Βασίλης Κάλφας. Υποβάλλω τον εαυτό μου σε ένα νοητικό πείραμα. Μελετώ τον ογκώδη τόμο, αγνοώντας το όνομα του Συμπεραίνω ότι η επιστημονική ομάδα μάλλον θα πρέπει να αποτελείται από νέους ερευνητές, παθιασμένους με το αντικείμενό τους, οι οποίοι επιπλέον διαθέτουν από κοινού μια ιδιότυπη αίσθηση του χιούμορ.
Σε περιόδους πάλι εξωστρέφειας, όπως στα αρχαϊκά ή στα ελληνιστικά χρόνια, η εγγενής επιθετικότητα των Ελλήνων στρέφεται προς άλλους λαούς, με αποτέλεσμα, στην πρώτη περίπτωση τους εκτεταμένους αποικισμούς (δεν πιστεύω να φαντάζεται κανείς ότι οι αποικισμοί ήταν αναίμακτοι) και στη δεύτερη τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Είτε όμως πρόκειται για τον Πελοποννησιακό πόλεμο είτε για τους πολέμους Περσών και Ελλήνων, η πολεμική ισχύς, όπως και σήμερα, είναι συνάρτηση, μεταξύ άλλων, και της στρατιωτικής τεχνολογίας.
Στην τεχνική του πολέμου κάνουμε συχνά λόγο για καθοριστικές καινοτομίες, όπως η βαριά αθηναϊκή φάλαγγα στην οποία αποδίδουμε τη νίκη στον Μαραθώνα, η λοξή φάλαγγα των Θηβαίων ή η μακεδονική σάρισα, όμως οι καινοτομίες αυτές δεν έχουν απλώς στρατηγικό χαρακτήρα, αλλά εξαρτώνται ευθέως από νέες μορφές οπλισμού, που με τη σειρά τους ανάγονται σε νέες τεχνικές κατεργασίας μετάλλων. Η νίκη στη Σαλαμίνα αποδίδεται δικαίως στη στρατηγική μεγαλοφυΐα του Θεμιστοκλή, χωρίς όμως την τεχνική υπεροχή των ελληνικών τριήρεων δεν θα ήταν δυνατή.
Όποιος διαβάζει τον Θουκυδίδη εντυπωσιάζεται από την επιμονή του στις αναλυτικές περιγραφές των τειχών και της οχύρωσης των εμπόλεμων πόλεων, τις τεχνικές και τις μηχανές που υιοθετούν οι επιτιθέμενοι στην πολιορκία και οι αμυνόμενοι στην απόκρουση, αφού ο πόλεμος σπάνια διεξάγεται σε ανοικτό πεδίο. Έναν αιώνα αργότερα ο Αλέξανδρος θα τελειοποιήσει αυτές τις τεχνικές.
Ο Τάσιος διατάσσει το υλικό του με βάση τη διάκριση άμυνας και επίθεσης. Στα αμυντικά έργα το βάρος πέφτει στην οχύρωση των πόλεων και των λιμένων, ενώ στα επιθετικά στον οπλισμό των στρατιωτών, στις πολιορκητικές μηχανές και στα πολεμικά πλοία. Σε κάθε κεφάλαιο υπάρχει αναλυτική περιγραφή του όπλου ή της μηχανής, υπολογισμός με μαθηματικές μεθόδους της ισχύος του, παράθεση των αρχαίων πηγών και μια εντυπωσιακή συλλογή σχεδίων, τα περισσότερα από αυτά από το χέρι του ίδιου του Τάσιου.
Η θέση του Τάσιου είναι ότι «η Στρατιωτική Τεχνολογία, (όταν δεν ήταν) η “μητέρα” των Τεχνολογιών, ήταν τουλάχιστον η “Προικισμένη” Κόρη των Πόλεων. Κάθε τεχνολογικό επίτευγμα θ’ αναζητούσε τη στρατιωτική του εφαρμογή» (σελ. 16). Με την έννοια αυτή, η ελληνική στρατιωτική τεχνολογία «μπορεί να θεωρηθεί ως μια “συνισταμένη” όλων σχεδόν των διαθέσιμων τεχνολογιών» (σελ. 17). Το ίδιο, άλλωστε, συμβαίνει και στους σύγχρονους πολέμους. Καλό είναι λοιπόν, όταν μιλάμε για την «πολεμική αρετή των (αρχαίων) Ελλήνων», να συνυπολογίζουμε δίπλα στο φρόνημα και την τεχνολογική τους υπεροχή.
Πηγή: efsyn.gr/nisides/
Σ.Δ. Επισκόπηση AI
Το βιβλίο «Αρχαία Ελληνική Στρατιωτική Τεχνολογία» από τον Θεοδόση Π. Τάσιο (εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) αποτελεί μια εξαντλητική μελέτη για τα οχυρωματικά, πολιορκητικά, αμυντικά και επιθετικά μέσα των αρχαίων Ελλήνων. Κυκλοφόρησε πρόσφατα, έχει 448 σελίδες, τιμάται στα 40 ευρώ, ενώ διαθέτει ISBN: 978-618-230-156-2.
Εξετάζει εις βάθος τεχνικά ζητήματα, όπως τα εξής: Αμυντικά έργα: Τείχη, πύργοι, τάφροι και λιμενικές οχυρώσεις.Πολιορκητική τεχνολογία: Καταπέλτες, κριοί, ελέπολεις και μηχανήματα ρίψεως λίθων.Ναυτική τεχνολογία: Τεχνικά χαρακτηριστικά αρχαίων πολεμικών πλοίων (π.χ. τήγανα, εμβολισμοί). Ο τόμος εγκαινιάζει τη νέα σειρά «Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία» που διευθύνει ο ίδιος ο συγγραφέας.
cup.gr/ ΘΕΟΔΟΣΗΣ Π. ΤΑΣΙΟΣ /ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
