και τα επέστρεφε σαν τραγούδια, πιάνει κι αυτή τη διάσταση της ζωής.
Πάντα λοιπόν, θα "Φυσάει ο μπάτης",
εδώ στην πρώτη ηχογράφηση με την εξαιρετική κυρία
Ιωάννα Γεωργακοπούλου.
Εδώ.
Στη δεκαετία του '50 καινούργια ελληνικά τραγούδια
για το καλοκαίρι δεν καταφέραμε να βρούμε.
Άραγε οι λόγοι να'ναι μόνο αυτοί που φανταζόμαστε;
1960.
Και με το που σκάει μύτη η δεκαετία του '60 η Γιοβάννα
με το τραγούδι των Σπήλιου Μεντή - Ίκαρου, "Καλοκαιράκι",
παίρνει το β' βραβείο στο β' φεστιβάλ ελαφρού τραγουδιού της Θεσ/νίκης
που έγινε στην Αθήνα.
Το πρώτο βραβείο δόθηκε στο "Κυπαρισσάκι" του Χατζιδάκι με την Μούσχουρη
και στο "Τιμωρία" των ίδιων.
Το Καλοκαιράκι, ένα πράγματι όμορφο τραγούδι που ακούστηκε πολύ και για αρκετά χρόνια,
κυκλοφόρησε την κατάλληλη εποχή.
Ήταν τότε που ο νεαρόκοσμος των πόλεων άρχισε να βιώνει το καλοκαίρι
σαν μια εντελώς ξεχωριστή εποχή με τα δικά του,
υπό διαμόρφωση ακόμα, ήθη και έθιμα. Εδώ.
...εκλογές βίας και νοθείας, η δολοφονία του Λαμπράκη,
οι ξενιτεμένοι που αυξάνονται διαρκώς,
το Κυπριακό στα πάνω του,
το ένα ένα τέσσερα στα στόματα του λαού που τρέχει στα φλογισμένα πεζοδρόμια,
η δημοκρατία που επαγγέλλεται ο γέρος Παπανδρέου
και ο ανένδοτός του
κερδίζουν τους περισσότερους...
που μυαλό για ξέγνοιαστα καλοκαίρια....
1965.
"Τον χειμώνα δεν τον θέλω", του Μίμη Πλέσσα, με την Νίκη Λινάρδου,
από την ταινία του Αλέκου Σακελλάριου "Υπάρχει και φιλότιμο". Εδώ .
Σαν την απάντηση ενός παιδιού στην ερώτηση,
τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις,
μοιάζει αυτό το τραγούδι.
Που απαντάει αυθόρμητα,
μα φυσικά, τι άλλο, καλοκαίρι.
Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε, το "Μια αγάπη για το καλοκαίρι",
ένα από τα πλέον εμβληματικά τραγούδια
του Νέου Κύματος,
των Γιάννη Σπανού και Γιώργου Παπαστεφάνου με την Καίτη Χωματά.
Τα ευαίσθητα παιδιά της νέας μεσαίας τάξης βγαίνουν επιτέλους στον κόσμο
και φαίνεται ότι δεν τους εκφράζει πια στα ερωτικά τους
το δράμα των λαϊκών τραγουδιών
με τις πληγωμένες καρδιές, την παντοτινή αγάπη,
και με τον πόνο, τον μεγάλο πόνο.
Όμως παράλληλα με την αποδοχή των εφήμερων καλοκαιρινών ερώτων τους,
μια μελαγχολία τρεμοπαίζει στα μάτια, στη φωνή, εδώ κι εκεί.
Το δεύτερο καινούργιο είναι πως στο παιχνίδι με το εφήμερο
πρωτοστατούν τα νέα κορίτσια.
Προχωρημένες καταστάσεις για την εποχή.
Εδώ .
1968.
"Τόσα καλοκαίρια", των Μίμη Πλέσσα - Λευτέρη Παπαδόπουλου, με τον Δάκη,
τραγούδι που ακούστηκε στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη "Γοργόνες και μάγκες".
Η ταινία, στον πρώτο χουντικό χρόνο,
έκοψε μισό εκατομμύριο εισιτήρια στην α' προβολή
και τα τραγούδια της άρεσαν πολύ.
Ο Δάκης τότε πρέπει να έκανε τα πρώτα του βήματα,
πλάι στα βαριά ονόματα του Πουλόπουλου και της Μαρινέλλας.
"Το καλοκαίρι εκείνο", Μουσική - στίχοι:
Χριστίνα Ντούβη +Τώνης Στρατής + Μενέλαος. Σπάθης ,
με την εξαιρετική Κλειώ Δενάρδου.
Εδώ με τον Δάκη, στην δεύτερη εκτέλεση με την οποία γνώρισε μεγαλύτερη επιτυχία.
1969.
"Ανάμνηση" ή " Το καλοκαίρι", με τον Τόνυ Πινέλι του Βαγγέλη Πιτσιλαδή.
Το τραγούδι έσκισε στα γυμνασιόπαιδα της εποχής
όπου το καλοκαίρι και ο έρωτας ταυτίστηκαν πέρα ως πέρα.
Η αύρα του τραγουδιού απέπνεε μια ψιλονοσταλγία ταιριαστή
με τον παραπονεμένο ήρωα που δεν ξέρει
αν η αγαπημένη έχει αποφασίσει να συνεχίσουν
κι αναρωτιέται τίγκα στον εφηβικό καϋμό.
"Κορίτσι καλοκαιρινό" των Β. Πιστιλαδή - Λ.Παπαδόπουλου,
με το παιδί του λαού, Νίκο Ξανθόπουλο.
αλλά κάπως αταίριαστο με το προφίλ του,
πήγε καλύτερα στην δεύτερη εκτέλεση με τον Θ.Κομνηνό.
Κυκλοφόρησε στη
δεκαετία του ' 60,
αλλά δεν καταφέραμε να βρούμε ποια ακριβώς χρονιά.
1970.
"Σε περιμένω τ'άλλο καλοκαίρι", με την Έλενα
των Άκη Λυμούρη - Δημήτρη Ιατρόπουλου.
Θυμίζει πιασάρικα ιταλικά τραγούδια της εποχής
που φλέρταραν με τη σπιντάτη σόουλ.
1971.
"Ένα καλοκαίρι" με την αισθαντική ερμηνεία της Αφροδίτης Μάνου,
των Γιάννη Σπανού - Αλέξη Αλεξόπουλου.
Ακούστηκε στην δραματική ταινία "Εκείνο το καλοκαίρι"
του Βασίλη Γεωργιάδη,
με τους Έλενα Ναθαναήλ και Λάκη Κομνηνό.
Το σουξέ όμως της ταινίας έγινε ένα άλλο τραγούδι, το " Σαν με κοιτάς".
1975.
"Μια θάλασσα μικρή" του Διονύση Σαββόπουλου.
Το τραγούδι αυτό γράφτηκε το 1965,
αλλά κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1975.
Περιέχεται στο άλμπουμ " 10 χρόνια κομμάτια".
Μια θάλασσα μικρή, λοιπόν, μια θάλασσα μικρή,
είναι το καλοκαίρι μου, ο έρωτάς μου, ο πόνος μου.
Η εκτέλεση εδώ είναι ζωντανή, έγινε το 1988
και στο πιάνο είναι ο Μάνος Χατζιδάκις.
1975-1982:
Μετά την πτώση της Χούντας και τις δύο εκλογικές νίκες του Κων/νου Καραμανλή,
εκ των υστέρων καταλάβαμε όλοι πως
κατά βάθος ήταν τα χρόνια
που προετοίμαζαν να έρθει ο περιθωριοποιημένος και κυνηγημένος λαός
(ο μισός για την ακρίβεια)
στην εξουσία και το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση.
Οπότε που μυαλό για μπάνια και ερωτικά καλοκαίρια.
Όχι ο κόσμος φυσικά
που πάλευε να τα φέρει βόλτα και έκανε και τα μπάνια του, αλλά με μια φυσικότητα.
Οι μουσικοί πιο πολύ και το κοινό τους ήταν που τα έδιναν όλα
για τον σοσιαλισμό
και οι περισσότεροι,
ακόμα και δεξιοί πολιτικοί, ορκιζόντουσαν σ'αυτόν.
Βρε τι είχαμε πάθει, βρε τι περάσαμε
ακόμα κι εμείς που ο συγκεκριμένος σοσιαλισμός του ΠΑΣΟΚ
μας είχε αφήσει παγερά αδιάφορους*.
1982.
"Κρουαζιέρα", του Πειραιώτη μαθηματικού Βαγγέλη Γερμανού.
Το τραγούδι αυτό είναι το πρώτο που αντλεί
από την τότε υπαρκτή πραγματικότητα της εποχής του.
Μέσω απλής στιχουργικής ποίησης την απογειώνει,
έχει και άποψη αντιχαϊλάτη και ριζοσπαστική
και εκχύει ένα επιπλέον συναίσθημα που σου ανοίγει την όρεξη
για αγάπες και ταξίδια
έτσι απλά όπως αναπνέουμε.
Παίχτηκε πολύ στις παραλίες.
Περιέχεται στο άλμπουμ " Ερωτικό κούρδισμα".
Εδώ
1984.
"Αύγουστος", του Νίκου Παπάζογλου, από το άλμπουμ "Χαράτσι".
Τα λόγια περιττεύουν; Ναι.
Ας πούμε μόνο την μικρή ιστορία του.
Σε μια εκπομπή του δεύτερου προγράμματος άκουσα πως το 1978,
όταν έγινε ο μεγάλος σεισμός στην Θεσσαλονίκη,
το σπίτι του Νίκου υπέστη μεγάλες ζημιές .
Μέχρι να επισκευαστεί λοιπόν τον φιλοξένησε στον Βόλο
ο Θεοδωράκης .
Εκεί γνώρισε μια κοπέλα την οποία και ερωτεύτηκε τρελά.
Επειδή όμως ήδη ήταν παντρεμένος
δεν μπόρεσε να διαχειριστεί την κατάσταση αυτή
και γύρισε πίσω στην Θεσσαλονίκη
γράφοντας στο τρένο της επιστροφής αυτό το τραγούδι.
1985.
"Έρωτες το καλοκαίρι", από το άλμπουμ Γκάλοπ.
Ανάμεσα σ'αυτούς που πνιγόντουσαν
στα αβαθή της Παπανδρεϊκής ευδαιμονίας και στα μούσια μουστάκια σήριαλ της περιόδου
και ως διαφυγή εξοριζόντουσαν διαμέσου των ηλεκτρονικών ήχων
σε αρχαία καλοκαίρια στις αρχές του αιώνα στην Νορμανδία,
δεν ήταν δυνατόν να απουσίαζε η Λένα Πλάτωνος.
Εδώ .
Το βίντεο έχει κι ένα όμορφο χορευτικό.
1986.
"Καλοκαιρινές διακοπές για πάντα" του Νίκου Καρβέλα,
που ότι θυμάται από την ξέγνοιαστη εφηβεία του χαίρεται,
σ'αυτό το καλοφτιαγμένο τραγουδάκι και γιατί όχι άραγε;
Εξ άλλου ένα μυθοποιημένο παρελθόν πάντα είναι ένα κι ένα
για να ξεφύγεις από ένα απωθητικό παρόν.
"Το καλοκαιράκι", του Νεοσμυρνιώτη Νίκου Πορτοκάλογλου,
από το άλμπουμ των Φατμέ "Βγαίνουμε από το τούνελ".
Που νάξερε τότε ο Πορτοκάλογλου
τι βαρβάτα τούνελ μας περίμεναν,
τότε που οι διακοπές ως μπάνια του λαού ανέβαιναν συνεχώς
στην προσωπική ατζέντα όλων.
Το τραγούδι πάντως τον έρωτα υμνεί μακρυά από το αγριεμένο πλήθος,
τον έρωτα ως διαφυγή από τα τρία κακά της μοίρας μας
που μας περικύκλωναν στις πανάσχημες πόλεις.
Το έπαιζαν όλοι οι σταθμοί καθημερινώς.
1989.
"Καλοκαίρι" του Διονύση Σαββόπουλου, από το άλμπουμ " Το Κούρεμα ".
Εικόνες που μεταφέρουν συναισθήματα,
εξαιρετικές μεταφορές και παρομοιώσεις,
διφορούμενες καταστάσεις επιθυμιών
που γεννιόνται, ξελαμπικάρουν, πεθαίνουν και ξαναγεννιούνται
δεμένα με μια μουσική που κρατάει τα ίσα ανάμεσα
στο συναίσθημα και στο πνεύμα
και γίνεται ένα με τους στίχους.
Το ελληνικό καλοκαίρι όπως το "ακούγαμε" εν θερμώ
και την ίδια ώρα γινόμασταν μέρος του
είναι εδώ παρόν,
σε μία αλληλουχία όπου όλα του τα στοιχεία κεντάνε,
όχι μόνο στην επιφάνεια αλλά και στα βάθη
πολεμώντας τα τίποτα της ζωής μας,
όταν ως καλοκαίρι κι εμείς μες τα κόκκινα της δύσης μας
ανατέλλουμε πάλι και πάλι.
"Αυτό το καλοκαίρι" με την Μαντώ,
των Κώστα Χαριτοδιπλωμένου + Γιώργου Μίτσιγκα - Κώστα Χαριτοδιπλωμένου.
Σαν διαφημιστικό μοιάζει, σαν άσκηση εκλπήρωσης ευχών/στόχων.
1991.
"Μη μου μιλάς για καλοκαίρια" με τη Σοφία Αρβανίτη του Μιχάλη Ρακιντζή.
Τραγούδι χορευτικό που η ηρωίδα
δεν συμβιβάζεται με το πικρό σαφές μήνυμα ότι ο έρωτας στο νησί
εξανεμίζεται μες στην ρουτίνα της τρελής πόλης.
Σε μια πιο ηλεκτρονική εκτέλεση υπάρχει και στον δίσκο του Ρακιντζή
"Back to the future".
1992.
"Ζεστές νύχτες του Αυγούστου" με τη Νένα Βενετσάνου,
του Μάνου Χατζιδάκι, από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη
" Ήσυχες μέρες του Αυγούστου".
Στον δικό μας Γιάννη, με αγάπη και ας μην βρέθηκε η αλήθεια.
"Το ωραίο καλοκαίρι" των Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα
πάνω σε ποίηση του Αργύρη Χιόνη.
Όταν βλέπουμε αυτά που νιώθουμε, αυτά που κουβαλάμε κρυφά και από τον εαυτό μας
τότε μάλλον θα προκύπτει ένα ωραίο το καλοκαίρι / ωραίο αλλά και επικίνδυνο.
Οι Κατσιμιχαίοι παίζουν με διάφορες μουσικές,
άλλοτε πετυχημένα κι άλλοτε ίσα όσα παίρνουν τη βάση.
1993
"Πόλεις του καλοκαιριού" με τη Νένα Βενετσάνου,
μουσική Ν. Βενετσάνου, στίχοι Μπέττυ Κομνηνού,
από το άλμπουμ " Πόλεις του νότου". Απρόσωπο εντελώς.
Αν σε κάποιον του αρέσει, ας μας γράψει κάτι.
2000
"Ένα μεγάλο φωτεινό καλοκαίρι" του Μανώλη Φάμελλου,
από το άλμπουμ "Η ευτυχία είναι...".
Τα παιδιά που μεγάλωσαν μέσα στην δανεική ευμάρεια,
μέσα στα απανωτά Πασοκικά και Μητσοτακικά σκάνδαλα,
συνακόλουθα της μεγάλης έκπτωσης της πολιτικής μας ζωής,
όταν πρωτοανέβηκαν στην πίστα και βρέθηκαν μπροστά στο μικρόφωνο,
η καρδιά τους ένα μόνο πράμα ζήτησε,
ένα μεγάλο φωτεινό καλοκαίρι ζήτησε,
ως την άφαντη κι εύθραυστη ευτυχία.
Ο 21ος αιώνας ξεκίνησε με ένα ουσιαστικό αίτημα,
διατυπωμένο δίχως υστερίες φουσκωτών εγωισμών.
.........................................................................................................................................................
2001-2005,
φάγαμε αμάσητη την μεγάλη μπλόφα των Ολυμπιακών,
που όσο γινόντουσαν μαγικά ήταν όλα και καλά.
Μετά, όταν ήρθε η λυπητερή
πολλοί πέσανε από τα σύννεφα,
ιδιαίτερα οι καημένοι οι εθελοντές.
Και όταν βγήκαν στη φόρα και τα σκάνδαλα,
τότε καταλάβαμε, όσοι καταλάβαμε,
ποιοι κέρδισαν και ποιοι έχασαν τα χρυσά.
Απ'αυτούς πάντως που κέρδισαν τα "μαύρα" μετάλλια, κανείς τους δεν τιμωρήθηκε γι'αυτά.
.........................................................................................................................................................
2006
"Αύγουστος είναι" με τον Παντελή Θαλασσινό των Π.Θαλασσινού - Ηλία Κατσούλη,
από το άλμπουμ "Το καλαντάρι".
Με μουσική νησιώτικη, από τα λίγα της κατηγορίας των τραγουδιών που βουτάνε στο καλοκαίρι.
Δύσκολο να σου ξεφύγουν τα εξαιρετικά στιχάκια:
" πέντε-έξι στίχοι που αγαπάς και τους θυμάσαι / είσαι κι εσύ που ξαγρυπνάς κι όταν κοιμάσαι... "
και "...του σεληνόφωτου αυτή η πανδαισία / να ξεγιελιέσαι πως υπάρχει αθανασία..."
2007
"Το καλοκαίρι θα'ρθεί" του Φοίβου Δεληβοριά,
από το άλμπουμ " Έξω ".
Αυτή η ρευστότητα των ψυχοσωματικών για πρώτη φορά γίνεται τόσο αισθητή
σε ένα τραγούδι που το κλώσησαν πολλά καλοκαίρια.
Μα παρόλη την μελαγχολία της φθοράς το αίτημα της αγάπης
επανέρχεται στο ακέραιο στην καρδιά του καλοκαιριού
αν κι απελπισμένο,
όπου και μόνος/η καλά μπορεί και να'ναι.
Μάλιστα για πρώτη φορά η ομορφιά του θέρους
κάνει την καλή του χαζούλα κι άλυτο αίνιγμα.
Αίνιγμα που γεννιέται από το αναρχοειδές σώμα της
αυτό που σβήνει δια παντός την όποια αθωότητα όταν
"...θα μισανοίγεις τα πόδια σου και θα τα κλείνεις ξανά / κάνοντας πως δε ξέρεις -
Κάνοντας πως δε ξέρεις..,".
Εδώ , ζωντανή ηχογράφηση.
2010
"Το καλοκαίρι μου" με τον Μιχάλη Χατζηγιάννη,
των Μ.Χατζηγιάννη - Νίκου Γρίτση,
από το άλμπουμ "Το καλύτερο ψέμμα".
Μπιτάτο, εξωστρεφές, χορευτικό, όλα σε σωστές δόσεις.
Πέτυχε τον στόχο του μιας και παίχτηκε αρκετά
στα μπαρ των νησιών - μεσημέρια και βράδυα.
Ευτυχώς ο Μιχάλης δεν χάνει το μέτρο,
αφού δεν παρασύρεται από παιδικές παντοδύναμες επιθυμίες.
Τη βασική γνώση, αν και δεν την γουστάρει, την κατέχει:
"...Κι άμα το αύριο / Είναι στο χέρι μου
/ Θα'σαι για πάντοτε / Το καλοκαίρι μου...".
2013
"Καλοκαίρι αγκαλιά μου" με την Μελίνα Ασλανίδου,
των Γιώργου Παπαδόπουλου - Κυριάκου Ντούμου.
Τραγουδιέται; Μμμμ..
Χορεύεται; Ναι.
Κάτι άλλο όμως θυμίζει διαρκώς
και βγάζει και μια σταλιά του ανόρεχτου.
Ίσως να φταίει και η κρίση,
που το '13 ήταν στα φόρτε της.
2015
" Το καλοκαίρι" με τον Διονύση Σχοινά,
του γνωστού σεξουδιάρη Φοίβου.
Ότι σε σηκώνει από το σκαμπό
για να δειχτείς είναι σίγουρο. '
Ότι το έχεις ξανακούσει πολλές φορές σε χιλιάδες παραλλαγές
κι αυτό είναι σίγουρο.
Αυτό που σε προβληματίζει είναι αν ο Φοίβος,
όταν το έγραφε ήταν υπό την επήρεια της κρίσης,
διότι πως εξηγείται όταν λέει
"...Το καλοκαίρι / Για μένα φέτος μπορεί να μην έρθει /
Για μένα φέτος μπορεί και να βρέχει / Θα‘ναι χειμώνας χωρίς διακοπές...",
ε, πως;
Τα τραγούδια τα εντόπισαν και τα επέλεξαν
οι Λάκης Ι., Οδυσσέας Κ.,
Γιάννης Κ. και Γεωργία Σ.
Τα συνοδευτικά είναι του Λάκη Ιγνατιάδη.
* Χαρακτηρισμός του Άγγελου Ελεφάντη για τον πράσινο σοσιαλισμό
που γράφτηκε στις αρχές της δεκαετίας του '80.
