 και Αθηνάς) φτιάχνουμε ένα Κύκλο και ρωτάμε την Τασούλα Βερβενιώτη και την εκδότρια Δέσποινα Παρασκευά Βελουδογιάννη, γιατί τώρα;

Γιατί η Τασούλα, η ακάματη ιστορικός των προφορικών μαρτυριών, άνοιξε το συρτάρι της σχεδόν τριάντα χρόνια μετά από τις πρώτες συνεντεύξεις με τις γυναίκες του ΔΣΕ;

Γιατί οι εκδόσεις Εκτός Γραμμής μετέφρασαν τώρα ένα βιβλίο γραμμένο το 1969; Πώς συναντήθηκαν οι Μαχήτριες και οι Γκερίλλες, πάνω σε ποιο έδαφος και τι δημιουργεί ή τι ελπίζουμε να προκαλέσει μια τέτοια συνάντηση; ΓΑΡΕΦΩ, ΦΙΛΟΜΗΛΑ, ΒΕΡΑ, ΝΤΟΜΙΝΙΚ, ΜΑΡΙΚΑ, ΤΣΕΝΤ-ΤΕ, ΣΠΙΘΑ, ΣΕΡΑΜΙΣ.  Τα ονόματα των γυναικών που πολέμησαν με το όπλο στο χέρι στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου, μαζεμένα ένα ένα από την Τασούλα Βερβενιώτη για να γράψει με εκπληκτική φροντίδα και επιμέλεια την ιστορία τους, μπλέκονται με τα ονόματα των γυναικών που επέζησαν της πατριαρχικής γόμας σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, «οι Γκερίλλες κατάγονται απ’ όλο τον κόσμο», μαζεμένα ένα ένα από τη συγγράφισσα Μονίκ Βιττίγκ για να τις φανταστεί ζωντανές. Και καιόμενες μέσα στη μάχη. Για να γράψει την εποποιία τους, ελπίζοντας να μας τοποθετήσει σ’ έναν χώρο πέρα από τις κατηγορίες του φύλου. «Η καρδιά μου λαχταρά για μάχες. Για να φέρουμε γρήγορα τη λευτεριά. Θέλω να ζήσω. Θέλω να γνωρίσω τη χαρά, την ελεύθερη ζωή». (Μαχήτριες, 138) Οι Γκερίλλες και οι Μαχήτριες, δηλαδή εκείνες που αγωνίζονται για ελευθερία, «ω, είναι φριχτό πράγμα η σκλαβιά», συναντιούνται μέσα στον Κύκλο, εκεί που η μια τραγουδάει στην άλλη όταν το καταφύγιο είναι ακόμη μακριά. «Αυτές με τη σειρά τους, δημιούργησαν έναν μικρό ή μεγάλο δικό τους «κύκλο», όχι για να αντισταθούν στην ανδρική κομματική η στρατιωτική πειθαρχία, την οποία πιστά υπηρετούσαν, αλλά ως ένα αναγκαίο περιθώριο ύπαρξης που χρησιμοποιούνταν ανάλογα με την περίσταση. Σχημάτισαν τις δικές τους οικογένειες». (Μαχήτριες, 483)

Στον Κύκλο αυτό θα απολαύσουμε την αφήγηση για δύο πραγματικά σπουδαία και μοναδικά βιβλία, γραμμένα σε πρώτο, τρίτο και συλλογικό πρόσωπο, που μπλέκουν αριστοτεχνικά από διαφορετικές διαδρομές μα ίσως τελικά πάνω στον ίδιο δρόμο, προφορικές μαρτυρίες, αρχεία, βιβλία ιστορίας και θεωρίας, φωτογραφίες, μύθους και θρύλους, γράφουν, σβήνουν, και τελικά μας παραδίδουν ένα έπος, ένα κολάζ, που είναι μια άλλη λέξη για την ιστορία εκείνων που σβήστηκαν, εκείνων που δεν χώρεσαν στην επίσημη ιστοριογραφία – αλλά η μνήμη επιμένει και μαζί της και εμείς. «Λες ότι λείπουν οι λέξεις για να περιγράψουν αυτή την εποχή, λες ότι δεν υπάρχει. Αλλά θυμήσου. Κάνε μια προσπάθεια να θυμηθείς. Ή αν δεν μπορείς φαντάσου» (Γκερίλλες, 130). ---- Μονικ Βιττιγκ, Οι γκερίλλες. Μετάφραση Έφη Γιαννοπούλου. Αθήνα: Εκτός Γραμμής, 2026. Τασούλα Βερβενιώτη, Οι μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού 1946-1949. Αθήνα: Κουκκίδα, 2026.