Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2026 18:39
Θυμαιτάδες-Thimatades: -ΣΦΑΓΕΙΑ στα Λιπάσματα της Δραπετσώνας : Το 10ο Παράδειγμα Πολιτιστικού Εγκλήματος σε βάρος της Δραπετσώνας -Τι πρέπει να κάνει η Αντιπολίτευση
Επιλέγουσα ή Συντάκτρια Ομάδα διαχείρισης-
μέγεθος γραμματοσειράς
μείωση του μεγέθους γραμματοσειράς
αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
- Εκτύπωση
- Add new comment
-Τεκμηριώνοντας τη συνειδητή και συστηματική εγκατάλειψη της Βιομηχανικης και Προσφυγικής ιστορίας (και όχι μόνο) του τόπου. -Η πολιτική της «τελευταίας στιγμής» της δημοτικής αρχής και το μνημείο που έμεινε σκηνικό για Κλαπατσίμπανα κσι εκδηλωσούλες
Η δημοτική αρχή Βρεττάκου απέτυχε :
-να μετατρέψει τα παλιά Σφαγεία σε ζωντανό θεσμό ιστορικής μνήμης, πολιτιστικής παραγωγής και τοπικής οικονομίας.
-Στο δε νομικό μέτωπο, η διαφορά ανάμεσα στο «εμπρόθεσμο» και στο πραγματικά έγκαιρο αποδεικνύεται πολιτικά καταλυτική.
-Μοτίβα επαναλαμβανόμενης καθυστέρησης και εκπρόθεσμης προσφυγής, με συνέχεια την πρόχειρη «επισπεύδουσα» πρακτική των συγκαλυπτικών εντυπωσιακών
Στη Δραπετσώνα ο χρόνος δεν περνά απλώς. Σκουριάζει.
Στα παλιά Δημοτικά Σφαγεία του Πειραιά, μέσα στον σημερινό Πολυχώρο Λιπασμάτων, η σκουριά δεν είναι μόνο φυσική φθορά. Είναι το υλικό αποτύπωμα μιας πολιτικής που έμαθε να εξαγγέλλει, να διαμαρτύρεται, να προσφεύγει και να οργανώνει εκδηλώσεις, αλλά όχι να μετατρέπει τη διεκδίκηση σε δεσμευτικό σχέδιο, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, αποκατάσταση και καθημερινή λειτουργία.
Τα «ΣΦΑΓΕΙΑ» δεν είναι λογοπαίγνιο για εντυπωσιασμό. Είναι πολιτική διάγνωση. Γιατί εκεί δεν σφάζονται πια ζώα.
-Σφαγιάζονται ο χρόνος, η μνήμη, οι δυνατότητες της πόλης και η ευκαιρία να δημιουργηθεί ένας πραγματικός πυρήνας πολιτιστικής και δημιουργικής οικονομίας στη Δραπετσώνα.
-Το παράδοξο είναι εκκωφαντικό: ο χώρος γύρω από το μνημείο απέκτησε κόσμο, συναυλίες, περιπάτους, ποδήλατα και αναψυκτήρια. Το ίδιο το ιστορικό κτίριο, όμως, δεν απέκτησε ακόμη σταθερή λειτουργία, θεσμικό φορέα, δημόσια γνωστό χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης και παραγωγική σχέση με την πόλη.
-Το πάρκο βρίσκεται γύρω από τα μνημεία. Δεν αποτελεί την αποκατάσταση των μνημείων.-
-Τα Σφαγεία ΔΕΝ είναι ένα οποιοδήποτε «παλιό βιομηχανικό κέλυφος»
Τα Δημοτικά Σφαγεία Πειραιώς χωροθετήθηκαν στη Δραπετσώνα κατά τη δεκαετία του 1880. Το συγκρότημα σχεδιάστηκε από τον Ιωάννη Λαζαρίμο το 1881, ενώ οι ιστορικές πηγές τοποθετούν την έναρξη λειτουργίας του μέσα στην ίδια δεκαετία. Στον χώρο εργάστηκαν σφαγείς, εκδορείς, εντεροκόμοι, μεταφορείς και εργάτες του λιμανιού. Ανάμεσά τους αναφέρεται και ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο οποίος, πριν γίνει κορυφαία μορφή του ρεμπέτικου, εργάστηκε ως εκδορέας.
Δεν έχουμε, επομένως, μπροστά μας μόνο ένα αρχιτεκτονικό κατάλοιπο. Έχουμε έναν τόπο όπου συναντώνται η ιστορία της εργασίας, η λαϊκή μουσική, η σκληρή καθημερινότητα του λιμανιού και η γέννηση της ίδιας της Δραπετσώνας.
Όταν ιδρύθηκε η Εταιρεία Λιπασμάτων το 1909, τα δημοτικά Σφαγεία αποτελούσαν το δυτικό όριο της έκτασής της. Το εργοστάσιο τέθηκε σε λειτουργία το 1910 και σταδιακά επεκτάθηκε σε περισσότερα από 200 στρέμματα, με πάνω από 100 παραγωγικές μονάδες. Η βιομηχανία, τα Σφαγεία και οι αυτοσχέδιοι προσφυγικοί συνοικισμοί σχημάτισαν ένα ενιαίο, εξαιρετικά επιβαρυμένο κοινωνικό και παραγωγικό τοπίο.
Ο συνοικισμός των Σφαγείων υπήρξε ένας από τους μικρότερους αλλά χαρακτηριστικότερους αυτοσχέδιους συνοικισμούς της Δραπετσώνας: παράγκες και μικρές αυλές ανάμεσα σε εργοστάσια, καπνούς, σκόνη και δυσοσμία. Ήταν ο τελευταίος θύλακας αυτής της παραγκούπολης που κατεδαφίστηκε, στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Άρα, η μνήμη των Σφαγείων δεν είναι μόνο η ιστορία ενός κτιρίου. Είναι η ιστορία μιας γειτονιάς, ενός κοινωνικού στρώματος, μιας εργατικής κουλτούρας και μιας πόλης που πλήρωσε επί έναν αιώνα το τίμημα της βιομηχανικής ανάπτυξης του Πειραιά.
-Το βολικό «δεν είναι διατηρητέο» δεν αντέχει στον έλεγχο
Το κείμενο που αφήνεται χωρίς απάντηση και κυκλοφορεί υποστηρίζοντας κατηγορηματικά ότι τα παλιά Σφαγεία «δεν είναι διατηρητέο κτίριο» και ότι αποκλείστηκαν από την προστασία επειδή έχασαν την αρχιτεκτονική τους αυθεντικότητα χρειάζεται σοβαρή διόρθωση.
-Το επίσημο μητρώο του Υπουργείου Περιβάλλοντος καταγράφει ως νεότερο μνημείο «τμήμα του Συγκροτήματος Εργοστασίου Λιπασμάτων και Χημικών Προϊόντων» με την υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 1417/Β/7.11.2002. Παράλληλα, το ίδιο το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας ταυτίζει ρητά το «Συγκρότημα Ι – Μονάδα Αμμωνίας» με τα «παλαιά σφαγεία».
Επομένως, το ερώτημα δεν απαντάται με το απλοϊκό «είναι» ή «δεν είναι» αυτόνομο διατηρητέο. Το κρίσιμο είναι εάν και σε ποια ακριβώς έκταση το σωζόμενο κέλυφος συμπεριλαμβάνεται στο κηρυγμένο τμήμα του βιομηχανικού συγκροτήματος. Αυτό απαιτεί τοπογραφικό διάγραμμα, αντιπαραβολή των ορίων του ΦΕΚ, κτηματολογικά στοιχεία και επίσημη γνωμοδότηση των αρμόδιων υπηρεσιών.
-Δεν εντοπίζεται, επίσης, στην επίσημη δημόσια τεκμηρίωση η υποτιθέμενη αιτιολογία του Υπουργείου Πολιτισμού περί «απώλειας αυθεντικότητας» και «απουσίας μηχανολογικού εξοπλισμού», η οποία αναπαράγεται σαν βεβαιωμένο γεγονός. Δεν μπορεί μια εικασία να αφήνεται χωρίς ένσταση από το δήμο και να παρουσιάζεται ως τεκμηριωμένο σκεπτικό του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων.
-Εδώ ακριβώς εμφανίζεται μία ακόμη ευθύνη της δημοτικής αρχής: έπειτα από δώδεκα χρόνια διοίκησης, θα έπρεπε να υπάρχει σε δημόσια πρόσβαση ένας ενιαίος νομικός, κτηματολογικός, αρχιτεκτονικός και μνημειακός φάκελος για κάθε σωζόμενο βιομηχανικό κτίριο. Με χάρτες, συντεταγμένες, τίτλους, αποφάσεις χαρακτηρισμού, ιδιοκτησιακά όρια, τεχνικές εκθέσεις και κατάσταση στατικής επάρκειας.
-Η ασάφεια δεν προστατεύει το μνημείο. Προστατεύει την αδράνεια.
-Τι ήταν πράγματι εκπρόθεσμο
Η έκφραση «εκπρόθεσμη παρέμβαση του Δήμου» χρειάζεται νομική ακρίβεια.
Η αίτηση ακύρωσης που κατατέθηκε στις 2 Αυγούστου 2021 —μεταξύ των αιτούντων ήταν οι δήμαρχοι Κερατσινίου-Δραπετσώνας και Περάματος, αυτοδιοικητικοί και κάτοικοι— στρεφόταν εναντίον μιας μεγάλης σειράς διοικητικών πράξεων για τον λιμένα Πειραιά.
-Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η αίτηση ήταν «προδήλως εκπρόθεσμη» κατά το μέρος που προσέβαλλε πράξεις του 2006, του 2013 και του 2016. Άλλες παλιές πράξεις κρίθηκαν απαράδεκτο να προσβληθούν, επειδή είχαν ήδη αντικατασταθεί ή δεν βρίσκονταν πλέον σε ισχύ. Η διαδικασία, ωστόσο, συνεχίστηκε για νεότερες πράξεις του 2020 και του 2021.
-Το πολιτικό πρόβλημα, όμως, παραμένει τεράστιο: γιατί μία δημοτική διοίκηση που από το 2014 είχε αναγάγει το παραλιακό μέτωπο σε κεντρικό ζήτημα της πολιτικής της προσέβαλλε το 2021 πράξεις δεκαπέντε, οκτώ και πέντε ετών; Γιατί στον ίδιο δικονομικό φάκελο περιλήφθηκαν πράξεις που είχαν προ πολλού ξεπεραστεί ή αντικατασταθεί;
-Πού ήταν ο διαρκής μηχανισμός νομικής παρακολούθησης, ώστε κάθε νέα διοικητική πράξη να προσβάλλεται έγκαιρα, στοχευμένα και πριν παραγάγει τετελεσμένα;
Η ευθύνη δεν βρίσκεται απλώς σε ένα «λάθος προθεσμίας». Βρίσκεται στη διοίκηση μέσω καθυστερημένων και εκπρόθεσμων αντανακλαστικών.
-Η προσφυγή του 2023 ήταν εμπρόθεσμη — αλλά της τελευταίας ημέρας…της τελευταίας στιγμής και μάλιστα έγινε μετά από «εν δημοτική πολιτική παρέμβαση που «τράβηξε από το αυτί τη διοίκηση» για να πάει να καταθέσει, καθώς ήταν φανερός ο κίνδυνος για τις νομικές επιπτώσεις της αμέλειας και της παράβασης καθήκοντος.
Στις 27 Μαρτίου 2023 ο Δήμος Κερατσινίου-Δραπετσώνας κατέθεσε αίτηση ακύρωσης κατά του Προεδρικού Διατάγματος για το Master Plan του λιμένα Πειραιά. Η 27η Μαρτίου ήταν η τελευταία νόμιμη ημέρα υποβολής προσφυγών. Συνεπώς, η αίτηση ήταν εμπρόθεσμη.
-Νομικά, αυτό αρκεί για να μην απορριφθεί λόγω προθεσμίας.
-Πολιτικά, όμως, δεν αρκεί.-
Μια πόλη δεν μπορεί να προστατεύει το θαλάσσιο μέτωπό της με τη λογική «προλάβαμε την τελευταία ημέρα».
Η καλή διοίκηση δεν εξαντλείται στο να φτάσει στο πρωτόκολλο λίγο πριν κλείσει η προθεσμία.
Προϋποθέτει προηγούμενη επιστημονική τεκμηρίωση, δημοσιοποίηση των κινδύνων, συμμαχίες με επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, προτάσεις εναλλακτικού σχεδιασμού και κινητοποίηση πριν από τη θεσμοθέτηση των αποφάσεων.
Η δημοτική αρχή είχε ήδη εκφράσει θέσεις για το Master Plan από το 2018 και το 2019.
-Άρα γνώριζε.-
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν προσέφυγε τελικά, αλλά γιατί η παρέμβασή της παρέμεινε κατά κύριο λόγο αμυντική, ενώ το κράτος και ο ΟΛΠ προχωρούσαν σε έναν πολυετή, συστηματικό και τεχνικά επεξεργασμένο σχεδιασμό.
Οι αποφάσεις 59 και 60/2024 του ΣτΕ, οι οποίες συχνά συγχέονται με τη μάχη για τα Σφαγεία, δεν αποτέλεσαν τελική κρίση για τον Όρμο Σφαγείων.
-Αφορούσαν δύο εργοταξιακούς χώρους στον Μώλο Δραπετσώνας και την Ακτή Βασιλειάδη και οι δίκες καταργήθηκαν επειδή νέες διοικητικές πράξεις είχαν αντικαταστήσει τις προσβαλλόμενες.
Το τελευταίο δημόσια επαληθεύσιμο δικονομικό βήμα που εντοπίζεται για τη συνολικότερη υπόθεση είναι η συνεκδίκαση, την 1η Οκτωβρίου 2025, των αιτήσεων κατά του Προεδρικού Διατάγματος του 2023 και της μεταγενέστερης περιβαλλοντικής έγκρισης. Ανάμεσα στους προσφεύγοντες περιλαμβάνονται ο Δήμος Κερατσινίου-Δραπετσώνας, ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά, το Εργατικό Κέντρο, συλλογικότητες και περισσότεροι από εκατό κάτοικοι. Μέχρι τις 26 Ιουλίου 2026 δεν εντοπίζεται δημοσιευμένη οριστική απόφαση για αυτές τις αιτήσεις.
Οι δε αριθμητικές προβλέψεις του τύπου «50% ο Δήμος – 50% η COSCO» δεν αποτελούν νομική ανάλυση. Είναι αυθαίρετη ψευδοακρίβεια. Κανείς δεν μπορεί να αποδώσει υπεύθυνα ποσοστά χωρίς πλήρη πρόσβαση στον φάκελο, στα δικόγραφα, στις εισηγήσεις και στην τελική δικανική κρίση.
-Ένας Δήμος κατώτερος των περιστάσεων:
Θα ήταν ανακριβές και πολιτικά εύκολο να ισχυριστεί κανείς ότι η διοίκηση Βρεττάκου δεν έκανε απολύτως τίποτα για τα Λιπάσματα.
Στα επίσημα δημοτικά έγγραφα καταγράφονται αποφάσεις για την ανάπλαση της πρώην βιομηχανικής ζώνης το 2015, για κατασκευές στον κοινόχρηστο χώρο το 2017, για την Oil One και την απομάκρυνση ρυπογόνων δραστηριοτήτων, για το Master Plan του ΟΛΠ το 2018 και το 2019, για απαλλοτρίωση της έκτασης και για τη μεταφορά βιομηχανικών δραστηριοτήτων το 2020.
Με το θεσμικό πλαίσιο του 2016 και τις ρυθμίσεις του 2017-2018, περίπου 86.000 τετραγωνικά μέτρα εξαιρέθηκαν από τη λιμενική παραχώρηση και η χρήση τους αποδόθηκε αποκλειστικά στον Δήμο, με διάρκεια παραχώρησης πενήντα ετών για τους συγκεκριμένους χαρτογραφημένους χώρους.
Ο Πολυχώρος άνοιξε το καλοκαίρι του 2017, προσφέροντας, σχετικά, ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα. Αυτή είναι η αρχή μιας κοινωνική κατάκτησης που δεν ολοκληρώνεται και αποτυγχάνει συνεχώς, αδυνατώντας να τιμήσει τους αγώνες των δημοτών, που επί δεκαετίες διεκδικούν τη περιοχή..
-Το πρόβλημα όμως βρίσκεται αλλού.
Οι δημοτικές αποφάσεις δεν είναι από μόνες τους έργα. Τα ψηφίσματα δεν είναι αποκατάσταση.
Στο δήμο Κερατσινίου-Δραπετσώνας τις παίρνουν για το επικοινωνιακό Θεαθήναι.
Οι συναυλίες δεν είναι θεσμός ιστορικής μνήμης. Η ελεύθερη είσοδος σε έναν υπαίθριο χώρο δεν ολοκληρώνει την πολιτιστική και οικονομική αναγέννηση μιας πόλης.
Η διοίκηση Βρεττάκου δεν μπορεί να εμφανίζει τη πρόσβαση ως τη νίκη στην ολοκλήρωση της ανάπλασης.
-Γιατί η ανάπλαση δεν τελειώνει εκεί όπου στρώθηκε ένας περίπατος, τοποθετήθηκαν παγκάκια και εγκαταστάθηκε μια εξέδρα και καντίνες αναψυκτηρίων.
Αρχίζει πραγματικά όταν τα ιστορικά κτίρια διασώζονται, αποκτούν σύγχρονη χρήση, δημιουργούν γνώση, θέσεις εργασίας, δεξιότητες και σταθερή κοινωνική αξία.
-Η «μελέτη» που έμεινε στον πίνακα
Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα 2020-2023 του Δήμου περιλάμβανε δράση με τίτλο:
«Μελέτη ανακατασκευής και επανάχρησης “ΣΙΛΟ” και Συγκροτήματος Ι – Μονάδα Αμμωνίας (παλαιά Σφαγεία) στην περιοχή των Λιπασμάτων».
Ο ονομαστικός προϋπολογισμός ανερχόταν σε 1.274.826,47 ευρώ. Η δράση χαρακτηριζόταν νέα, είχε προτεραιότητα Γ και ως πρώτη πηγή χρηματοδότησης ανέφερε το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», με τη ρητή επισήμανση «αναμένεται έγκριση». Από το ποσό προβλεπόταν να διατεθούν μόλις 1.000 ευρώ το 2022 και το υπόλοιπο σχεδόν ολόκληρο το 2023.
Αυτό δεν ήταν εξασφαλισμένο έργο αποκατάστασης.
-Ήταν πρόταση μελέτης, χαμηλής δημοτικής προτεραιότητας και με χρηματοδότηση που τελούσε υπό αναμονή.-
Μέχρι σήμερα δεν προκύπτει από τη δημόσια τεκμηρίωση που εντοπίζεται μια πλήρης αλυσίδα υλοποίησης: έγκριση χρηματοδότησης, ανάθεση, παραδοτέα μελέτης, εγκρίσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, δημοπράτηση έργου, σύμβαση κατασκευής, χρονοδιάγραμμα και φορέας λειτουργίας.
Αν η πρόταση απορρίφθηκε, ο Δήμος οφείλει να δημοσιοποιήσει το σχετικό έγγραφο και τους λόγους. Αν εγκρίθηκε, πρέπει να παρουσιάσει τα παραδοτέα, τις πληρωμές και την πορεία υλοποίησης. Αν εγκαταλείφθηκε ή αντικαταστάθηκε, πρέπει να εξηγήσει από ποιο σχέδιο.
Η διαφάνεια δεν είναι να εμφανίζεται ένας αριθμός σε έναν πίνακα.
-Είναι να γνωρίζει ο δημότης τι απέγινε ο αριθμός.
-Από τη μνήμη στη «γενική χρήση για όλα»
Σε υλικό που έχει παραχθεί με την υποστήριξη του Δήμου, περιγράφεται η πρόθεση να μετατραπούν τα Σφαγεία σε εκθεσιακό χώρο, χώρο αναψυχής και τόπο θεατρικών, μουσικών και χορευτικών εκδηλώσεων. Για το Σιλό αναφέρεται η δημιουργία πολυκέντρου πολιτισμού, κυρίως για τη νεολαία.
Όλα αυτά παραμένουν αόριστες γενικές χρήσεις που μπορούν να γραφτούν για σχεδόν οποιοδήποτε εγκαταλειμμένο δημοτικό κτίριο.
«Έκθεση, αναψυχή, μουσική, χορός, θέατρο» δεν είναι συγκεκριμένη πολιτιστική ταυτότητα. Δεν απαντούν:
* ποιο ακριβώς είναι το περιεχόμενο του χώρου,
* ποιος θα τον διοικεί,
* ποιο θα είναι το ετήσιο λειτουργικό κόστος,
* ποιοι δημιουργοί και εργαζόμενοι θα απασχολούνται,
* ποια σχέση θα έχει με την ιστορία της Δραπετσώνας,
* ποια έσοδα θα επιστρέφουν στην τοπική κοινωνία,
* πώς θα λειτουργεί καθημερινά και όχι μόνο τις ημέρες εκδηλώσεων.
-Η διοίκηση επέλεξε επί χρόνια τον ασφαλή όρο «πολυχώρος». Ο «πολυχώρος» είναι επικοινωνιακά βολικός επειδή χωράει τα πάντα.
-Αναπτυξιακά, όμως, συχνά δεν σημαίνει τίποτα. -
Χωρίς θεματική εξειδίκευση, επιστημονική αποστολή και μόνιμο πρόγραμμα, το ιστορικό κτίριο κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη μία αίθουσα περιστασιακών εκδηλώσεων με αναψυκτήριο.
-Το ένα εκατομμύριο επισκέπτες δεν αποκαθιστά ένα μνημείο
Ο Βρεττάκος έχει αναφέρει ότι περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι επισκέφθηκαν τον Πολυχώρο το 2023 και έχει παρουσιάσει τη μαζική προσέλευση ως κοινωνική «υπογραφή» προστασίας της έκτασης.
-Η προσέλευση μπορεί να λειτουργήσει ως σχετικό ανάχωμα απέναντι στην περίφραξη και την ιδιωτικοποίηση. Αλλά εδώ ακριβώς βρίσκεται η παγίδα της δημοτικής αυτοϊκανοποίησης.
-Ένα εκατομμύριο επισκέπτες δεν ισοδυναμούν με ένα εκατομμύριο ανθρώπους που γνωρίζουν την ιστορία της Δραπετσώνας. Η επισκεψιμότητα δεν είναι από μόνη της πολιτιστική ανάπτυξη. Το πλήθος δεν είναι μουσείο. Το φεστιβάλ δεν είναι αρχείο. Η εξέδρα δεν είναι εργαστήριο παραγωγής. Η κατανάλωση ενός καφέ δίπλα στο ερείπιο δεν αποτελεί επανάχρηση του ερειπίου.-
Ακόμη και κάτοικοι που μιλούν στο δημοτικό ηχητικό ντοκιμαντέρ επισημαίνουν ευθέως ότι από τα Λιπάσματα λείπει ένα μουσείο και αναρωτιούνται πώς ένα τόσο μεγάλο εργοστάσιο δεν άφησε οργανωμένο χώρο μνήμης, εργαλεία και τεκμήρια για τις επόμενες γενιές.
-Η διοίκηση, ως ανεύθυνη αντιπολίτευση, δημοσιοποιεί η ίδια το ερώτημα που δεν έχει απαντήσει.
Ο Πολυχώρος εχει «επικέπτες» (όρος του Βρεττάκου, όχι δημότες)
Τα μνημεία, όμως, παρέμειναν κυρίως σκηνικό του περιπάτου των επισκεπτών. (κάτι σαν τα παλιά επαρχιώτικα νυφοπάζαρα στις πλατείες)
Αυτό είναι η φεστιβαλοποίηση της ιστορικής μνήμης: το βιομηχανικό παρελθόν μετατρέπεται σε αισθητικό φόντο για συναυλίες, φωτογραφίες και δημοτική προβολή, χωρίς να μετατρέπεται σε σταθερή γνώση, κοινωνική υποδομή και οικονομική δραστηριότητα.
-Ο Όρμος Σφαγείων, το Master Plan και η ευθύνη του κράτους:
Το Προεδρικό Διάταγμα του 2023 δεν αποτελεί τίτλο ιδιοκτησίας υπέρ της COSCO. Το Master Plan είναι κυρίως χωρικό και πολεοδομικό καθεστώς: καθορίζει ζώνες, χρήσεις, όρους δόμησης και δραστηριότητες μέσα στη λιμενική ζώνη.
Η Υποζώνη Δ περιλαμβάνει την περιοχή των Όρμων Σφαγείων και Δραπετσώνας και την περιοχή της ΕΥΔΑΠ. Με τον νέο σχεδιασμό εντάχθηκε από τον επιβατικό στον εμπορικό λιμένα. Για την υποζώνη προβλέπονται μέσος συντελεστής κάλυψης 0,25, μέσος συντελεστής δόμησης 0,50, μέγιστο ύψος 22 μέτρα και έως έξι όροφοι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αύριο θα κτιστούν αυτομάτως εξαώροφα κτίρια πάνω στα παλιά Σφαγεία. Σημαίνει, όμως, ότι το γενικό καθεστώς της γειτονικής λιμενικής ζώνης προσανατολίζεται προς εμπορικές λιμενικές λειτουργίες και προσφέρει σημαντικό κτιριακό περιθώριο.
Η σύγκρουση αφορά τις χρήσεις, τον έλεγχο του παραλιακού μετώπου, την πρόσβαση στη θάλασσα, την περιβαλλοντική επιβάρυνση και τη λειτουργική συνέχεια του δημόσιου χώρου — όχι απλώς μια μάχη για το ποιος «έχει το οικόπεδο».
Το ίδιο το Πρακτικό Επεξεργασίας του ΣτΕ αναγνωρίζει ως κρίσιμο ζήτημα την αυξανόμενη αποκλειστική παραγωγική χρήση του θαλάσσιου μετώπου και τη συνεπακόλουθη μείωση της πρόσβασης των πολιτών. Επισημαίνει επίσης ότι οι πολιτιστικοί πόροι της λιμενικής ζώνης πρέπει να αναδεικνύονται και να συνδέονται με τον αστικό ιστό των παραλιμένιων δήμων.
Το 2022 η Ολομέλεια του ΣτΕ ακύρωσε κατά το προσβαλλόμενο μέρος τις αποφάσεις της ΕΣΑΛ του 2019, επειδή δεν είχε προηγηθεί η απαιτούμενη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση. Η διοίκηση επανήλθε με συμπληρωμένη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και νέο Προεδρικό Διάταγμα.
Αυτό αποκαλύπτει κάτι που συχνά αποκρύπτεται πίσω από το σύνθημα «η COSCO διεκδικεί τα Σφαγεία»: η COSCO και ο ΟΛΠ προωθούν και ωφελούνται από τον λιμενικό σχεδιασμό, αλλά τη νομική ισχύ τού την παρέχει το ελληνικό κράτος. Τα υπουργεία, η ΕΣΑΛ και η κεντρική διοίκηση εισηγούνται, εγκρίνουν και θεσμοθετούν.
Η κυβέρνηση δεν είναι ουδέτερος διαιτητής ανάμεσα στον Δήμο και την εταιρεία. Είναι ο θεσμικός συντάκτης του πλαισίου μέσα στο οποίο η εταιρεία κινείται.
-Ακριβώς γι’ αυτό ο Δήμος δεν επιτρέπεται να περιορίζεται σε καταγγελίες κατά της COSCO. Οφείλει να παρεμβαίνει σε κάθε στάδιο της κρατικής διαδικασίας: στη διαβούλευση, στην περιβαλλοντική αδειοδότηση, στις υπουργικές πράξεις, στα ευρωπαϊκά όργανα, στη δικαστική προστασία και, κυρίως, στην κατάθεση ενός ώριμου εναλλακτικού σχεδίου που να αποδεικνύει ότι υπάρχει συγκεκριμένη, χρηματοδοτήσιμη και κοινωνικά ωφέλιμη χρήση.
-Το Ευρωπαϊκό «κεκτημένο» των Σφαγείων:
Τι έκαναν άλλες ευρωπαϊκές πόλεις με τα παλιά Σφαγεία
Η Ευρώπη είναι γεμάτη πρώην σφαγεία. Η διαφορά είναι ότι πολλές πόλεις δεν τα άφησαν να λειτουργούν ως ρομαντικά ερείπια.
-Μαδρίτη: από σφαγείο σε μηχανή σύγχρονης δημιουργίας
Το Matadero Madrid, το πρώην δημοτικό σφαγείο και ζωοπάζαρο της πόλης, λειτουργεί από το 2006 ως κέντρο σύγχρονης δημιουργίας υπό τον Δήμο Μαδρίτης. Στεγάζει κινηματογράφο, χορό, θέατρο, design, ψηφιακές τέχνες, εργαστήρια, δημόσια προγράμματα, καλλιτεχνικές φιλοξενίες και έναν ανοιχτό κοινοτικό χώρο παραγωγής ιδεών. Δεν είναι απλώς εκθεσιακός χώρος· είναι υποδομή παραγωγής πολιτισμού.
-Τουλούζη: μουσείο, συλλογές και ζωντανή πολιτιστική παραγωγή
Τα παλιά δημοτικά Σφαγεία της Τουλούζης στεγάζουν εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια το Les Abattoirs – Musée/Frac Occitanie. Εκεί συνυπάρχουν μόνιμες και περιοδικές συλλογές μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, παραγωγές καλλιτεχνών, παραστάσεις, συναυλίες, προβολές, αναγνώσεις, συζητήσεις, βιβλιοθήκη και εκπαιδευτικά προγράμματα. (Les Abattoirs)
Ρώμη: έρευνα, παραγωγή και πανεπιστημιακές λειτουργίες
-Το Mattatoio di Roma, συγκρότημα σφαγείων του τέλους του 19ου αιώνα, αποκαταστάθηκε μεταξύ 2006 και 2010. Σήμερα λειτουργεί ως πόλος καλλιτεχνικής και πολιτιστικής έρευνας και παραγωγής, ενώ στους χώρους του έχουν εγκατασταθεί η Ακαδημία Καλών Τεχνών και λειτουργίες της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Roma Tre.
-Καρλσρούη: ολόκληρη συνοικία δημιουργικής οικονομίας
Το παλιό σφαγείο της Καρλσρούης μετατράπηκε στον Kreativpark Alter Schlachthof, μια έκταση περίπου επτά εκταρίων αφιερωμένη στην πολιτιστική και δημιουργική οικονομία. Εκεί δραστηριοποιούνται περίπου 1.600 δημιουργοί, επιχειρήσεις, καλλιτέχνες, τεχνίτες και νεοφυείς ομάδες, με χώρους εργασίας, εργαστήρια, ατελιέ και υποδομές στήριξης της δημιουργικής επιχειρηματικότητας.
-Πάτρα: τα Σφαγεία ως κόμβος δεξιοτήτων και άυλης κληρονομιάς
Ακόμη και στην Ελλάδα, τα Παλαιά Σφαγεία Πάτρας εντάχθηκαν σε χρηματοδοτημένο σχεδιασμό ύψους 4,799 εκατομμυρίων ευρώ για τη δημιουργία κόμβου εκπαίδευσης στον πολιτισμό και τη δημιουργική βιομηχανία, με Κέντρο Μελέτης για το Πατρινό Καρναβάλι και το Θέατρο Σκιών, εργαστήρια ανάπτυξης δεξιοτήτων και στόχο την προσέλκυση δημιουργών.
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των παραδειγμάτων είναι σαφές. Κανένα παλιό σφαγείο δεν διασώθηκε επειδή απλώς καθαρίστηκε, φωτίστηκε και χρησιμοποιήθηκε περιστασιακά για μια συναυλία.
Διασώθηκαν επειδή απέκτησαν:
* συγκεκριμένη πολιτιστική αποστολή,
* μόνιμο φορέα διοίκησης,
* επιστημονική και καλλιτεχνική διεύθυνση,
* σταθερό ετήσιο πρόγραμμα,
* εργαστήρια και παραγωγικές δραστηριότητες,
* εκπαιδευτικές λειτουργίες,
* θέσεις εργασίας,
* σύνδεση με την τοπική και δημιουργική οικονομία.
-Τι θα μπορούσαν να γίνουν τα Σφαγεία της Δραπετσώνας·
Η Δραπετσώνα δεν χρειάζεται να αντιγράψει το Matadero Madrid. Χρειάζεται να καταλάβει γιατί πέτυχε: επειδή δεν δημιούργησε έναν αόριστο «πολυχώρο», αλλά ένα οικοσύστημα με διαφορετικές, συμπληρωματικές λειτουργίες.
Τα παλιά Σφαγεία θα μπορούσαν να μετατραπούν σε Σύγχρονο Μουσείο Βιομηχανικής και Εργατικής ιστορίας, Σπίτι Εργατικής Μουσικής και Προφορικής Ιστορίας της Δραπετσώνας και του Πειραιά και κυρίως «Εργαστήριο» και κέντρο εκπαίδευσης για τις Μεταβιομηχανικές Τεχνολογίες.
Δεν πρόκειται για ένα στατικό μουσείο με φωτογραφίες στους τοίχους. Αλλά σε έναν ζωντανό σύγχρονο οργανισμό που θα περιλαμβάνει:
* -μόνιμη έκθεση για τα Δημοτικά Σφαγεία, τους εργαζομένους, τον προσφυγικό συνοικισμό, τα Λιπάσματα και τη βιομηχανική εργασία,
* ψηφιακό αρχείο προφορικών μαρτυριών εργατών, κατοίκων και προσφυγικών οικογενειών,
* -κέντρο μελέτης του ρεμπέτικου και της εργατικής λαϊκής μουσικής, με ειδική αναφορά στον Μάρκο Βαμβακάρη,
* στούντιο ηχογράφησης και τεκμηρίωσης,
* εργαστήρια μουσικών οργάνων, προφορικής ιστορίας, ηχητικού ντοκιμαντέρ και ψηφιακής αφήγησης,
* πρόγραμμα φιλοξενίας νέων καλλιτεχνών και ερευνητών,
* μικρή σκηνή συναυλιών και θεάτρου,
* κοινωνικό αναψυκτήριο ή εστιατόριο, οργανωμένο με διαφανείς όρους κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας,
* εκπαιδευτικές συνεργασίες με σχολεία, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και εργατικά σωματεία.
*
-Τα Σφαγεία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ένας από τους διακριτούς κόμβους ενός δικτύου των βιομηχανικών μνημείων, που βρίσκονται εντός των Λιπασμάτων, αλλά και συγχρόνως, μαζί με τα άλλα διατηρητέα, την πολιτιστική κληρονομιά και κεφάλαιο που βρίσκονται εντός του αστικού ιστού: ως ένα οικοσύστημα πολιτιστικής οικονομίας της Δραπετσώνας.
Έτσι δημιουργείται πολιτιστική οικονομία: όχι με μία μεγάλη σκηνή που ανοίγει το καλοκαίρι, αλλά με ένα δίκτυο χώρων που παράγουν πολιτισμό, γνώση, εκπαίδευση και εργασία όλο τον χρόνο.
-Τι οφείλει να κάνει μια νέα δημοκρατική διοίκηση του δήμουμου:
-Σίγουρα δεν χρειάζεται άλλη εξαγγελία. Χρειάζεται να καταθέσει λογαριασμό και χρονοδιάγραμμα.
-Πρώτον, να δημοσιοποιήσει ενιαίο ψηφιακό φάκελο με τα ακριβή ιδιοκτησιακά, λιμενικά και μνημειακά όρια των Σφαγείων, τα τοπογραφικά του ΦΕΚ και όλες τις σχετικές γνωμοδοτήσεις.
-Δεύτερον, να παρουσιάσει ανεξάρτητη έκθεση στατικής και μορφολογικής κατάστασης, με άμεσα μέτρα στερέωσης και προστασίας από περαιτέρω φθορά.
-Τρίτον, να εξηγήσει δημόσια τι απέγινε η πρόταση των 1,274 εκατομμυρίων ευρώ του Επιχειρησιακού Προγράμματος 2020-2023: εάν υποβλήθηκε, εάν εγκρίθηκε, εάν απορρίφθηκε, ποια παραδοτέα εκπονήθηκαν και ποια χρήματα δαπανήθηκαν.
-Τέταρτον, να προκηρύξει ώριμη μελέτη επανάχρησης που θα περιλαμβάνει όχι μόνο αρχιτεκτονική αποκατάσταση, αλλά επιχειρησιακό σχέδιο, φορέα λειτουργίας, οργανόγραμμα, ετήσιο κόστος, πηγές εσόδων και δεσμεύσεις κοινωνικής ανταποδοτικότητας.
-Πέμπτον, να θεσπίσει ανοιχτή επιτροπή παρακολούθησης με επιστήμονες, κατοίκους, τοπικούς συλλόγους, εκπροσώπους εργαζομένων και δημοτικές παρατάξεις, η οποία θα δημοσιεύει τριμηνιαία την πρόοδο του έργου και των δικαστικών παρεμβάσεων.
Η πόλη δεν μπορεί να μαθαίνει για τις προθεσμίες όταν αυτές λήγουν ούτε για τις μελέτες όταν αυτές εμφανίζονται ως μια γραμμή σε έναν παλιό πίνακα.
-Από την πολιτική της διαμαρτυρίας στην πολιτική της ευθύνης:
Το σοβαρότερο πρόβλημα της διοίκησης Βρεττάκου δεν είναι ότι δεν αγωνίστηκε ποτέ. Είναι ότι μετέτρεψε τον αγώνα σε μόνιμο υποκατάστατο της διοίκησης.
-Αποφάσεις, ψηφίσματα, δηλώσεις, συναυλίες διαμαρτυρίας και δικαστικές προσφυγές είναι απαραίτητα μέσα. Δεν αποτελούν, όμως, ολοκληρωμένη στρατηγική. Πολύ περισσότερο όταν η δικαστική κίνηση έρχεται εν μέρει μετά την παρέλευση προθεσμιών ή την τελευταία νόμιμη ημέρα, ενώ το σχέδιο επανάχρησης παραμένει αόριστο και η χρηματοδότησή του «αναμένεται».
Η δημοτική αρχή είχε δώδεκα χρόνια για να περάσει:
* από το σύνθημα στη μελέτη,
* από τη μελέτη στη χρηματοδότηση,
* από τη χρηματοδότηση στη δημοπράτηση,
* από τη δημοπράτηση στην αποκατάσταση,
* από την αποκατάσταση στη μόνιμη λειτουργία.
Δεν το έκανε.
Δεν ολοκλήρωσε το σχέδιο. Έφερε επισκέπτες, αλλά τι κέρδισε ο δήμος και οι δημότες; Αναγνωρισιμότητα; Αδιάφορο εφόσον δεν δημιούργησε θεσμό.
Πρόβαλε το τόπο στα μίντια, αλλά δεν της έδωσε υλική και οικονομική υπόσταση.
Μετέτρεψε τα Λιπάσματα σε σύμβολο της Βρεττακικής διοίκησης, χωρίς να μετατρέψει τα μνημεία τους σε αναπτυξιακό κεφάλαιο της ίδιας της Δραπετσώνας.
-Ένας δήμαρχος μπορεί να δηλώνει ότι γέμισε τον χώρο με ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Η ιστορία,, που έμεινε κενή περιεχομένου, όμως, θα ρωτήσει κάτι δυσκολότερο:
-Τι έκανε με τα κτίρια που εξηγούν γιατί οι άνθρωποι της Δραπετσώνας στερούνταν επί έναν αιώνα τη θάλασσά τους;-
Τα παλιά Σφαγεία δεν χρειάζονται ακόμη μία επετειακή εκδήλωση μπροστά στους μισογκρεμισμένους τοίχους τους. Χρειάζονται αποκατάσταση, θεσμική ταυτότητα, πολιτιστική παραγωγή, εκπαίδευση, θέσεις εργασίας και σύνδεση με την τοπική κοινωνία.
-Η Δραπετσώνα δεν είναι τα Λιπάσματα.
Τα Λιπάσματα ανήκουν στη Δραπετσώνα.-
Και τα Σφαγεία δεν επιτρέπεται να μετατραπούν στο σφαγείο της ιστορικής της μνήμης.
————————————
————————————
-Τι οφείλει να κάνει τώρα η αντιπολίτευση, γιατί τα Σφαγεία δεν σώζονται με ανακοινώσεις:
Η υπόθεση των παλιών Σφαγείων στη Δραπετσώνα δεν προσφέρεται για ακόμη έναν γύρο δημοτικών ανακοινώσεων, αλληλοκατηγοριών και φωτογραφιών μπροστά στα ερειπωμένα κτίρια. Η διοίκηση Βρεττάκου έχει σοβαρές ευθύνες για τις καθυστερήσεις, τις παρεμβάσεις της τελευταίας στιγμής, την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου επανάχρησης και τη μετατροπή των βιομηχανικών μνημείων σε σκηνικό περιστασιακών εκδηλώσεων. Αυτό, όμως, δεν αρκεί να το καταγγέλλει η αντιπολίτευση. Πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει διαφορετική αντίληψη διοίκησης, σαφή στρατηγική και συγκεκριμένη πρόταση.
Γιατί μια αντιπολίτευση που περιορίζεται στο «ο Δήμος δεν έκανε τίποτα» κινδυνεύει να γίνει αναξιόπιστη.
-Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: η δημοτική αρχή μετέτρεψε ένα πρώτο βήμα σε άλλοθι ολοκλήρωσης. Παρουσίασε την επισκεψιμότητα ως ανάπτυξη, τις συναυλίες ως πολιτιστική πολιτική και την ύπαρξη του πάρκου ως απόδειξη ότι το ιστορικό και αναπτυξιακό ζήτημα των Σφαγείων έχει περίπου λυθεί.
-Δεν έχει λυθεί. -
Το ιστορικό κτίριο παραμένει χωρίς σαφές σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, χωρίς φορέα λειτουργίας και χωρίς δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Η αντιπολίτευση οφείλει να χτυπήσει ακριβώς σε αυτό το σημείο: όχι με περισσότερη ρητορεία, αλλά απαιτώντας έγγραφα, ημερομηνίες, προϋπολογισμό, αποφάσεις και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
-Από τις καταγγελίες στον πλήρη φάκελο της υπόθεσης:
Η πρώτη υποχρέωση της αντιπολίτευσης είναι να συγκροτήσει έναν ολοκληρωμένο «Φάκελο Σφαγείων». Όχι έναν πρόχειρο φάκελο αποκομμάτων και δηλώσεων, αλλά ένα δημόσια προσβάσιμο αρχείο με τα ιδιοκτησιακά στοιχεία, τα τοπογραφικά όρια, τις αποφάσεις χαρακτηρισμού, τις πράξεις παραχώρησης, τα όρια της λιμενικής ζώνης, τις τεχνικές εκθέσεις, τις δημοτικές αποφάσεις, τις μελέτες, τις αιτήσεις χρηματοδότησης, τα δικόγραφα, τις δικαστικές αποφάσεις, τις αναθέσεις και τις πληρωμές.
-Σήμερα, ο δημότης ακούει ότι τα Σφαγεία είναι ή δεν είναι διατηρητέα, ότι ανήκουν ή δεν ανήκουν στη λιμενική ζώνη, ότι τα διεκδικεί η COSCO, ότι προστατεύονται από παλαιότερους νόμους ή ότι απειλούνται από το Master Plan.
-Η σύγχυση αυτή δεν είναι αθώα. -
Όσο το νομικό και χωροταξικό καθεστώς παραμένει θολό, τόσο ευκολότερα όλοι μπορούν να λένε ό,τι τους συμφέρει.
Η αντιπολίτευση πρέπει να βάλει τις ημερομηνίες στη σειρά και να απαντήσει στο βασικό πολιτικό ερώτημα: τι γνώριζε ο Δήμος, από πότε το γνώριζε, πότε αντέδρασε και τι άφησε να παρέλθει. Εκεί θα αποδειχθεί αν η παρέμβαση ήταν πραγματικά έγκαιρη ή απλώς εμπρόθεσμη, αν υπήρξε στρατηγική πρόληψης ή διαχείριση των τετελεσμένων.
-Η διαφορά είναι τεράστια:
Άλλο να καταθέτεις μια προσφυγή μέσα στη νόμιμη προθεσμία και άλλο να έχεις παρέμβει πολιτικά, επιστημονικά και νομικά πριν από τη θεσμοθέτηση ενός δυσμενούς σχεδιασμού. Η διοίκηση Βρεττάκου συχνά επιχείρησε να παρουσιάσει το «προλάβαμε την τελευταία ημέρα» ως απόδειξη αποφασιστικότητας. Στην πραγματικότητα, μια πόλη δεν μπορεί να υπερασπίζεται το θαλάσσιο μέτωπό της με αντανακλαστικά της τελευταίας στιγμής.
-Ειδική συνεδρίαση, όχι ακόμη ένα ψήφισμα:
Το θέμα πρέπει να οδηγηθεί σε ειδική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, αποκλειστικά αφιερωμένη στα Σφαγεία, στο Master Plan, στη δικαστική στρατηγική και στην επανάχρηση των κτιρίων. Όχι να στριμωχτεί ως ερώτηση στο τέλος μιας συνεδρίασης ή ως ένα ακόμη γενικό ψήφισμα «υπέρ της διάσωσης της ιστορικής μνήμης».
-Στη συνεδρίαση πρέπει να κληθούν η νομική και η τεχνική υπηρεσία του Δήμου, ειδικοί στο διοικητικό και περιβαλλοντικό δίκαιο, μηχανικοί, αρχιτέκτονες με εμπειρία στη βιομηχανική κληρονομιά, εκπρόσωποι πολιτιστικών και εργατικών φορέων και κάτοικοι της Δραπετσώνας. -
Το Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να υποχρεώσει τη διοίκηση να παρουσιάσει τι έχει κάνει, ποια έγγραφα διαθέτει, τι απέγιναν οι εξαγγελθείσες μελέτες και ποιο είναι το πραγματικό στάδιο της υπόθεσης.
-Η συνεδρίαση δεν πρέπει να κλείσει με ευχές. -
Πρέπει να καταλήξει σε απόφαση με σαφείς υποχρεώσεις: ποια υπηρεσία αναλαμβάνει κάθε ενέργεια, σε ποια προθεσμία, με ποια χρηματοδότηση και με ποια δημόσια διαδικασία ελέγχου.
-Η αντιπολίτευση οφείλει να θέσει συγκεκριμένα ερωτήματα:
-Πότε ενημερώθηκε ο Δήμος για κάθε διοικητική πράξη που επηρέαζε την περιοχή;
-Γιατί σε προηγούμενες προσφυγές περιλήφθηκαν παλαιότερες πράξεις, για τις οποίες είχαν παρέλθει κρίσιμες προθεσμίες; -Ποιος σχεδίασε τη νομική στρατηγική;
-Υπήρχαν γραπτές γνωμοδοτήσεις; -Γιατί η παρέμβαση κατά του Master Plan έγινε την τελευταία νόμιμη ημέρα;
-Υπήρχε μόνιμος μηχανισμός παρακολούθησης των αποφάσεων του ΟΛΠ, των υπουργείων και της ΕΣΑΛ;
-Τι απέγινε η εξαγγελθείσα μελέτη ανακατασκευής και επανάχρησης των Σφαγείων;
-Υποβλήθηκε για χρηματοδότηση; Εγκρίθηκε; Απορρίφθηκε; Υπήρξαν παραδοτέα και πληρωμές;
Οι απαντήσεις πρέπει να δοθούν εγγράφως. Το «δίνουμε μάχη» δεν είναι διοικητικός απολογισμός.
-Ανεξάρτητος νομικός και τεχνικός έλεγχος:
Η αντιπολίτευση δεν πρέπει να αποδεχθεί ως μοναδική πηγή ενημέρωσης τη δημοτική αρχή και τους συμβούλους που χειρίστηκαν την υπόθεση. Χρειάζεται ανεξάρτητη αξιολόγηση της νομικής διαχείρισης από ειδικούς στο διοικητικό, πολεοδομικό και περιβαλλοντικό δίκαιο.
-Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να ξεκαθαρίσει ποιες προσφυγές ήταν εμπρόθεσμες, ποιες πράξεις δεν προσβλήθηκαν εγκαίρως, ποια ένδικα μέσα παραμένουν ανοιχτά, ποιες νέες διοικητικές αποφάσεις χρειάζεται να παρακολουθούνται και εάν υπάρχουν δυνατότητες παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κυρίως, πρέπει να αποσαφηνίσει με ποια νομικά και επιστημονικά δεδομένα μπορεί να τεκμηριωθεί η σωρευτική περιβαλλοντική επιβάρυνση μιας περιοχής που ήδη ασφυκτιά ανάμεσα στο λιμάνι, στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις και στον πυκνό αστικό ιστό.
-Παράλληλα, χρειάζεται άμεση ανεξάρτητη τεχνική αυτοψία. Τα Σφαγεία δεν μπορούν να περιμένουν την ολοκλήρωση μιας δικαστικής διαμάχης που μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Πρέπει να αποτυπωθεί η στατική και μορφολογική τους κατάσταση, να καταγραφούν τα σωζόμενα στοιχεία, να γίνει τρισδιάστατη τεκμηρίωση και να ληφθούν προσωρινά μέτρα στερέωσης, προστασίας από νερά, διάβρωση, πυρκαγιά και ανεξέλεγκτη πρόσβαση.
-Η επίκληση της μελλοντικής «μεγάλης ανάπλασης» δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία για τη σημερινή εγκατάλειψη. Ένα κτίριο μπορεί να χαθεί πριν ωριμάσει η μελέτη που υποτίθεται ότι θα το σώσει.
-Η αντιπολίτευση πρέπει να πει τι ακριβώς προτείνει:
Η κριτική δεν θα αποκτήσει πολιτικό βάρος αν η αντιπολίτευση περιοριστεί στο αίτημα «να αξιοποιηθούν τα Σφαγεία». Αυτή είναι η ίδια αοριστία που χαρακτηρίζει τις δημοτικές εξαγγελίες εδώ και χρόνια. Χρειάζεται συγκεκριμένη θεματική ταυτότητα, λειτουργικό σχέδιο, διοικητικό σχήμα και οικονομικό μοντέλο.
Μια σοβαρή πρόταση θα μπορούσε να μετατρέψει τα Σφαγεία σε Κέντρο Εργατικής Μνήμης, Πινακοθήκη, Βιομηχανικής Ιστορίας, Προφορικής Ιστορίας και Δημιουργικής Παραγωγής της Δραπετσώνας Έναν ζωντανό οργανισμό, όχι ένα μουσειακό κέλυφος που θα ανοίγει περιστασιακά.
Ο χώρος θα μπορούσε να περιλαμβάνει μόνιμη έκθεση για τα Δημοτικά Σφαγεία, τα Λιπάσματα, τον προσφυγικό συνοικισμό και τη βιομηχανική εργασία· αρχείο προφορικών μαρτυριών κατοίκων και εργατών, ψηφιακής αφήγησης· χώρους εργασίας για νέους δημιουργούς· εκπαιδευτικά προγράμματα· μικρή σκηνή· περιοδικές εκθέσεις και κοινωνικό αναψυκτήριο με διαφανή λειτουργία.
-Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο τι θα στεγαστεί στο κτίριο, αλλά ποιος θα το λειτουργεί. /
Χρειάζεται μόνιμος δημόσιος ή δημοτικός φορέας, επιστημονική επιτροπή, διοικητική και καλλιτεχνική διεύθυνση, ετήσιο πρόγραμμα, σταθερός προϋπολογισμός και δημόσιος απολογισμός. Διαφορετικά, το κτίριο θα μετατραπεί σε ακόμη μία αίθουσα εκδηλώσεων, διαθέσιμη για αποσπασματικές χρήσεις και φωτογραφικές ευκαιρίες.
-Η αντιπολίτευση πρέπει επίσης να κοστολογήσει την πρότασή της. Να εκτιμήσει το κόστος των μελετών, της άμεσης στερέωσης, της πλήρους αποκατάστασης και της ετήσιας λειτουργίας. Να παρουσιάσει πιθανές πηγές εθνικής και ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και να εξηγήσει ποια έσοδα μπορούν να δημιουργηθούν χωρίς να ιδιωτικοποιηθεί ο δημόσιος χαρακτήρας του χώρου.
Χωρίς οικονομικό σχέδιο, ακόμη και η καλύτερη πολιτιστική ιδέα παραμένει προεκλογική υπόσχεση.
-Έλεγχος μέσα από τον προϋπολογισμό·
Η πραγματική πολιτική βούληση δεν κρίνεται στις δηλώσεις αλλά στους κωδικούς του δημοτικού προϋπολογισμού. Η αντιπολίτευση οφείλει να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για χρηματοδότηση της τεχνικής αποτύπωσης, των άμεσων σωστικών παρεμβάσεων, της νομικής υποστήριξης, της μελέτης επανάχρησης και της προετοιμασίας φακέλων χρηματοδότησης.
Αν η διοίκηση αρνηθεί, η άρνηση πρέπει να καταγραφεί δημόσια. Δεν μπορεί η δημοτική αρχή να δηλώνει ότι προστατεύει τα Σφαγεία και ταυτόχρονα να μην διαθέτει συγκεκριμένους πόρους για τη διάσωσή τους.
Το ίδιο ισχύει και για τη λογοδοσία. Κάθε τρεις μήνες πρέπει να δημοσιοποιούνται οι ενέργειες που έγιναν, τα έγγραφα που εστάλησαν, οι απαντήσεις που ελήφθησαν, οι δικαστικές και διοικητικές προθεσμίες, οι δαπάνες και η εξέλιξη των μελετών. Η αντιπολίτευση μπορεί να δημιουργήσει έναν δημόσιο πίνακα παρακολούθησης, ώστε κάθε υποχρέωση να συνοδεύεται από προθεσμία, υπεύθυνο και αποδεικτικό υλοποίησης.
Έτσι η πολιτική συζήτηση θα φύγει από το επίπεδο των εντυπώσεων. Δεν θα μετρά ποιος έκανε την πιο οργισμένη δήλωση, αλλά ποιος τήρησε την προθεσμία, ποιος κατέθεσε τη μελέτη και ποιος εξασφάλισε τα χρήματα.
-Από τη μοναχική διαμαρτυρία στη μεγάλη κοινωνική συμμαχία·
Η υπόθεση των Σφαγείων δεν είναι μια μικρή τοπική διαφωνία ανάμεσα στον Δήμο και την COSCO. Αφορά το λιμάνι του Πειραιά, τη δημόσια πρόσβαση στη θάλασσα, την ιστορία της εργασίας και του ρεμπέτικου, τη βιομηχανική κληρονομιά της Αττικής, την περιβαλλοντική δικαιοσύνη και το δικαίωμα των δυτικών συνοικιών του Πειραιά σε ισόρροπη ανάπτυξη.
Η αντιπολίτευση πρέπει να δημιουργήσει συμμαχία με πανεπιστήμια, επιστημονικούς συλλόγους, εργατικά σωματεία, πολιτιστικούς φορείς, αρχιτέκτονες, πολεοδόμους, περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλους δήμους της ευρύτερης περιοχής. Να μετατρέψει τα Σφαγεία από «δημοτικό θέμα» σε ζήτημα μητροπολιτικής σημασίας.
-Παράλληλα, χρειάζεται ένα μόνιμο Παρατηρητήριο Παραλιακού Μετώπου-:
που θα παρακολουθεί υπουργικές αποφάσεις, περιβαλλοντικές εγκρίσεις, τροποποιήσεις του Master Plan, συνεδριάσεις της ΕΣΑΛ, έργα του ΟΛΠ και κρίσιμες δικαστικές προθεσμίες. Η πόλη δεν πρέπει να πληροφορείται τις εξελίξεις αφού έχουν ήδη δημιουργηθεί τετελεσμένα.
Κάθε νέα διοικητική πράξη πρέπει να εντοπίζεται, να αξιολογείται και να δημοσιοποιείται αμέσως. Αυτό είναι έγκαιρη πολιτική παρέμβαση. Όχι η κατάθεση μιας προσφυγής λίγο πριν κλείσει το πρωτόκολλο.
-Να αποφύγει τις παγίδες της ίδιας πολιτικής που καταγγέλλει:
Η αντιπολίτευση θα αποτύχει αν αντιγράψει τη διοίκηση που επικρίνει. Αν απαντήσει στη φεστιβαλοποίηση με δικές της συναυλίες, στη γενικολογία με δικά της ψηφίσματα και στην προσωποκεντρική επικοινωνία με ακόμη πιο επιθετική προσωποκεντρική επικοινωνία, δεν θα δημιουργήσει εναλλακτική πρόταση. Θα διεκδικήσει απλώς το δικαίωμα να διαχειρίζεται με τον ίδιο τρόπο τα ίδια αδιέξοδα.
Πρέπει επίσης να αποφεύγει τις ανακριβείς νομικές υπερβολές.
Η ισχυρή αντιπολίτευση δεν χρειάζεται να διογκώνει τα γεγονότα. Της αρκούν τα πραγματικά γεγονότα: οι καθυστερήσεις, η έλλειψη ενιαίου δημόσιου φακέλου, η απουσία ώριμης επανάχρησης, η μη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, η αδυναμία μετατροπής των μνημείων σε σταθερή πολιτιστική και οικονομική υποδομή.
-Το πραγματικό κριτήριο ετοιμότητας για διοίκηση:
Η αντιπολίτευση θα αποδείξει ότι είναι έτοιμη να διοικήσει μόνο όταν παρουσιάσει ποιος θα κάνει τι, με ποια χρήματα, σε ποια προθεσμία και με ποιο αποτέλεσμα. Όχι όταν εκφωνήσει τη σκληρότερη καταγγελία.
-Η πολιτική της γραμμή πρέπει να είναι απλή και καθαρή:
«Υπερασπιζόμαστε ό,τι κατακτήθηκε, ελέγχουμε ό,τι δεν έγινε και παρουσιάζουμε το σχέδιο που η διοίκηση δεν μπόρεσε να υλοποιήσει.»
Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αν τα Σφαγεία θα μείνουν ερείπιο ή θα γίνουν ζωντανός θεσμός. Αν το παραλιακό μέτωπο θα προστατεύεται με κινήσεις της τελευταίας ημέρας ή με μόνιμη στρατηγική. Αν η ιστορική μνήμη θα αποτελεί σκηνικό καλοκαιρινών εκδηλώσεων ή παραγωγική δύναμη για τη Δραπετσώνα.
Η σημερινή διοίκηση πρέπει να λογοδοτήσει για όσα καθυστέρησε και για όσα δεν ολοκλήρωσε. Η αντιπολίτευση, όμως, πρέπει να λογοδοτήσει από τώρα για κάτι εξίσου σημαντικό:
αν διαθέτει πράγματι το σχέδιο, τη γνώση και την πολιτική βούληση να κάνει διαφορετικά εκείνα που σήμερα καταγγέλλει.
Κατηγορία
Κερατσίνι - Δραπετσώνα
Τελευταία άρθρα από τον/την Ομάδα διαχείρισης
- Παντελής Καμάς: Πάρκο Πρέσσοφ, καμία ανοχή στην παρανομία & η επιλεκτική «ανησυχία» έχει ξεπεράσει κάθε όριο & Ανήσυχοι Δημότες: Το πάρκο Πρέσσοφ δεν είναι πεδίο πολιτικών μονομαχιών
- Η λογοκρισία ως τρόπος διοίκησης του δήμου Κερατσινίου Δραπετσώνας, Θυμαιτάδες-Thimatades, από το fb
- Παντελής Μ. Καμάς / ΚΑΘΑΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ – ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ : Δεν χρωστάμε πολιτική εύνοια σε κανέναν — χρωστάμε αλήθεια στην πόλη για το ζήτημα της σχεδιαζόμενης μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων στο Σχιστό + ένα σταγονίσιο σχόλιο
- Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας ομόφωνα έχει πει ΟΧΙ από το 2025 στην ΣΜΠΕ (Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) για τα απορρίμματα στο Σχιστό
- -Συμμετοχικός Δημοτικός Προϋπολογισμός: δημοκρατικά μέτρα για να μπει ένα τέλος στη «Δημιουργική Λογιστική», του Konstantinos Koskinas