Πέμπτη, 20 Αυγούστου 2026 18:20
Υπάρχει ένας ελιτισμός που δεν έχει να κάνει με τα χρήματα. Είναι ίσως πιο ύπουλος, γιατί εμφανίζεται ως καλλιέργεια, της Elena Lymperopoulou, από το fb
Επιλέγων ή Συντάκτης Τρύφων Μπεκετιάδης-
μέγεθος γραμματοσειράς
μείωση του μεγέθους γραμματοσειράς
αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
- Εκτύπωση
- Add new comment
Είναι ο ελιτισμός του διαβάσματος, των γνώσεων, των γνωριμιών, των σωστών ονομάτων που πρέπει να ξέρεις, των βιβλίων που πρέπει να έχεις διαβάσει, των ανθρώπων που πρέπει να έχεις συναντήσει, των τόπων όπου πρέπει να έχεις βρεθεί. Μια αόρατη ιεραρχία στην οποία κάποιοι τοποθετούν τον εαυτό τους λίγο ψηλότερα από τους υπόλοιπους, επειδή ξέρουν περισσότερα.Δεν έχω τίποτα εναντίον της γνώσης. Το αντίθετο. Τα βιβλία μπορούν να ανοίξουν έναν άνθρωπο, να του αλλάξουν τον τρόπο που κοιτάζει τον κόσμο, να του μάθουν ότι η πραγματικότητα είναι μεγαλύτερη από τη μικρή περιοχή που κατοικεί ο ίδιος. Αλλά υπάρχει μια παράξενη στιγμή όπου η γνώση, αντί να σε ανοίγει, σε κλείνει. Αντί να σε κάνει πιο επιεική απέναντι στους ανθρώπους, σε κάνει περιφρονητικό. Και τότε αναρωτιέμαι τι ακριβώς κατάφερες διαβάζοντας τόσο πολύ.
Γιατί αν έχεις διαβάσει εκατό μεγάλους συγγραφείς και το αποτέλεσμα είναι να κοιτάζεις αφ' υψηλού εκείνον που δεν διάβασε κανέναν, κάτι χάθηκε στη διαδρομή. Αν γνωρίζεις φιλοσοφία αλλά δεν μπορείς να καθίσεις στο ίδιο τραπέζι με έναν άνθρωπο που δεν ξέρει ποιος ήταν ο Σενέκας χωρίς να αισθανθείς ανώτερος, ίσως η φιλοσοφία πέρασε από πάνω σου χωρίς να σε αγγίξει. Αν οι γνωριμίες σου, οι σπουδές σου και η βιβλιοθήκη σου έγιναν τρόπος να μετράς την αξία των άλλων, τότε η καλλιέργεια έγινε απλώς ένα ακριβότερο είδος ματαιοδοξίας.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν διάβασαν Ντοστογιέφσκι και ξέρουν πολλά για τον πόνο. Δεν διάβασαν ποίηση και ξέρουν να αγαπούν. Δεν μπορούν να σου μιλήσουν για τον υπαρξισμό, αλλά στάθηκαν δίπλα σε έναν άνθρωπο όταν όλοι οι υπόλοιποι έφυγαν. Δεν ξέρουν να ονομάσουν αυτό που κάνουν με τις σωστές λέξεις. Το κάνουν όμως.
Και υπάρχουν άλλοι που ξέρουν όλες τις σωστές λέξεις.
Δεν πιστεύω ότι ο απλός άνθρωπος είναι εξ ορισμού σοφός. Αυτή θα ήταν η ίδια ανοησία από την ανάποδη. Η φτώχεια, η έλλειψη μόρφωσης ή η απλή ζωή δεν εξαγνίζουν κανέναν. Όπως δεν τον εξαγνίζει και η μόρφωση. Υπάρχουν σπουδαίοι και ανόητοι άνθρωποι παντού. Αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Ότι κανένα πτυχίο, κανένα βιβλίο και καμία γνωριμία δεν μας τοποθετεί σε ανώτερη κατηγορία ανθρώπου.
Και κυρίως δεν ξέρω από πού προέκυψε αυτή η βεβαιότητα ότι η ευτυχία κατοικεί στα ψηλότερα ράφια μιας βιβλιοθήκης.
Έχω δει ανθρώπους με ελάχιστες γνώσεις να χαίρονται ένα τραπέζι, έναν καφέ, ένα καλοκαίρι, έναν άνθρωπο που γύρισε σπίτι. Και ανθρώπους εξαιρετικά καλλιεργημένους να μην μπορούν να κατοικήσουν ούτε για μία ώρα ήσυχα μέσα στη ζωή τους. Η γνώση είναι ένα θαυμάσιο πράγμα. Δεν είναι όμως σωτηρία. Δεν σου εγγυάται ούτε ευτυχία, ούτε καλοσύνη, ούτε αξιοπρέπεια, ούτε μια ζωή που άξιζε περισσότερο από κάποια άλλη.
Ίσως πίσω από όλο αυτό να βρίσκεται και κάτι ακόμη πιο ανθρώπινο. Η δυσκολία μας να δεχτούμε ότι θα πεθάνουμε.
Ότι θα πεθάνει αυτός που διάβασε τον Προυστ και αυτός που διάβαζε μόνο αθλητική εφημερίδα. Αυτός που είχε γνωριμίες με σπουδαίους ανθρώπους και αυτός που τον ήξεραν μόνο στη γειτονιά του. Αυτός που μπορούσε να μιλήσει για τον Όργουελ και αυτός που μπέρδευε τον Όργουελ με κάποιον ηθοποιό. Το σώμα δεν εντυπωσιάζεται από το βιογραφικό μας. Ο χρόνος ακόμη λιγότερο.
Κι ίσως γι' αυτό με συγκινεί και με διασκεδάζει ταυτόχρονα αυτή η αγωνία της υστεροφημίας. Η απελπισμένη ανάγκη ορισμένων να αφήσουν κάτι πίσω τους, να γραφτεί το όνομά τους κάπου, να τους θυμούνται, να αποδειχθεί τελικά ότι πέρασαν από εδώ και ότι το πέρασμά τους είχε μεγαλύτερη σημασία από των υπολοίπων.
Καταλαβαίνω τον φόβο που κρύβεται εκεί. Είναι δύσκολο να δεχτούμε ότι κάποτε δεν θα υπάρχουμε και, ακόμη χειρότερα για τον εγωισμό μας, ότι ο κόσμος θα συνεχίσει μια χαρά χωρίς εμάς. Κάποιοι λοιπόν γράφουν, δημιουργούν, συγκεντρώνουν τίτλους, γνωριμίες, αναγνώριση. Θέλουν να αφήσουν ίχνος.
Μόνο που ακόμη και τα ίχνη σβήνουν.
Πόσοι άνθρωποι υπήρξαν απολύτως βέβαιοι ότι θα τους θυμούνται και σήμερα δεν γνωρίζουμε ούτε το όνομά τους. Και πόσους από εκείνους που θυμόμαστε τους γνωρίζουμε πραγματικά. Μερικές γραμμές σε ένα βιβλίο, ένα έργο, μια ημερομηνία, ένα όνομα. Αυτή είναι συχνά η περίφημη αθανασία μας.
Δεν λέω να μη διαβάζουμε, να μη δημιουργούμε, να μη θέλουμε να αφήσουμε κάτι πίσω μας. Λέω μόνο ότι ίσως όλα αυτά γίνονται πιο όμορφα όταν παύουν να αποτελούν αποδείξεις ανωτερότητας ή διαπραγμάτευση με τον θάνατο.
Να διαβάζεις επειδή σε μεγαλώνει ο κόσμος που ανακαλύπτεις. Να γράφεις επειδή έχεις κάτι που θέλεις να πεις. Να δημιουργείς επειδή όσο είσαι εδώ αυτό σου δίνει χαρά. Να γνωρίζεις ανθρώπους χωρίς να τους μετατρέπεις σε ονόματα που κάποτε θα αναφέρεις για να μεγαλώσεις τον εαυτό σου.
Και ίσως να θυμάσαι πού και πού τον άνθρωπο που δεν διάβασε όσα εσύ, δεν ταξίδεψε όσο εσύ, δεν ξέρει να μιλήσει όπως εσύ και δεν θα αφήσει πίσω του κανένα έργο.
Μπορεί να έζησε μια Κυριακή με αυτούς που αγαπούσε και να ήταν ευτυχισμένος.
Δεν είμαι καθόλου βέβαιη ότι κατάλαβε λιγότερα.
Κατηγορία
Δοκίμιο - στοχασμοί
Τελευταία άρθρα από τον/την Τρύφων Μπεκετιάδης
- Σεμπάστιαν Φίτζεκ : Μία καθηλωτική συνέντευξη για τους δαίμονες του μυαλού, τον κοινωνικό φόβο και τη μάχη του βιβλίου με τα social media
- Η καταστροφολογία είναι σφάλμα διαρκείας ή περί των αδυναμιών της καθ'ημάς αριστεράς
- Αγαπητή Σήλια, αγαπητά μου παιδιά... Λόγος παραινετικός και πένθιμος προς Έλληνες κοσμικούς , του Στάθη Τσαγκαρουσιάνου
- Οι σκοτεινές τρύπες της Αττικόν Μετρό δεν είναι μία και δύο, ναι, αλλά γιατί και ναι, ποιοι πληρώνουν τα πανάκριβα μάρμαρα;
- Θοδωρής Λιβάνιος, υπουργός εσωτερικών : Στη συνέντευξή του με τη Βασιλική Σιούτη στο podcast Κ.Politics μιλάει για τη δημόσια διοίκηση, τις εκλογές και την καθημερινότητα των πολιτών και υποστηρίζει ότι "Κυβέρνηση δίχως Ν.Δ είναι ρεαλιστικά αδύνατη"