Το όνομα Μικελάντζελο Πιστολέτο το είχε πάρει τ'αυτί μας δυο τρεις φορές. Μία φορά μάλιστα θυμόμαστε ότι είχαμε δει σε φωτογραφία ένα έργο του, που στην αρχή αναρωτηθήκαμε, ποιοι στο διάτανο πέταξαν τα κουρελόπανα μπροστά από την Αφροδίτη. Μετά από λίγο, σκεφτήκαμε μήπως και το άγαλμα αναλογιζόταν κάτι παρόμοιο. Την ώρα που κτύπησε το τηλέφωνο μας πέρασε απ'το μυαλό μήπως τα κουρελόπανα σχετίζονται με τον ρουχισμό της γυμνής θεάς. Στο τέλος, δε θεωρήσαμε απίθανο και το άγαλμα μαζί με τα σκουπίδια να ήταν για τα μπάζα. Πάντως κι επειδή η φωτογραφία ήταν καλή και μεγάλη, προσηλωθήκαμε πάνω της για λίγο και αισθανθήκαμε ότι είχε κάτι που σου κρατούσε το βλέμμα.
Διαβάσαμε αυτές τις μέρες, ειδικούς των εικαστικών τεχνών να μιλάνε και να λένε πως τα φετινά Αισχύλεια στην Ελευσίνα, λαμβάνουν διεθνή χαρακτήρα, καθώς προσκεκλημένος καλλιτέχνης είναι ο πρωτοπόρος της Arte Povera Michelangelo Pistoletto. Όποιος παρακολουθεί τα Αισχύλεια, έστω και ενημερωτικά, μάλλον θα έχει αντιληφθεί ότι οι υπεύθυνοι των εικαστικών σ'αυτόν τον πολιτιστικό θεσμό, είναι ψαγμένοι και κάνουν τολμηρές κινήσεις που συνήθως αποσπούν πολλά εγκώμια. Έτσι η φετινή παρουσίαση του Πιστολέτο, είναι συνέχεια μιας σειράς καλών επιλογών που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια. Τα έργα των νέων εικαστικών, όπως και του Πιστολέτο φέτος, εκτίθενται στο παλιό Ελαιουργείο που βρίσκεται στο δεξί άκρο του λιμανιού της πόλης. Εκεί όπου γίνονται και οι θεατρικές και οι μουσικές παραστάσεις.
Είναι λοιπόν είδηση που ο Πιστολέτο εκθέτει στην Ελευσίνα κι ας είναι, αυτός ο δημιουργικότατος Ιταλός, 81 ετών. Για το σκεπτικό της εικαστικής του δράσης στο ελαιουργείο, μίλησε πριν ένα μήνα ο ίδιος στο μουσείο της Ακρόπολης. Ανακοίνωσε λοιπόν, ότι θα παρουσιάσει δύο κατασκευές, προορισμένες για μεγάλους χώρους, εμπνευσμένες και σχεδιασμένες για την Ελευσίνα, με στόχο να επανασυνδέσει τα ερείπια του παρελθόντος με τα σπαράγματα του σήμερα, τον αρχαίο μύθο με την καθημερινότητα, τον άνθρωπο με το θείο. Η παρέμβασή του θα έχει τίτλο ο «Τρίτος Παράδεισος » καθώς αναφέρεται στην επιτακτική ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να βρει μια άλλη διάσταση ύπαρξης, πέρα από τη σχέση με τη φύση και την τεχνολογία. Θα παρουσιάσει τον Τρίτο Παράδεισο, και έναν διπλό Λαβύρινθο, με δύο κέντρα. Στο ένα θα υπάρχει ένα τραπέζι αντικατοπτρισμού στο σχήμα της Μεσογείου, ενώ στο άλλο ο νεκρός κορμός ενός δένδρου, απ’ όπου θα γεννηθεί ένα νέο κλωνάρι/φυτό.
Ο Τρίτος Παράδεισος είναι ένα σύμβολο – που ο καλλιτέχνης εμπνεύστηκε πριν δέκα χρόνια – το οποίο επανασχεδιάζει το μαθηματικό σχήμα του άπειρου. Στο κέντρο ένωσης των δύο καμπυλών, υπάρχει ένας τρίτος κύκλος, ο οποίος αντιπροσωπεύει τη σύνθεση των δύο εξελικτικών φάσεων του ανθρώπου: τον φυσικό παράδεισο (απ ’όπου ξεπήδησε η ανθρωπότητα) και τον τεχνητό παράδεισο (ο οποίος εκπροσωπείται από την κατάκτηση της τέχνης και της τεχνολογίας). Στη σύγχρονη σύγκρουση των δύο εννοιών (φυσικού και τεχνητού παραδείσου), το κεντρικό σημάδι μεταμορφώνεται στην επείγουσα ανάγκη μίας λύσης. Αυτό πράγματι περιέχει και τις δύο σφαίρες και απεικονίζει τη γενεσιουργό αγκάλη ως ιδανικό τρόπο να ξεπεραστεί η κρίση και η σύγκρουση.
Στην Ελευσίνα, ο καλλιτέχνης με την επαναστατική πράξη της διάτρησης του εδάφους του προαυλίου του Ελαιουργείου σχεδιάζοντας τη γραμμή του Τρίτου Παραδείσου, θα επιτύχει την κάθαρση, ανοίγοντας και πάλι την επικοινωνία μεταξύ ουρανού και γης. Μεταξύ του Κάτω Κόσμου (υπεδάφους), όπου το χειμώνα κατοικεί η Περσεφόνη και της επιφάνειας της γης, όπου ζούμε όλοι εμείς. Μεταξύ του κόσμου των νεκρών κι αυτού των ζωντανών. Η Ελευσίνα είναι ο ιδανικός τόπος για να αντιληφθούμε το μήνυμα του Pistoletto, υπό την προοπτική μιας συμβολικής επανασύνδεσης του φυσικού βασιλείου, το οποίο εκπροσωπεί η μορφή της Δήμητρας (η Μητέρα Γη), και του τεχνητού (το οποίο αντιπροσωπεύεται από την ερήμωση/την καταστροφή του περιβάλλοντος βιομηχανικού τοπίου). Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 30 Αυγούστου έως τις 5 Οκτωβρίου 2014. Την επιμέλεια της έκθεσης, την έχει η Ιταλίδα κριτικός τέχνης και συγγραφέας Manuela Gandini.
Στην συνέντευξή του που έγινε στο Μουσείο της Ακρόπολης ο Πιστολέτο απάντησε μεταξύ άλλων και τα παρακάτω (όπως δημοσιεύτηκαν στη lifo):
Έρχομαι από πολύ μακριά, από την ιστορία. Από μια συνάντηση πολύ αποφασιστική, ένα παρελθόν που δημιούργησε την ιστορία της κοινωνίας. Δεν ξεκινάς από το μηδέν. Ξεκινάς από εκατομμύρια γεγονότα, συνθήκες και σκέψεις. Κατά την άποψή μου δε συνειδητοποιούμε την απλότητα της ζωής. Είμαστε πρωταγωνιστές των ιστορικών γεγονότων.
Η τέχνη είναι η πιο ανοιχτή μορφή ελευθερίας που μπορεί να απαγγελθεί. Όσο πιο ελεύθερο είναι κάτι, τόσο πιο υπεύθυνο. Η τέχνη έχει μια ικανότητα θεμελιακά πνευματική που πάει πέρα και ξεπερνάει το θρησκευτικό φαινόμενο αλλά και την θρησκευτική εξουσία που γίνεται πολιτική. Η τέχνη μπορεί και πρέπει να περάσει από το εικονικό στο πραγματικό.
Σήμερα είμαστε σε μια υπερκατανάλωση και εξάντληση, όχι μόνο του ανθρώπινου συστήματος αλλά και της γης, για ένα χρηματοοικονομικό σύστημα το οποίο είναι πέρα για πέρα επιζήμιο. Άρα πρέπει να ξεκινήσουμε με ζεύγη: εγώ και εσύ. Χαίρομαι όταν δεν είμαι μόνος μου, όταν είμαστε δυο. Να ξεκινήσουμε τουλάχιστον έτσι. Η αμοιβαία αγάπη είναι σπουδαία αλλά πρέπει να ξέρουμε ότι υπάρχει και μια αμοιβαία αξιοπρέπεια. Πρέπει να υποδέχομαι με αξιοπρέπεια τον άλλο άνθρωπο και το αντίστοιχο. Αυτή η αξιοπρέπεια είναι θεμελιώδης στην οικονομία, γιαυτό μιλώ στα παιδιά και αναφέρομαι συχνά στην εκπαίδευση και την παιδική ηλικία, σε μια ανοικοδόμηση σταδιακή.
Προσπαθώ να δημιουργήσω και να επαναδημιουργήσω μέσω της τέχνης μου τη δημοκρατία. Δηλαδή την πρακτική της δημοκρατίας. Δε χρειαζόμαστε μόνο εξουσία, χρειαζόμαστε και πρακτική δημοκρατική.
Στον κόσμο δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Γινόμαστε ίδιοι όταν συνυπάρχουμε ως διαφορετικοί, προερχόμενοι από διαφορετικούς κόσμους.
Πατώντας εδώ θα σας εμφανιστούν πληροφορίες για την έκθεση αυτή.
Για όποιον ενδιαφέρετε, ακολουθεί μία βιογραφία του κ. Πιστολέτο.
Ο Michelangelo Pistoletto γεννήθηκε στην Biella το 1933. Άρχισε να εκθέτει τα έργα του το 1955. Το 1960 πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στη Galleria Galatea στο Τορίνο. Η πρώιμη δουλειά του χαρακτηρίζεται από την ενασχόλησή του με την προσωπογραφία. Την περίοδο 1961-1962 δημιούργησε τα πρώτα Mirror Paintings, τα οποία συμπεριλαμβάνουν άμεσα το θεατή και τον πραγματικό χρόνο στα έργα και διευρύνουν την προοπτική, αντιστρέφοντας την προοπτική όπως ήταν στην Αναγέννηση, η οποία είχε περιοριστεί από τις πρωτοπορίες του 20ού αιώνα. Τα έργα αυτά έφεραν πολύ γρήγορα διεθνή αναγνώριση στον Pistoletto και είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών ατομικών εκθέσεων σε σημαντικά μουσεία και γκαλερί στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, στη δεκαετία του 1960. Τα Mirror Paintings αποτέλεσαν τη βάση της μετέπειτα καλλιτεχνικής του δημιουργίας και θεωρητικής σκέψης.
Το 1965 και 1966 δημιούργησε μια σειρά από έργα που ονομάστηκαν Minus Objects, τα οποία θεωρούνται ότι αποτέλεσαν τη βάση για τη γέννηση της Arte Povera, ενός καλλιτεχνικού κινήματος στο οποίο ο Pistoletto υπήρξε πρωταγωνιστής και κινητήρια δύναμη, συγχρόνως. Το 1967 άρχισε να δουλεύει έξω από τους παραδοσιακούς εκθεσιακούς χώρους και με αυτή τη «δημιουργική συνεργασία» που ανέπτυξε τις ακόλουθες δεκαετίες, κατάφερε να φέρει κοντά καλλιτέχνες πολύ διαφορετικού ύφους κι από διαφορετικούς τομείς της κοινωνίας, μεταξύ τους. Το 1975 και το 1976 παρουσίασε μια σειρά από δώδεκα διαδοχικές εκθέσεις, Le Stanze, στην ίδια γκαλερί στο Τορίνο. Αυτή ήταν από μια σειρά πολύπλοκων ετήσιων έργων που ονομάστηκαν «time continents». Άλλες σειρές είναι οι «White Year» (1989) και «Happy Turtle» (1992).
Το 1978, σε μια έκθεση στο Τορίνο, ο Pistoletto καθόρισε τις δύο βασικές κατευθύνσεις του μελλοντικού του έργου: «Division and Multiplication» και «Art Takes On Religion». Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 δημιούργησε μια σειρά γλυπτών από πολυουρεθάνη για την πρώτη του ατομική έκθεση το 1984 στο Forte di Belvedere στη Φλωρεντία. Από το 1985 μέχρι το 1989 δημιούργησε μια σειρά από «σκοτεινά» έργα που ονομάστηκαν «Art of Squalor». Στη δεκαετία του ΄90 με τη δημιουργία του «Project Art» και του ιδρύματος Cittadellarte- Fondazione Pistoletto και του University of Ideas έφερε την τέχνη σε άμεση επαφή με πολλά διαφορετικά τμήματα της κοινωνίας, έχοντας σκοπό να εμπνεύσει και να προκαλέσει πραγματική κοινωνική αλλαγή. Το 2003 στη Μπιενάλε της Βενετίας κέρδισε το Χρυσό Λιοντάρι για το συνολικό έργο του. Το 2004 έγινε επίτιμος διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο. Με αφορμή το γεγονός αυτό, ο Pistoletto ανακοίνωσε τη νέα κατεύθυνση του καλλιτεχνικού του έργου, ο τίτλος του οποίου είναι: «Third Paradise». To 2007 στην Ιερουσαλήμ έλαβε το βραβείο Wdf Foundation Prize in the Arts, «για τη συνεχή εφευρετικότητα του ως καλλιτέχνης, δάσκαλος και ακτιβιστής του οποίου το ανήσυχο πνεύμα δημιούργησε πολύ οξυδερκή έργα που συμβάλλουν σε μια διαφορετική κατανόηση του κόσμου».
Είναι επίσης ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Evento 2011 - L'art pour une ré-évolution urbaine στο Μπορντώ της Γαλλίας. Το 2012 παρουσίασε το Rebirth-day, το First Worldwide Day of Rebirth, μια πρωτοβουλία που δημιούργησε πάνω από εκατό καλλιτεχνικά δρώμενα σε όλο τον κόσμο την 21η Δεκεμβρίου. Το 2013, από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο έλαβε χώρα στο Μουσείο του Λούβρου, η προσωπική του έκθεση, "Michelangelo Pistoletto, année un - le paradis sur terre". Την ίδια χρονιά στο Τόκυο του απονεμήθηκε το βραβείο ζωγραφικής Praemium Imperiale award.
