Ο τίτλος της Πράσινης Πρωτεύουσας δίδεται για πρώτη φορά σε πόλη της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η Λουμπλιάνα, με έκταση 275 τ.χ και πληθυσμό 350χιλ. κατοίκους, έχει 542 τετραγωνικά μέτρα δημόσιου πράσινου χώρου ανά κάτοικο, ενώ εντυπωσιάζουν τα 800 στρέμματα των νέων διαμορφωμένων χώρων.
Το βραβείο είναι αποτέλεσμα αξιολόγησης 12 διαφορετικών κριτηρίων, μεταξύ αυτών και οι τομείς που η Σλοβενική πρωτεύουσα ξεχώρισε, όπως οι ανοικτοί, πράσινοι, δημόσιοι χώροι (542τμ ανά κάτοικο) και το εκτεταμένο δίκτυο πεζοδρομίων και ποδηλατοδρόμων, συνολικού μήκους 220χλμ.
Επιπλέον η Λουμπλιάνα είχε το μεγαλύτερο ποσοστό διαχωρισμού συλλογής απορριμμάτων, 63% για το 2014 και είναι η πρώτη πρωτεύουσα της ΕΕ στο πρόγραμμα μηδενικών απορριμμάτων.
Ο δημόσιος φωτισμός της πόλης βασίζεται στη λογική της εξοικονόμησης ενέργειας αξιοποιώντας την τεχνολογία LED.
Το 10% της θέρμανσης και της ηλεκτροδότησης προέρχεται από βιομάζα ξύλου με την κατανάλωση των 70,000 τόνων chips ξύλου ετησίως.
Χωρισμένη στα δύο από τον ποταμό «Ljubjlanica», η σλοβένικη πρωτεύουσα αποτελεί από μόνη της ένα αξιοθέατο κι αυτό, χάρη στον διάσημο αρχιτέκτονα Jose Plecnik (τον επονομαζόμενο «Γκαουντί της Βαλκανικής»), που μέσα σε τρεις δεκαετίες (1920-1950) κόσμησε τη γενέτειρά του με πάμπολλα αρχιτεκτονικά στολίδια και μεταμόρφωσε τη Λιουμπλιάνα.
Οι διοργανωτές σχεδίασαν να αφιερώνουν κάθε μήνα του 2016 και ένα διαφορετικό περιβαλλοντικό θέμα: o έξυπνος τρόπος διαχείρισης απορριμμάτων, οι πράσινες περιοχές, η βιώσιμη κινητικότητα, οι οικο-καινοτομίες, η πράσινη εργασία και άλλες θεματικές ενότητες.
Περισσότερες πληροφορίες για όσους πιστεύουν πως κι εμείς μπορούμε να τα καταφέρουμε κάποτε.
Η πρώτη πόλη που βραβεύτηκε, η Στοκχόλμη, όρισε το πρότυπο. Το Αμβούργο συνέχισε κυριολεκτικά το ταξίδι, λανσάροντας ένα «Τρένο Ιδεών» με βαγόνια που αντιπροσώπευαν διάφορες πτυχές της ζωής σε μια πράσινη πόλη. Στη Vitoria-Gasteiz, κάθε πολίτης ζει σε απόσταση έως 300 μέτρων από κάποιον ανοικτό πράσινο χώρο, ενώ η Νάντη παρουσίασε τα διαπιστευτήριά της όταν έγινε η πρώτη πόλη στη Γαλλία που επανεισήγαγε με επιτυχία το ηλεκτρικό τραμ. Η Κοπεγχάγη έχει χαράξει ήδη την πορεία που θα την αναδείξει σε πιο πρακτική πόλη στον κόσμο για τους ποδηλάτες. Το Μπρίστολ, νικήτρια πόλη για το 2015, προσκαλεί τους Ευρωπαίους να γιορτάσουν τη δημιουργία πιο υγιών και χαρούμενων πόλεων, ενώ το 2016 θα λάμψουν κάτω από τα φώτα της δημοσιότητας τα πολλαπλά επιτεύγματα της Λιουμπλιάνα, μεταξύ των οποίων η φύτευση άνω των 2000 δένδρων, τα πέντε νέα πάρκα και η αναζωογόνηση των όχθων του Ποταμού Σάβα.
Κάθε υποψήφια πόλη υποβάλλεται σε μια αυστηρή διαδικασία κρίσης. Μια ομάδα ειδικών αξιολογεί την κάθε πόλη με βάση 12 διαφορετικά περιβαλλοντικά κριτήρια, που ποικίλουν από τη βιώσιμη απασχόληση μέχρι τη διαχείριση απορριμμάτων, και στη συνέχεια ετοιμάζει έναν κατάλογο με τους τελικούς υποψήφιους. Την τελική επιλογή πραγματοποιεί μια κριτική επιτροπή που τα μέλη της προέρχονται από ευρωπαϊκούς οργανισμούς που διαδραματίζουν έναν ρόλο στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
Ανταλλαγή εμπειριών
Η Λιουμπλιάνα, μια πόλη με πληθυσμό 350χιλ. κατοίκων, εντυπωσίασε την κριτική επιτροπή με την ολοκληρωμένη στρατηγική της πάνω στη βιώσιμη ανάπτυξη, «Όραμα 2025», και την πρόοδο που έχει σημειώσει τα τελευταία 10 με 15 χρόνια. Ενώ προηγουμένως ήταν μια πόλη γεμάτη αυτοκίνητα, δίνει πλέον προτεραιότητα στις δημόσιες συγκοινωνίες, τους πεζούς και τα ποδηλατικά δίκτυα.
Τα τρία τέταρτα του εδάφους της Λιουμπλιάνα αποτελούνται από χώρους πρασίνου —οι οποίοι διατηρήθηκαν με τη φύτευση περισσότερων από 2 000 δέντρων, την κατασκευή πέντε νέων πάρκων και την αποκατάσταση της όχθης των ποταμών Sava και Ljubljanica. Η πόλη έχει επίσης σημειώσει πρόοδο στην επεξεργασία αποβλήτων και λυμάτων, έχοντας δεσμευτεί μακροπρόθεσμα σε έναν στόχο επίτευξης μηδενικών αποβλήτων. Επιπλέον, τα μέλη της κριτικής επιτροπής επαίνεσαν τις προσπάθειες της Λιουμπλιάνα να μοιραστεί την εμπειρία της πάνω στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, όπως επέδειξε κατά την κρίση που προκάλεσαν οι πρόσφατες πλημμύρες στα Δυτικά Βαλκάνια.
Η Ευρωπαία Επίτροπος Μεταφορών Βιολέτα Μπούλτς σημείωσε ότι η Λιουμπλιάνα υπήρξε ηγέτιδα σε καινοτόμα έργα, συμπεριλαμβανομένης της αστικής κινητικότητας . Τόνισε ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η αειφόρος ανάπτυξη, μια πράσινη πόλη θα πρέπει επίσης να είναι μια έξυπνη πόλη και ανοιχτή στην καινοτομία. Η κ. Μπούλτς συνεχάρη τους διοργανωτές και εξήγησε ότι ο τίτλος της πράσινης πόλης δεν ήταν ο στόχος αλλά ορόσημο στην πορεία προς τη δημιουργία ιδανικών συνθηκών διαβίωσης των πολιτών.
Επειδή οι πόλεις είναι τα μέρη όπου ζουν, εργάζονται, παράγουν και καταναλώνουν τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων, σε αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν πρώτα οι περιβαλλοντικές προκλήσεις. Παλαιότερα, μόνο αστικές περιοχές με πληθυσμό τουλάχιστον 200 000 κατοίκων ήταν υποψήφιες να ονομαστούν Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Όμως, για το βραβείο του 2016 αποφασίστηκε να γίνουν αποδεκτές υποψήφιες και οι πόλεις με πληθυσμό 100.000 ή περισσοτέρων κατοίκων. Ο Karl Falkenberg, γενικός διευθυντής της ΓΔ Περιβάλλοντος, δήλωσε ότι στο μέλλον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ίσως εξετάσει τρόπους αναγνώρισης και των προσπαθειών που καταβάλλουν για το περιβάλλον οι μικρότερες πόλεις.
