Πέμπτη, 08 Οκτωβρίου 2026 16:30

Στην Καναδή Αν Κάρσον απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026

Επιλέγουσα ή Συντάκτρια 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

nobel4Η 76χρονη Καναδή ποιήτρια, μεταφράστρια και δοκιμιογράφος είναι η νικήτρια του Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 «για το τολμηρό και εφευρετικό έργο της, το οποίο, μέσα από έναν παιχνιδιάρικο διάλογο με την κλασική παράδοση, έχει δημιουργήσει νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία».

Η Αν Κάρσον είνα η 19η γυναίκα που τιμάται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, σε σύνολο 122 βραβευθέντων. Η τελευταία ήταν η Νοτιοκορεάτισσα συγγραφέας Χαν Κανγκ, το 2024.

Σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και συνέχισε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο St. Andrews της Σκωτίας, ενώ έχει διδάξει σε σημαντικά πανεπιστήμια του Καναδά και των ΗΠΑ, μεταξύ άλλων στα Princeton, McGill, Berkeley, Michigan και New York University.  

Από τις σημαντικότερες ποιήτριες διεθνώς, διδάσκει κλασική φιλολογία και συγκριτική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Έχει ασχοληθεί, εκτός από την ποίηση, με το έμμετρο μυθιστόρημα, το λιμπρέτο, τη φιλολογική κριτική και τη δοκιμιογραφία.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας της, η Αν Κάρσον συνδύασε τη συγγραφή ποίησης με το μεταφραστικό έργο και τη διδασκαλία σε διάφορα πανεπιστήμια. Σχεδόν το σύνολο της λογοτεχνικής της παραγωγής επικεντρώνεται στο σημείο τομής ανάμεσα στην εμμονή του φιλολόγου με τις λέξεις και την επιθυμία του ποιητή για νέο νόημα. Η ίδια έχει αναγνωρίσει την ετυμολογία των λέξεων ως την αφετηρία για το σύνολο του έργου της. 

Ταυτόχρονα είναι διαπρεπής μεταφράστρια της αρχαιοελληνικής γραμματείας (Σαπφώ, Αισχύλος, Σοφοκλής κ.ά.). Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί η ποιητική της συλλογή «Λίγα λόγια» (δίγλωσση έκδοση, εισαγωγή-μετάφραση: Χάρης Βλαβιανός), καθώς και το έργο της «Η ομορφιά του συζύγου», μυθοπλαστικό δοκίμιο σε 29 τάνγκο (μετάφραση: Ευτυχία Παναγιώτου, Δημήτρης Αθηνάκης).

Το έργο της ξεχωρίζει για τον υβριδικό του χαρακτήρα καθώς κινείται με άνεση ανάμεσα σε πολλά είδη. Σε πολλά από τα βιβλία της συνυπάρχουν, σε διαφορετικό βαθμό, η ποίηση, το δοκίμιο, η πεζογραφία, η κριτική και η θεατρική πρόζα.

Στα πιο γνωστά βιβλία της συγκαταλέγονται τα «Έρως ο γλυκόπικρος» (1986), «Αυτοβιογραφία του κόκκινου» (1998), «Η ομορφιά του συζύγου» (2001), «Nox» (2010), «Hof H Playbook» (2021) «Red Doc>» (2013), «Float» (2016)«Ιf Not, Winter: Fragments of Sappho» 2002,«Glass, Irony, and God» (1995). carson1

Παράλληλα, έχει μεταφράσει στα αγγλικά έργα της αρχαιοελληνικής γραμματείας και ποιητές όπως ο Σοφοκλής, ο Ευριπίδης, ο Όμηρος, η Σαπφώ και ο Αισχύλος.

Αντλεί, επίσης, έμπνευση από το έργο νεότερων συγγραφέων και στοχαστών, όπως η Έμιλι Μπροντέ, ο Πάουλ Τσέλαν, η Έμιλι Ντίκινσον, ο Χέγκελ, ο Μάρτιν Χάιντεγκερ, ο Φρίντριχ Χαίλντερλιν, ο Φραντς Κάφκα και η Βιρτζίνια Γουλφ.

Η σχέση της με την αρχαιότητα παραμένει σταθερός άξονας της γραφής της, όχι όμως ως μια απλή αναδρομή στους κλασικούς. Αντίθετα, η Carson χρησιμοποιεί την αρχαία ποίηση ως υλικό για να συνομιλήσει με το σήμερα. Το πιο πρόσφατο βιβλίο της, Wrong Norma (2024), είναι μια συλλογή πεζών κειμένων, ποιημάτων και προσωπικών σημειώσεων, που συνοδεύονται από δική της εικονογράφηση.

Στα ελληνικά έχουν μεταφραστεί τα εξής βιβλία της: «Αυτοβιογραφία του κόκκινου» (Πατάκης, μτφρ. Χάρης Βλαβιανός, 2026), Έρως ο γλυκόπικρος (Δώμα, μτφρ. Ανδρονίκη Μελετλίδου, 2019), «Η ομορφιά του συζύγου», (Πατάκης, μτφρ. Δημήτρης Αθηνάκης και Ευτυχία Παναγιώτου, 2023), «Λίγα λόγια», (δίγλωσση έκδοση, Πατάκης, μτφρ. Χάρης Βλαβιανός, 2013).

 Πηγή: lifo.gr/culture

 Σ.Δ. KAI περισσότερα για όσους τα αναζητάνε

Στο εκτενές δοκίμιό της Έρως ο πικρόγλυκος (Eros the Bittersweet, 1986), η Κάρσον θέτει τα θεμέλια για τη μεταγενέστερη συγγραφική της πορεία. Με έναν λαμπρά διατυπωμένο στοχασμό γύρω από τον Έρωτα ως την ουσία και την κινητήρια δύναμη του ποιήματος, το βιβλίο αντλεί εκτενώς από ένα σύνθετο επίθετο της Σαπφώς που ορίζει τον Έρωτα ως συνδυασμό πόνου και γλύκας. Είναι αυτή η διάκριση, η απόσταση ανάμεσα στον εραστή και τον ερωμένο, που δίνει στον Έρωτα δύναμη και θέτει το ποίημα σε κίνηση. Η Κάρσον το επιτυγχάνει αυτό στη γραφή της εισάγοντας διαρκώς διαφορετικές φωνές που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Στον Έρωτα τον πικρόγλυκο, μιλά για μια «στερεοσκοπική όραση» που της επιτρέπει να «κρατά σε ισορροπία δύο προοπτικές ταυτόχρονα». Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το δοκίμιο Economy of the Unlost (1999), στο οποίο η Κάρσον αντιπαραβάλλει τον Έλληνα ποιητή του 6ου αιώνα π.Χ. Σιμωνίδη τον Κείο με τον Πωλ Τσελάν, καθώς και το Men in the Off Hours (2000), όπου παραλληλίζει τον ιστορικό Θουκυδίδη με τη Βιρτζίνια Γουλφ. Μέσα από τέτοιους, συχνά αναπάντεχους, λογοτεχνικούς αστερισμούς η Κάρσον αποδεσμεύτηκε από τη λυρική ποίηση που είναι εγκλωβισμένη στο αφηγηματικό «εγώ» και ενέπνευσε νέες φόρμες στη σύγχρονη λογοτεχνία. Αυτή η μέθοδος γραφής οδηγεί σε παιγνιώδη και ειρωνικά έργα που κινούνται όχι μόνο ανάμεσα στην κλασική και τη μοντέρνα ποίηση, αλλά και ανάμεσα σε διαφορετικά είδη και μορφές τέχνης.

nobel6Την δεκαετία του '90 κυκλοφόρησε ένα ακόμα έργο, που συχνά προβάλλεται ως το σπουδαιότερο της Κάρσον, με τίτλο Αυτοβιογραφία του κόκκινου: Ένα μυθιστόρημα σε στίχους (Autobiography of Red: A Novel in Verse, 1998). Αυτό αποδεικνύει την εξαιρετική της ικανότητα να επικαιροποιεί την κλασική λογοτεχνική παράδοση. Με οξεία αίσθηση των σύγχρονων ιδιωματισμών και βιωμάτων, παίρνει ως αφετηρία ποιητικά αποσπάσματα του Έλληνα ποιητή του 6ου αιώνα π.Χ. Στησιχόρου σχετικά με το φτερωτό κόκκινο τέρας, τον Γηρυόνη. Ενώ ο μύθος περιγράφει πώς ο Ηρακλής, εκπληρώνοντας έναν από τους άθλους του, σκοτώνει τον Γηρυόνη και κλέβει τα βόδια του, η Κάρσον αναπλάθει τον τρομακτικό γίγαντα ως έναν τρυφερό «ήρωα» αφοσιωμένο στη μητέρα του, σε αυτό που εξελίσσεται σε ένα μοντέρνο μυθιστόρημα ενηλικίωσης (Bildungsroman). Ο νεαρός Γηρυόνης, έχοντας νωρίτερα υποστεί σεξουαλική κακοποίηση από τον αδελφό του, ερωτεύεται τον αυτάρεσκο και βάναυσο Ηρακλή. Τι συμβαίνει όταν αγαπάς κάποιον που τελικά θα σε καταστρέψει; Είναι ένα πανάρχαιο ερώτημα σε αυτή τη θεαματική φόρμα επικής ποίησης με τις σπουδαίες λυρικές αρετές.

Η Κάρσον περιέγραψε κάποτε την ανία ως τον ορκισμένο εχθρό της, και είναι μια κατάσταση την οποία αντιμετωπίζει με δραστικό χιούμορ και πνεύμα. Το Η ομορφιά του συζύγου: Ένα μυθοπλαστικό δοκίμιο σε 29 τάνγκο (The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos), που εκδόθηκε το 2001, αφηγείται έναν κοφτερό και σαρδόνιο καβγά με έναν δόλιο σύζυγο, με καθένα από τα είκοσι εννέα επεισόδιά του να ανοίγει με στίχους του ρομαντικού ποιητή Τζον Κιτς. Τα υψηλά λόγια του Κιτς για την ομορφιά που είναι αλήθεια παρατίθενται, με τρόπο βίαιο αλλά ταυτόχρονα παιγνιώδη, δίπλα σε αυτό το εξαντλητικό δραματικό χρονικό μιας σχέσης.         

Ένα αλησμόνητο έργο της Κάρσον είναι το Nox (2010), γραμμένο στη μνήμη του αδελφού της Μάικλ, ο οποίος ήταν μυστηριωδώς απών πριν από τον θάνατό του στη Δανία το 2000. Αισθητή εδώ είναι μια βαθιά αίσθηση απώλειας που αναδύεται από τα έγκατα. Το αποτέλεσμα είναι μια δημιουργία τόσο γλυπτική όσο και λογοτεχνική, ένας επιτάφιος με τη μορφή κουτιού που περιέχει ένα πτυσσόμενο βιβλίο-ακορντεόν με εικόνες, επιστολές και άλλα γραπτά κείμενα αφιερωμένα στον νεκρό αδελφό της. Υπάρχει επιπλέον μια τρίτη φωνή που προσφέρει χρονικό βάθος με τη μορφή του Ρωμαίου ποιητή Κάτουλλου, με την περίφημη ελεγεία του 101 προς τιμήν του δικού του χαμένου αδελφού, ο οποίος, όπως ο Μάικλ, πέθανε σε ξένη γη. Παρούσα είναι επίσης η συγκινητική μετάφραση του ποιήματος από την Κάρσον.

ΚΑΙ 

lifo.gr/culture/ Αν Κάρσον: Πώς ερωτεύονται και γράφουν ποίηση στην αρχαία Ελλάδα  Διαβάζοντας τα βιβλία της «Έρως ο Γλυκόπικρος» από τις εκδόσεις Δώμα και το «Λίγα Λόγια» από τον Πατάκη, της Τίνα Μανδηλαρά.

lifo.gr/culture/ Το ερωτικό παράδοξο: Γιατί είμαστε ερωτευμένοι πάντα με εκείνον που φεύγει;  Mια έξοχη παρατήρηση της ποιήτριας Αν Κάρσον για την παράδοξη λειτουργία του έρωτα, που όχι τυχαία πρώτη η Σαπφώ τον χαρακτήρισε «γλυκόπικρο»

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 08 Οκτωβρίου 2026 17:26

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση