Σήμερα δεν φαίνεται να μας τρομάζει ότι κάποιος γνωρίζει σχεδόν τα πάντα για εμάς. Μας τρομάζει περισσότερο το ενδεχόμενο να μη μας βλέπει κανείς

Κυριακή, 09 Αυγούστου 2026 16:04

Σήμερα δεν φαίνεται να μας τρομάζει ότι κάποιος γνωρίζει σχεδόν τα πάντα για εμάς. Μας τρομάζει περισσότερο το ενδεχόμενο να μη μας βλέπει κανείς

Επιλέγων ή Συντάκτης Τρύφων Μπεκετιάδης

μέγεθος γραμματοσειράς μείωση του μεγέθους γραμματοσειράς αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση
E-mail
Add new comment

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο

(0 ψήφοι)

Manos Lambrakis. Πριν ακόμη εγκατασταθούν οι κάμερες, είχε ήδη καταρρεύσει η αντίσταση απέναντι στο βλέμμα.

Καμία αυτοκρατορία, καμία μυστική υπηρεσία, κανένα ολοκληρωτικό καθεστώς της ιστορίας δεν κατόρθωσε να γνωρίσει τόσα πολλά για τον άνθρωπο όσο ο ίδιος ο άνθρωπος επιτρέπει σήμερα να γνωρίζουν οι μηχανές για τον εαυτό του.

Δεν υπήρξε πραξικόπημα εναντίον της ιδιωτικότητας ούτε κάποια θεαματική κατάλυσή της.

Προηγήθηκε μια σχεδόν ανεπαίσθητη μετάθεση των εννοιών.

Η διαφάνεια ανακηρύχθηκε αρετή, η έκθεση κοινωνική υποχρέωση, η συνεχής συνδεσιμότητα δείκτης προόδου και η καθολική ιχνηλασιμότητα αναγκαίο τίμημα της ασφάλειας. Έτσι, ο δημόσιος χώρος μετασχηματίσθηκε σε πεδίο αδιάκοπης καταγραφής, οι μετακινήσεις σε πληροφοριακές ακολουθίες, οι συνομιλίες σε εμπορεύσιμο υλικό και οι πλέον ασήμαντες χειρονομίες της καθημερινότητας σε αντικείμενα υπολογισμού.

Το πραγματικά ανησυχητικό δεν είναι ότι κάθε ίχνος δύναται να καταγραφεί.

Είναι ότι η δυνατότητα αυτή έπαψε να προκαλεί ηθική ανησυχία.

Η βαθύτερη επιτυχία αυτού του νέου καθεστώτος δεν συνίσταται στην τελειότητα της τεχνολογίας του αλλά στη μεταμόρφωση της ίδιας της ανθρώπινης επιθυμίας. Η εξουσία δεν απαιτεί πλέον υπακοή, καθώς αρκείται στη συναίνεση. Δεν χρειάζεται να αποκρύπτει τους μηχανισμούς της, επειδή ο άνθρωπος προσέρχεται αυτοβούλως στην αποκάλυψη του εαυτού του. Παραδίδει τις διαδρομές του, τις αναζητήσεις του, τις συνομιλίες του, τους βιολογικούς του ρυθμούς, ακόμη και τις στιγμές της σιωπής του, σαν να πρόκειται για αδιάφορα κατάλοιπα μιας ύπαρξης χωρίς μυστήριο.

Η πλέον εκλεπτυσμένη μορφή κυριαρχίας δεν είναι εκείνη που απαγορεύει αλλά εκείνη που καθιστά περιττή την απαγόρευση. Όταν το υποκείμενο εσωτερικεύει την απαίτηση της συνεχούς έκθεσης, η επιτήρηση παύει να βιώνεται ως βία και μετατρέπεται σε καθημερινή συνήθεια.

Η ελευθερία δεν καταλύεται με θόρυβο.

Απονεκρώνεται μέσα στην άνεση.

Σήμερα δεν φαίνεται να μας τρομάζει ότι κάποιος γνωρίζει σχεδόν τα πάντα για εμάς.

Μας τρομάζει περισσότερο το ενδεχόμενο να μη μας βλέπει κανείς.

Η αδιάκοπη αυτοέκθεση λειτουργεί πλέον ως υποκατάστατο σχέσης, η διαρκής ορατότητα ως υποκατάστατο αναγνώρισης και η αλγοριθμική καταγραφή ως ψευδαίσθηση παρουσίας.

Ένας πολιτισμός που δυσκολεύεται να αγαπήσει αναζητεί παρηγορία στο να παρακολουθεί και να παρακολουθείται.

Εκεί όπου άλλοτε οι άνθρωποι ύψωναν οδοφράγματα απέναντι σε κάθε μορφή φακελώματος, σήμερα αγοράζουν μόνοι τους τις συσκευές που χαρτογραφούν κάθε στιγμή της ζωής τους, τις τοποθετούν στην κρεβατοκάμαρα, στην τσέπη, στο αυτοκίνητο, στον καρπό τους και πληρώνουν πρόθυμα για τη διαρκή αναβάθμιση αυτής της αόρατης επιτήρησης.

Ο εφιάλτης βέβαια δεν εισέβαλε βίαια στην καθημερινότητα. Προσφέρθηκε ως ευκολία, ως άνεση, ως τεχνολογική πρόοδος και έγινε αποδεκτός χωρίς σχεδόν καμία αντίρρηση.

Ολόκληρη η ευαγγελική εμπειρία θεμελιώνεται στην αξία του κρυπτού.

Η προσευχή τελείται «ἐν τῷ κρυπτῷ», η ελεημοσύνη προστατεύεται από τη δημοσιότητα, η πνευματική ζωή ανθίζει εκεί όπου το βλέμμα του κόσμου παύει να εισβάλλει.

Το πρόσωπο δεν ολοκληρώνεται επειδή καθίσταται απολύτως διαφανές αλλά επειδή διαφυλάσσει το μυστήριό του ως τόπο ελευθερίας και σχέσης.

Το βλέμμα του Θεού δεν συλλέγει πληροφορίες ούτε συγκροτεί αρχεία, δεν προβλέπει συμπεριφορές ούτε διαχειρίζεται πληθυσμούς. Γνωρίζει χωρίς να εξαντλεί, αγαπά χωρίς να ιδιοποιείται και καλεί χωρίς να χειραγωγεί. Από τη στιγμή, όμως, που ο άνθρωπος αποδέχεται να ορισθεί πρωτίστως ως σύνολο δεδομένων, ως προβλέψιμη συμπεριφορά και ως αντικείμενο αλγοριθμικής επεξεργασίας, η κρίση παύει να είναι απλώς πολιτική ή τεχνολογική. Καθίσταται βαθύτατα πνευματική.

Ένας πολιτισμός που παύει να σέβεται το μυστήριο του προσώπου δεν οδηγείται μόνο στην απώλεια της ιδιωτικότητας. Οδηγείται, σχεδόν ανεπαίσθητα, στην απώλεια της ίδιας της ελευθερίας, επειδή έχει λησμονήσει ότι ο άνθρωπος δεν είναι πληροφορία προς διαχείριση αλλά εικόνα Θεού προς κοινωνία.

ΚΑΙ

Stavroula Papaspirou, από το fb

Ως το τέλος Αυγούστου, το "Βιβλιοβούλιο" θα προβάλλεται από το Κανάλι της Βουλής καθημερινά.

Από Δευτέρα ως Παρασκευή στις 6.00 μμ και τα Σάββατα στις 5.00 μμ.

Επαναλήψεις, με πολλές ιδέες για διάβασμα.