Τις τέχνες οι άνθρωποι τις δημιούργησαν μέσα στις κοινότητές τους. Στην εποχή μας γνωρίζουμε πια ότι εξαρχής δεν ήταν δεδομένες και ολοκληρωμένες. Ακόμα και αν μία τέχνη έφτανε στην τελειότητά της αυτό δεν σήμαινε ότι εκεί έκλεινε ο κύκλος της. Ας πούμε για παράδειγμα ο χορός.
Με τις σκέψεις που μπορούμε να κάνουμε σήμερα κι ας μην έχουμε απτές αποδείξεις, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ο άνθρωπος χόρευε πριν καλά καλά αρχίσει να διαμορφώνει γλώσσα και να μιλάει. Χόρευε κι επικοινωνούσε, χόρευε και ευχαριστιόταν, χόρευε και μάγευε, αλλά και διασκέδαζε. Περνούσαν οι χιλιετίες και σιγά σιγά ο χορός σε πολλούς πολιτισμούς έγινε ένα κανάλι για την επαφή και με το θείο. Επινοήθηκαν χοροί που συνδυάστηκαν με τελετουργίες για κάποιο σκοπό, κι άλλοι που ενσωματώθηκαν στο θέατρο. Στις νεώτερες εποχές οι λαϊκοί χοροί και οι χοροί της αριστοκρατίας ήταν η μαγιά για να αρχίσει να καλλιεργείται ο κλασσικός χορός. Στην πορεία προς την τελειοποίησή του ξεκίνησε παράλληλα μετά τον τελευταίο πόλεμο να μπαίνουν οι βάσεις για τον σύγχρονο χορό, που ένα παρακλάδι του είναι το χοροθέατρο. Σε όλους αυτούς τους αιώνες κάποια είδη χορού δεν άντεξαν και εξαφανίστηκαν, μεταμορφώθηκαν σε κάτι άλλο ή απορροφήθηκαν από άλλα είδη χορού. Κάτι που δεν μας ξαφνιάζει, μιας και πρόκειται για την πορεία όλων των δημιουργημάτων του ανθρώπου.
Όπως σε κάθε εποχή έτσι και στις μέρες μας δοκιμάζονται καινούργια πράματα και στις τέχνες. Άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης ψάχνονται για να εκφράσουν την σημερινή κατάσταση, αυτή τη φάση που μοιάζει με όλες τις εποχές και ταυτόχρονα διαφέρει όσο η μέρα με τη νύχτα. Ξεκινώντας από τον εαυτό τους οι νέοι μάγοι, ρισκάρουν επιθυμώντας να εκφράσουν τον άνθρωπο της εποχής μας, να τον συγκινήσουν, να "συζητήσουν" μαζί του και να δώσουν πολλές ευκαιρίες για αλληλοεπιδράσεις. Κι αυτό το κάνουν είτε επεμβαίνοντας στις παλιές τέχνες ή προσπαθώντας να βάλλουν τις βάσεις για νέες.
Ο 38χρονος Ινδικής καταγωγής Βερολινέζος Τίνο Σεγκάλ ( που γεννήθηκε στην Αγγλία, μεγάλωσε στην Γαλλία και την Γερμανία, σπουδάζοντας πολιτικές επιστήμες και χορό) είναι ένας απ'αυτούς τους πρωτοπόρους. Εδώ και χρόνια έχει αρχίσει να μαζεύει βραβεία. Τελευταίο ήταν ο Χρυσός Λέοντας, που του απενεμήθη πέρσι στην Μπιενάλε της Βενετίας. Αυτό το μήνα βρίσκεται στην Αθήνα. Έστησε μία έκθεση/δράση για πρώτη φορά σε εξωτερικό χώρο και συγκεκριμένα στην Ρωμαϊκή Αγορά. Η παραγωγή και η σκηνοθεσία ανήκουν στον συγγραφέα και παραγωγό εικαστικών εκθέσεων και projects, Ασαντ Ράζα.
Στο πλαίσιο του προγράμματος Διαδρομές, του φορέα Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, η έκθεση του Σεγκάλ αναπτύχθηκε σε αυτόν τον αρχαιολογικό χώρο της κλασικής Αθήνας, μιας και ο οργανισμός αποσκοπεί στην ενεργοποίηση του ιστορικού κέντρου της πόλης με δράσεις που στοχεύουν στην επαναδραστηριοποίηση των δημόσιων χώρων και ένταξή τους στην καθημερινή πολιτιστική ζωή της πόλης.
Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 25 Σεπτεμβρίου έως τις 28 Οκτωβρίου και θα είναι ανοιχτή καθημερινά.
Όποιος διαβάσει αυτές τις γραμμές το αναμενόμενο είναι να μην του κινηθεί η περιέργεια για το τι γίνεται εκεί πέρα. Αν όμως διαβάσει πως η τέχνη του Tino Sehgal είναι άυλη, ότι δεν υπάρχουν εκθέματα για να παρατηρηθούν, και ότι δεν την ξανασυναντάς ποτέ ίδια σε κανένα μουσείο, σε καμιά πινακοθήκη, τότε ίσως αρχίσεις να αναρωτιέται περί τίνος πρόκειται.
Ο Σεγκάλ αποκαλεί το κοινό του επισκέπτες, που σε ένα μεγάλο βαθμό φέρουν την ευθύνη αυτής της κατασκευής στηρίζεται στους ήχους, στην χορογραφία, στην αρχή της περιπατητικής σχολής, στη φιλοσοφία. Θεωρεί πως μέσα στον χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς δεν υπάρχει μία Μόνα Λίζα για να καθίσεις σιωπηλός και να την κοιτάς. Ο χώρος αυτός με την περίσσια ενέργεια, απαιτεί να κινηθείς σ'αυτόν, να περπατήσεις, να σκεφτείς. Εκεί θα υπάρχουν ερεθίσματα για να εκδηλωθούν οι βασικές αρχές του Σεγκάλ, που έχουν να κάνουν με την λειτουργία της Δημοκρατίας. Και που είναι συνυφασμένη με την ελευθερία της βούλησης του ανθρώπου, την ανάγκη της συνάθροισης, του διαλόγου, της συλλογικής λήψης των αποφάσεων. Κι όλα αυτά αναπνέουν εκεί όπου συμβαίνει η ανταλλαγή προϊόντων και ιδεών όπως αυτή εκφράζεται στην αγορά.
Μέσα στην Ρωμαϊκή αγορά από τις 8 το πρωί ως τις 8 το βράδυ, ο επισκέπτης θα περιπλανιέται συναντώντας τους διάσπαρτους διαμεσολαβητές του Σεγκάλ που θα είναι εκεί για να τον πλησιάσουν με διάφορους τρόπους και κίνητρα. Ενώ από τις 4 το απόγευμα έως τις 10 το βράδυ, στο κτίριο της Μάρκου Αυρηλίου 5, θα βρίσκονται άλλοι διαμεσολαβητές όπου μέσω κυρίως της χορογραφίας και του τραγουδιού θα προσπαθούν να ενεργοποιήσουν τις βαθύτερες αισθήσεις του επισκέπτη.
Αντιγράφοντας αυτές τις γραμμές, μου προέκυψε η διάθεση να επισκεπτώ αυτό το δημιούργημα του Σεγκάλ. Πιστεύω πως αυτή η πρόσκληση για να εμπλακείς σε μία σχέση με άλλους ανθρώπους που είναι δασκαλεμένοι για έναν ρόλο πάνω σ'ένα χαλαρό σενάριο και που η εξέλιξη του παιχνιδιού εξαρτάται και από τον καθένα μας, με εξιτάρισε.
Τόσο, που άρχισα να σκέφτομαι πως όχι μόνο στο κέντρο της, αλλά και στις συνοικίες αυτής της μητρόπολης του νότου, θα πρέπει να δοθούν ευκαιρίες ώστε ν'ανοιχτούν στις νέες μορφές της τέχνης και των γραμμάτων φυσικά. Ισχύει φυσικά ότι και στις συνοικίες με αυτές τις συνθήκες υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν έχουν καμία ανάγκη από τέχνες ή αρκούνται στα τηλεοπτικά προϊόντα. Προφανώς υπάρχουν και άλλοι που βρίσκουν τον εαυτό τους στα παλιά δοκιμασμένα είδη, είτε αυτά είναι οι δημοτικοί και λαϊκοί χοροί, είτε το κλασσικό θέατρο, είτε η σκηνή της ποπ. Σίγουρα θα περιφέρονται και συμπολίτες μας που δεν χωράνε σ'αυτά τα είδη και ψάχνουν ένα άλλο μέσο, ένα άλλο τρόπο και περιεχόμενο, άνθρωποι που έχουν ανάγκη από άλλες σχέσεις για να αναγνωρίσουν κάτι από τον εαυτό τους και τη ζωή τους. Αν φυσικά η ανάγκη τους αυτή είναι έντονη θα προσπαθήσουν να την ικανοποιήσουν, πηγαίνοντας ακόμα και στην πλατεία Αμερικής ή στην συνονόματη ήπειρο. Όμως πολύ καλύτερα θά'ναι αν αυτές οι νέες τέχνες είναι εύκολα προσβάσιμες, κάπου κοντά σ'αυτόν που τις ψάχνει. Κι εδώ ο κλήρος πέφτει στους συλλόγους, στις κινήσεις στους οργανισμούς, στα σχολεία και στους δήμους. Αν αυτοί δεν είναι κλεισμένοι στον εαυτό τους αναπαράγοντάς τον επ'άπειρο και δεν αμύνονται μέσω της παράδοσης, τότε βάσιμα μπορούμε να ελπίζουμε ότι κάτι καλό θα ανατείλει.
Στις 1 Οκτωβρίου δημοσιεύτηκε στη lifo μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Σεγκάλ που έδωσε στον Χρήστο Παρίδη. Πατώντας εδώ θα μπορέσετε να την διαβάσετε.
Πατώντας εδώ θα σας εμφανιστεί η σελίδα του Οργανισμού ΝΕΟΝ όπου παρουσιάζονται όλες οι εκδηλώσεις του.
