Ο νέος κύκλος μαθημάτων του Mathesis ξεκινάει, με δύο νέα μαθήματα και τέσσερις επαναλήψεις παλαιότερων αγαπημένων μαθημάτων!

Αυτή την άνοιξη, θα ταξιδέψουμε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου για να γνωρίσουμε την ποίηση ενός οικουμενικού Έλληνα και θα ανακαλύψουμε τα μυστικά της κίνησης μέσα από ένα ενιαίο και κομψό πλαίσιο φυσικών νόμων.

Σε επανάληψη, θα γνωρίσουμε τη συναρπαστική ιστορία της Επανάστασης του 1821, και θα επισκεφτούμε την Αρχαία Ελλάδα για να συναντήσουμε μια σειρά από μοναδικά τεχνολογικά επιτεύγματα. Θα προσπαθήσουμε τέλος να ανακαλύψουμε μέσα από τη σκοπιά της βιολογίας τι είναι η ζωή και από την οπτική της φιλοσοφίας τι είναι το κακό.

Έξι ταξίδια στη γνώση σάς περιμένουν στην πλατφόρμα του Mathesis! Η πρώτη εβδομάδα των μαθημάτων είναι ήδη διαθέσιμη πριν από την επίσημη έναρξη, τη Δευτέρα 11 Μαΐου.

Καλή αρχή σε όλες και όλους!

ΦΙΛ4.2 Κ. Π. Καβάφης: Ο σημαντικότερος Έλληνας ποιητής, μετά τους αρχαίους (Νέο)

Το μάθημα επιχειρεί μια περιήγηση σε όλη την ποίηση του Καβάφη: από τα πρώτα αναγνωρισμένα ποιήματά του μέχρι την ύστερη ωριμότητά του. Εκκινώντας από τη διάκριση των ποιημάτων του, όπως την έχει καθιερώσει ο ίδιος ο Καβάφης, σε τρεις περιοχές, τη φιλοσοφική (της σκέψης), την ιστορική και την αισθησιακή (ηδονική), ανιχνεύουμε τις σημαντικές τομές μέσα στο έργο του και παρακολουθούμε διεξοδικότερα τη σταδιακή και επίπονη ωρίμανσή του στο ύφος, στη θεματολογία και στη μορφολογία των ποιημάτων του.

Βασικός στόχος του μαθήματος είναι ν᾽ ακούσουμε και ν᾽ απολαύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερα ποιήματα του Καβάφη, με τις ελάχιστες πάντα, τις εντελώς απαραίτητες, επεξηγηματικές πληροφορίες. Το μάθημα φιλοδοξεί επιπλέον να δείξει ότι όποιες κι αν είναι οι δυσκολίες, κυρίως πραγματολογικές, που ενδεχομένως αντιμετωπίζουμε όταν ξεκινάμε να διαβάσουμε τον Καβάφη, γρήγορα διαπιστώνουμε ότι εύκολα τις υπερβαίνουμε και ότι ο Καβάφης είναι ένας ποιητής οικουμενικός, της εποχής του και του τόπου του όσο και της δικής μας εποχής και του δικού μας τόπου, που απευθύνεται πρωτίστως στον κοινό αναγνώστη.

ΦΥΣ4.2 Κλασική Μηχανική 2: Αναλυτική Μηχανική (Νέο)

Στα πρώτα μαθήματα μηχανικής μαθαίνουμε ότι, αν γνωρίζουμε τις δυνάμεις που ασκούνται σε ένα σώμα, τότε ο δεύτερος νόμος του Νεύτωνα αρκεί για να προσδιορίσουμε την κίνησή του. Αυτό όμως δεν είναι πάντοτε αρκετό. Σε πολλά συστήματα η κίνηση περιορίζεται από δεσμούς, και τότε εμφανίζονται δυνάμεις που δεν είναι γνωστές εκ των προτέρων, αλλά καθορίζονται από την ίδια την κίνηση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μπίλια που κινείται στο αυλάκι μιας ρουλέτας: η δύναμη που ασκεί το αυλάκι δεν είναι μια δεδομένη δύναμη όπως το βάρος, αλλά εξαρτάται από την ταχύτητα και την τροχιά της χάντρας. Έτσι γίνεται φανερό ότι η Νευτώνεια διατύπωση, αν και θεμελιώδης, δεν είναι πάντα η πιο φυσική ή η πιο αποτελεσματική γλώσσα για την περιγραφή της κίνησης.

Αυτό ακριβώς το κενό έρχεται να καλύψει η Αναλυτική Μηχανική. Αντί να ξεκινά από τις επιμέρους δυνάμεις, περιγράφει την κίνηση με όρους γενικευμένων συντεταγμένων και αρχών που ενσωματώνουν εξαρχής τους περιορισμούς του συστήματος. Με αυτόν τον τρόπο προσφέρει ένα ενιαίο, κομψό και ισχυρό πλαίσιο για τη μελέτη της κλασικής μηχανικής, αλλά και το απαραίτητο υπόβαθρο για τη μετάβαση στη σύγχρονη θεωρητική φυσική.

ΙΣΤ1.2 Η Επανάσταση του 1821. Ένα δύσκολο εγχείρημα μιας περίπλοκης κοινωνίας (Ε)

Ο Πόλεμος της Ελληνικής Ανεξαρτησίας διήρκεσε περίπου επτά χρόνια κατά τα οποία οι εσωτερικές πολιτικές διεργασίες και συγκρούσεις αποδείχθηκαν εξίσου σφοδρές με εκείνες στα πεδία των μαχών και στα κέντρα αποφάσεων της διεθνούς διπλωματίας. Μέσα από περίπλοκες αλλαγές των πραγμάτων και την πολυπρόσωπη επέμβαση της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας δημιουργήθηκε το πρώτο ανεξάρτητο εθνικό κράτος στην ελληνική ιστορία, ορίστηκαν τα σύνορά του καθώς και ο πρώτος Κυβερνήτης του, ο Κερκυραίος Ιωάννης Καποδίστριας. Τα γεγονότα αυτά απετέλεσαν εφαλτήριο για περαιτέρω εξελίξεις εντός και εκτός Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

ΕΠ4.1 Στο Φως της Εξέλιξης (Ε)

Στο μάθημα αυτό θα επιχειρήσουμε να συνεισφέρουμε στην κατανόηση των βασικών αρχών της σύγχρονης επιστημονικής αντίληψης για την εξέλιξη των βιολογικών οργανισμών και θα προσπαθήσουμε να ξεδιαλύνουμε τις περισσότερες από τις συνήθεις παρανοήσεις σχετικά με την εξέλιξη, τη δαρβινική θεωρία και την επιστήμη γενικότερα. Θα συζητήσουμε, επίσης, διάφορες προεκτάσεις της εξελικτικής ερμηνείας σε ποικίλους τομείς που ενδιαφέρουν τον άνθρωπο και θα εξετάσουμε ζητήματα συμπεριφοράς, κοινωνικής οργάνωσης, πεποιθήσεων, αισθητικής, ηθικής και θρησκευτικής πίστης υπό το φως της εξέλιξης. Εν ολίγοις, θα δείξουμε τους λόγους που η δαρβινική θεώρηση αποτέλεσε την πλέον σημαντική τομή στην ανθρώπινη σκέψη και γιατί ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζεται συχνά με δισταγμό ή εχθρότητα.

Θα διαπιστώσουμε, λοιπόν, ότι ο δαρβινισμός προσφέρει τη μοναδική μέχρι σήμερα έγκυρη και μεστή νοήματος επιστημονική ερμηνεία για τη βιοποικιλότητα.

ΦΛΣ5 Το κακό: Mαθήματα Ηθικής Φιλοσοφίας (Ε)

«Μαθήματα ηθικής φιλοσοφίας»: θα προσεγγίσουμε το πρόβλημα του κακού μέσα από την οπτική της ηθικής. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα δούμε απλώς εγκυκλοπαιδικά ποιες απόψεις για το κακό έχουν προταθεί στην ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας· θα εμβαθύνουμε στο πώς αυτές εγγράφονται κάθε φορά στα συμφραζόμενα μιας ηθικής θεωρίας: από την αρχαιότητα (Ευριπίδης, Αριστοτέλης, Στωικοί) στον πρώιμο Χριστιανισμό, και από τον σεισμό της Λισαβόνας (Βολταίρος, Ρουσσώ, Καντ) στην καρδιά του 19ου αιώνα (Σέλλινγκ, Νίτσε) και στη σύγχρονη σκέψη (Άρεντ).

Ένα φιλοσοφικό μάθημα για το «κακό» δεν είναι ούτε ένας τρόπος εξαγνισμού και καταπολέμησης του κακού ούτε μια μορφή ηθικής διαπαιδαγώγησης ούτε, βέβαια, ένα παράθυρο, ώστε το κακό να γίνει αποδεκτό ή οικείο.

Ένα φιλοσοφικό μάθημα υπόσχεται μόνον ότι δεν θα ξαναδείτε το «κακό» με τον ίδιο τρόπο, είτε αυτό εμφανίζεται γύρω σας, είτε μέσα σας, είτε σε μια ταινία ή σε ένα μυθιστόρημα. Σας υπόσχεται μια ευκαιρία για «νέα μάτια» και «νέα ματιά» πάνω στον κόσμο. Αλλά ίσως αυτό να είναι, όντως, το σημείο εκκίνησης για έναν νέο κόσμο.

Ελπίζω ότι το μάθημα θα σας αφήσει, πέρα από τις γνώσεις για την ιστορία της φιλοσοφίας, μια γεύση γλυκιά: γοητευτικό δεν είναι το κακό, γοητευτική είναι η φιλοσοφία, ειδικά, όταν μιλάει για όσα διστάζουμε να μιλήσουμε.

ΑΕΠ1.1 Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία 1: Βασικές Τεχνολογίες (E)

Αυτό το πρώτο μέρος του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας υπογραμμίζει, καταρχάς, τη βασική σημασία της τεχνολογίας σε κάθε πολιτισμό καθώς και την ιδιαίτερη θέση που παίρνει στη μυθολογία των λαών. Αυτή η εναρκτική θέση τεκμηριώνεται στην περίπτωση της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας με αναφορά στα ομηρικά έπη και στην ευρύτερη ελληνική μυθολογία.

Κατόπιν, αρχίζει μια λεπτομερής παρουσίαση των επιμέρους τεχνολογιών, ξεκινώντας από τις πιο αρχέγονες, όπως την ξυλουργική, την κεραμουργία και τη μεταλλουργία. Για κάθε μια από αυτές δίνονται στοιχεία από την αρχαία ελληνική γραμματεία και σύντομες περιγραφές των εφαρμοζόμενων αντίστοιχων τεχνικών μεθόδων. Ειδικότερα βέβαια για τη μεταλλουργία, αναπτύσσεται η κύρια πηγή τεχνικοοικονομικής ανάπτυξης των Αθηνών, που ήταν το Λαύριο.

Ακολουθούν οι επόμενες, κατά σειράν εμφάνισης, στην εξέλιξη του ανθρώπου τεχνολογίες, οι οποίες σήμερα θα ονομάζονταν τεχνολογίες του πολιτικού μηχανικού: κατά πρώτον, περιγράφονται οι οικοδομικές μέθοδοι, κατόπιν οι τύποι των γεφυρών οι οποίες στην ελληνική αρχαιότητα ήταν παλαιότερα μεν ξύλινες, αργότερα δε λίθινες με χρήση και του θόλου. Ακολουθεί μία περιγραφή γεωτεχνολογιών (θεμελιώσεις, πάσσαλοι, τοίχοι αντιστήριξης, βελτιώσεις εδαφών) και το μέρος αυτού του μαθήματος ολοκληρώνεται με λεπτομερή αναφορά στα λιμενικά έργα της ελληνικής αρχαιότητας καθώς και στις διώρυγες που είχαν διανοίξει οι Έλληνες, για την εξυπηρέτηση του μεγάλης εκτάσεως εμπορίου στη Μεσόγειο όπως και για τις πολεμικές τους ανάγκες.