ΦωτεινόΣέπιαΣκοτεινόΜεγέθυνση (+)Σμίκρυνση (-)Χωρίς σχόλιαΜε σχόλιαΠιο στενόΠιο φαρδύ
Δευτέρα, 22 Ιουνίου 2026 17:53

Να ξαναγίνουμε πόλη, του Τάκη Χρηστίδη, από το fb

Επιλέγων ή Συντάκτης 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
faa14η πόλη μας δεν αντέχει άλλο τσιμέντο.
δεν αντέχει άλλη ζέστη.
δεν αντέχει άλλη ασφυξία.
δεν αντέχει άλλο να ζει χωρίς σκιά, χωρίς δέντρα, χωρίς ανάσα.
 
ΤΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥΠΟΛΗ.
στην ευρύτερη περιοχή του πειραιά υπάρχουν επίσημες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης. δεν μιλάμε λοιπόν για υποψίες ή υπερβολές. μιλάμε για μικροσωματίδια και ρύπους που καταγράφονται επιστημονικά και που επηρεάζουν την αναπνοή, τους πνεύμονες, την καρδιά και συνολικά την υγεία των κατοίκων.
 
Eιδικά για την περιοχή αναφοράς του πειραιά, υπάρχουν στοιχεία από το PiraeusAQ (εξειδικευμένο πρόγραμμα μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ευρύτερη περιοχή του πειραιά) και από τον σταθμό ΠΕΙ-1 του επίσημου δικτύου μέτρησης, όπου έχουν καταγραφεί τιμές μικροσωματιδίων που αποδεικνύουν ότι το πρόβλημα είναι πραγματικό και μετρημένο.
 
Tην ίδια ώρα, η μελέτη που έγινε για τον δήμο κερατσινίου–δραπετσώνας κατέγραψε περίπου 186.000 τετραγωνικά μέτρα πρασίνου, δηλαδή περίπου 186 στρέμματα, που αντιστοιχούν σε περίπου 2% της έκτασης του δήμου και περίπου 2,08 τετραγωνικά μέτρα πρασίνου ανά κάτοικο. Aυτό σημαίνει ότι η πόλη μας έχει εξαιρετικά χαμηλό πράσινο για το μέγεθος, την πυκνότητα και την περιβαλλοντική πίεση που δέχεται.
ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΠΟΛΗ.
ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΝΙΓΜΕΝΗ ΣΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΟ.
σε όλη την ευρώπη αρχίζει μια μεγάλη στροφή.
οι πόλεις σταματούν να σκεπάζουν τα πάντα με μπετόν και άσφαλτο και αρχίζουν να σπάνε τις σκληρές επιφάνειες, να αποσφραγίζουν πλατείες και αυλές, να βάζουν ΔΙΑΠΕΡΑΤΑ ΥΛΙΚΑ, να χρησιμοποιούν ξανά χώμα, να φυτεύουν δέντρα και να κρατούν το βρόχινο νερό μέσα στην πόλη.
 
ΕΚΕΙ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΣΠΑΝΕ ΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΟ. ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΠΡΟΣΚΥΝΑΜΕ;
το πράσινο δεν είναι διακόσμηση.
το πράσινο δεν είναι πολυτέλεια.
το πράσινο είναι ΥΠΟΔΟΜΗ ΥΓΕΙΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΗ ΔΡΟΣΙΑΣ, ΥΠΟΔΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ.
τα δέντρα και οι φυτεύσεις δεν εξαφανίζουν μόνα τους όλη τη ρύπανση. όμως συγκρατούν μέρος των μικροσωματιδίων πάνω στα φύλλα, απορροφούν μέρος αέριων ρύπων, ρίχνουν τη θερμοκρασία, δίνουν σκιά, περιορίζουν τη θερμική καταπόνηση και βελτιώνουν το μικροκλίμα στις γειτονιές.
ένα ώριμο δέντρο μπορεί ενδεικτικά να δεσμεύει περίπου 22 κιλά διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο. αυτό σημαίνει ότι τα δέντρα δεν είναι μόνο θέμα ομορφιάς. είναι και ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ μέσα στην πόλη.
Όσο για το οξυγόνο, τα δέντρα πράγματι συμβάλλουν στην παραγωγή του, αλλά για μια σοβαρή αστική πολιτική πιο ουσιαστικοί δείκτες είναι η μείωση της θερμοκρασίας, η σκιά, η συγκράτηση ρύπων, η αποθήκευση άνθρακα και η καλύτερη διαχείριση του νερού.
γι’ αυτό δεν αρκεί να λέμε ότι θέλουμε λίγο περισσότερο πράσινο.
χρειάζεται να πούμε καθαρά τι πρέπει να γίνει:
να σπάσουμε το περιττό τσιμέντο.
να βάλουμε διαπερατά υλικά εκεί που σήμερα υπάρχουν σκληρές, καυτές και νεκρές επιφάνειες.
να επιστρέψουμε χώμα εκεί που γίνεται.
να φυτέψουμε δέντρα σε δρόμους, πλατείες, σχολεία και γειτονιές.
να φτιάξουμε πάρκα τσέπης.
να κάνουμε τις πλατείες να κρατούν το βρόχινο νερό και όχι να το πετάνε αμέσως στο δίκτυο.
να αποκτήσει η πόλη σκιά, δροσιά και ανάσα.
και αυτό δεν είναι θεωρία.
οι σκιασμένες επιφάνειες μπορούν να είναι περίπου 11 έως 25 βαθμούς κελσίου ψυχρότερες από αντίστοιχες ακάλυπτες και ανοιχτά εκτεθειμένες επιφάνειες.
η βλάστηση και η σκιά μπορούν να συμβάλουν σε μείωση των θερινών θερμοκρασιών περίπου 1 έως 5 βαθμούς κελσίου σε τοπικό επίπεδο.
δηλαδή, η σκιά δεν είναι πολυτέλεια. είναι μέσο προστασίας της υγείας.
το ίδιο ισχύει και για το νερό.
οι υποδομές βιοκατακράτησης (συστήματα που συγκρατούν, φιλτράρουν και διηθούν το νερό της βροχής) και οι κήποι βροχής (rain gardens) μπορούν να μειώνουν σημαντικά τον όγκο της απορροής.
διεθνείς μελέτες δείχνουν μέση μείωση περίπου 56% και σε ορισμένες διαμορφώσεις έως περίπου 89%.
με απλά λόγια, αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος του νερού που σήμερα χάνεται άμεσα στους αγωγούς, μπορεί να μείνει στην πόλη, να περάσει στο έδαφος, να δροσίσει το μικροκλίμα και να ενισχύσει το πράσινο αντί να καταλήγει αμέσως σε απορροή και πλημμυρική πίεση.
 
ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΡΓΟ. ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΚΙΝΗΜΑ ΠΟΛΗΣ.
αν δεν το κάνει ο δήμος με την ταχύτητα που χρειάζεται, τότε πρέπει να το απαιτήσουμε οργανωμένα.
και αν συνεχίζει να μην το κάνει, τότε πρέπει να χτίσουμε όλοι μαζί ένα ΚΙΝΗΜΑ ΓΙΑ ΝΑ ΞΑΝΑΧΤΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ.
ένα κίνημα από πολίτες, επιστήμονες, εκπαιδευτικούς, περιβαλλοντικούς φορείς, συλλόγους και ανθρώπους της γειτονιάς.
ένα κίνημα που θα λέει κάτι απλό και καθαρό:
ΣΠΑΜΕ ΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΟ.
ΒΑΖΟΥΜΕ ΧΩΜΑ.
ΒΑΖΟΥΜΕ ΔΙΑΠΕΡΑΤΑ ΥΛΙΚΑ.
ΦΥΤΕΥΟΥΜΕ ΔΕΝΤΡΑ.
ΚΡΑΤΑΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ.
ΞΑΝΑΧΤΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ.
το κερατσίνι δεν πρέπει να μείνει μια πόλη που βράζει το καλοκαίρι και πνίγεται όλο τον χρόνο.
πρέπει να γίνει μια πόλη που προστατεύει τους ανθρώπους της.
ΝΑ ΞΑΝΑΓΙΝΟΥΜΕ ΠΟΛΗ.
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΜΑΣ.
υπάρχουν κινήματα και οργανωμένες πρωτοβουλίες σε πόλεις που ουσιαστικά λένε:
«σπάμε το τσιμέντο, βάζουμε χώμα, φυτεύουμε ζωή».
 
Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι αυτά:
 
1. Portland (ΗΠΑ) – Depave
(πόρτλαντ, ηνωμένες πολιτείες – οργανωμένη πρωτοβουλία αποτσιμεντοποίησης και επαναφοράς πρασίνου)
Είναι ίσως το πιο γνωστό οργανωμένο κίνημα αποτσιμεντοποίησης.
Η οργάνωση Depave δουλεύει ακριβώς πάνω σε αυτό: αφαιρεί υπερβολικές ασφαλτοστρώσεις και τσιμεντοστρώσεις από σχολεία, αυλές και δημόσιους χώρους και τις μετατρέπει σε πράσινους, διαπερατούς χώρους. Η ίδια η οργάνωση περιγράφει αποστολή της την urban re-greening (επαναπρασίνιση του υπερ-τσιμεντωμένου αστικού χώρου).
 
2. Παρίσι – OASIS schoolyards
(παρίσι – πρόγραμμα μετατροπής σχολικών αυλών σε πράσινους, δροσερούς και διαπερατούς χώρους)
Στο Παρίσι δεν το λένε “κίνημα δρόμου”, αλλά στην πράξη είναι μια μεγάλη θεσμική αποτσιμεντοποίηση.
Το πρόγραμμα OASIS μετατρέπει σχολικές αυλές από σκληρές, τσιμεντένιες επιφάνειες σε πράσινους, δροσερούς, διαπερατούς χώρους με φυτεύσεις και διαχείριση βρόχινου νερού. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος το αναφέρει ως παράδειγμα προσαρμογής στην κλιματική κρίση και αντιμετώπισης της θερμικής επιβάρυνσης.
 
3. Βαρκελώνη – Superblocks / Green Axes
(βαρκελώνη – υπερτετράγωνα / πράσινοι άξονες)
Στη Βαρκελώνη υπάρχει ένα από τα πιο δυνατά παραδείγματα αστικής ανακατανομής χώρου:
λιγότερος χώρος για αυτοκίνητο, περισσότερος για πεζούς, δέντρα, πλατείες, πράσινους άξονες. Το πρόγραμμα Superblocks δεν είναι απλώς κυκλοφοριακή αλλαγή· είναι και μορφή αποτσιμεντοποίησης του δρόμου ως καθαρά αυτοκινητικού χώρου. Η C40 (διεθνές δίκτυο μεγάλων πόλεων για την κλιματική δράση) και άλλοι φορείς το παρουσιάζουν ως μοντέλο αναδιανομής δημόσιου χώρου υπέρ των ανθρώπων και του πρασίνου.
 
4. Κοπεγχάγη – Sponge City
(κοπεγχάγη – πόλη σφουγγάρι)
Η Κοπεγχάγη είναι βασικό ευρωπαϊκό παράδειγμα για το μοντέλο της πόλης-σφουγγάρι.
Εκεί γίνονται δρόμοι, πλατείες και δημόσιοι χώροι που κρατούν το νερό, χρησιμοποιούν διαπερατές επιφάνειες, πράσινες ζώνες και υποδομές διήθησης. Δεν είναι ακριβώς «λαϊκό κίνημα» τύπου συλλογικότητας, αλλά είναι ισχυρό πολεοδομικό ρεύμα που αλλάζει τον τρόπο που σχεδιάζεται ο δρόμος.
 
5. Βερολίνο – Sponge City
(βερολίνο – πόλη σφουγγάρι)
Το Βερολίνο επίσης αναφέρεται συχνά ως παράδειγμα πόλης-σφουγγαριού και απομάκρυνσης της λογικής της πλήρους στεγανοποίησης του εδάφους. Δηλαδή λιγότερο σφραγισμένο έδαφος, περισσότερη απορρόφηση νερού και περισσότερη πράσινη υποδομή.
Τι κοινό έχουν όλα αυτά;
Όλα αυτά τα παραδείγματα λένε στην ουσία το ίδιο πράγμα:
* δεν γίνεται η πόλη να είναι όλη μπετόν και άσφαλτος,
* το νερό πρέπει να μένει στην πόλη,
* το χώμα πρέπει να αναπνέει,
* ο δρόμος δεν είναι μόνο για αυτοκίνητα,
* το πράσινο είναι υποδομή, όχι διακόσμηση.
 
ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙΝΗΜΑ;
Ναι, υπάρχει, αλλά με διαφορετικές μορφές:
* σε κάποιες πόλεις είναι κοινωνικό ή πολιτικό κίνημα πολιτών, όπως το Depave,
* σε άλλες είναι θεσμικό πρόγραμμα δήμων, όπως στο Παρίσι ή στη Βαρκελώνη,
* και σε άλλες είναι νέα πολεοδομική σχολή σκέψης, όπως οι πόλεις-σφουγγάρια.
 
ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
 
1. Η αναφορά ότι στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά υπάρχουν επίσημες μετρήσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης στηρίζεται στο ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας) / Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης, όπου δημοσιεύονται δεδομένα μετρήσεων, και στη μελέτη PiraeusAQ (εξειδικευμένη μελέτη ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ευρύτερη περιοχή του πειραιά) της Περιφέρειας Αττικής και του ΕΑΑ (Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών).
 
2. Η αναφορά στα μικροσωματίδια βασίζεται στις κατηγορίες PM10 (αιωρούμενα μικροσωματίδια με διάμετρο έως 10 μικρόμετρα) και PM2.5 (αιωρούμενα μικροσωματίδια με διάμετρο έως 2,5 μικρόμετρα) που χρησιμοποιούν οι επίσημοι φορείς και η διεθνής βιβλιογραφία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι τα PM2.5 και PM10 σχετίζονται με βλάβες στην αναπνευστική και καρδιαγγειακή υγεία.
 
3. Η ειδική τεκμηρίωση για τον Πειραιά προκύπτει από το PiraeusAQ, όπου αναφέρονται μετρήσεις PM2.5, PM10, οργανικού και στοιχειακού άνθρακα, μετάλλων και άλλων συστατικών, καθώς και σύγκριση με τον σταθμό ΠΕΙ-1 του ΥΠΕΝ. Στο ίδιο παραδοτέο αναφέρεται για το 2019 ετήσιο PM2.5 = 17,6 μg/m³ στον ΠΕΙ-1. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι τα PM2.5 και PM10 σχετίζονται με βλάβες στην αναπνευστική και καρδιαγγειακή υγεία.
Οι τιμές-οδηγοί του ΠΟΥ είναι 5 μg/m³ ετησίως για τα PM2.5 και 15 μg/m³ ετησίως για τα PM10, ενώ τα ισχύοντα νομικά όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι υψηλότερα.»
 
4. Η θέση ότι οι λιμενικές περιοχές εμφανίζουν αυξημένη επιβάρυνση στηρίζεται στην ανάλυση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, η οποία δείχνει ότι σε λιμενικές περιοχές όπως ο Πειραιάς οι συγκεντρώσεις ρύπων μπορεί να είναι αυξημένες σε σχέση με τις γύρω περιοχές.
 
5. Η θέση ότι στην Ευρώπη αυξάνεται η ανάγκη για αποσφράγιση εδάφους και περιορισμό του τσιμέντου στηρίζεται στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, η οποία εξηγεί ότι η στεγανοποίηση ή σφράγιση εδάφους με αδιαπέραστα υλικά, όπως άσφαλτος και σκυρόδεμα, μειώνει τα οφέλη της φύσης, επιδεινώνει τον κίνδυνο πλημμυρών και συνδέεται με υποβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.
 
6. Η θέση ότι το πράσινο προσφέρει καθαρότερο αέρα, δροσιά και προστασία από πλημμύρες στηρίζεται τόσο στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, που έχει δημοσιεύσει ειδικές αναφορές για τα οφέλη των αστικών παρεμβάσεων πρασίνου στην υγεία, όσο και σε ευρωπαϊκές αναφορές για την πράσινη υποδομή στις πόλεις.
 
7. Η θέση ότι τα δέντρα συγκρατούν μικροσωματίδια και απορροφούν αέριους ρύπους στηρίζεται σε μελέτες του USDA Forest Service (Δασική Υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών) / Nowak, όπου αναφέρεται ότι τα δέντρα αφαιρούν ρύπους είτε παγιδεύοντας σωματίδια πάνω στις επιφάνειες των φύλλων είτε απορροφώντας αέριους ρύπους μέσω των στομάτων των φύλλων.
 
8. Το νούμερο της μελέτης μας για το Κερατσίνι–Δραπετσώνα, δηλαδή περίπου 186.000 m², 186 στρέμματα, περίπου 2% και περίπου 2,08 m² πρασίνου ανά κάτοικο, είναι το δικό μας κλειδωμένο αποτέλεσμα από τη δορυφορική αποτύπωση Sentinel-2 / NDVI 2024 που έχουμε ήδη τεκμηριώσει και χρησιμοποιούμε σε όλη τη μελέτη.
 
 
ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ :
Το ΥΠΕΝ έχει δημόσια δεδομένα του Εθνικού Δικτύου Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης, ενώ το έργο PiraeusAQ (Πρόγραμμα / μελέτη για την ατμοσφαιρική ρύπανση στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά) της Περιφέρειας Αττικής / ΕΑΑ (Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών) περιγράφει αναλυτικά τις μετρήσεις στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά και αναφέρει για τον ΠΕΙ-1 ετήσιο PM2.5 (αιωρούμενα μικροσωματίδια με διάμετρο έως 2,5 μικρόμετρα) ίσο με 17,6 μg/m³ για το 2019.
 
Για τις πόλεις και τις πρωτοβουλίες, το Paris OASIS schoolyards (Παρίσι – πρόγραμμα μετατροπής σχολικών αυλών σε πράσινους και δροσερούς χώρους) αναφέρεται από το Climate-ADAPT (Ευρωπαϊκή πλατφόρμα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή) της ΕΕ ως πρόγραμμα μετατροπής σχολικών αυλών σε πράσινους και δροσερούς χώρους, ενώ η C40 (διεθνές δίκτυο μεγάλων πόλεων για την κλιματική δράση) παρουσιάζει τους Superblocks (υπερτετράγωνα) της Βαρκελώνης ως μοντέλο ανάκτησης χώρου από τα αυτοκίνητα προς όφελος των κατοίκων και των πράσινων αξόνων.
 
Για τη ζέστη, η EPA (Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών) αναφέρει ότι οι σκιασμένες επιφάνειες μπορεί να είναι 11–25°C ψυχρότερες και ότι η βλάστηση μπορεί να μειώνει τις μέγιστες θερινές θερμοκρασίες περίπου 1–5°C.
Για την απορροή νερού, η EPA και τα τεχνικά της έγγραφα για bioretention (βιοκατακράτηση) / rain gardens (κήπους βροχής) τεκμηριώνουν σημαντική μείωση του όγκου απορροής, με τιμές που χρησιμοποιούνται συχνά ως περίπου 56% μέση μείωση και σε ορισμένες διαμορφώσεις έως περίπου 89%.
 
Για το διοξείδιο του άνθρακα, η αναφορά για ώριμο δέντρο που μπορεί να δεσμεύει περίπου 22 κιλά CO₂/έτος προέρχεται από το USDA (Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών). Για το γενικό επιχείρημα ότι τα δέντρα αφαιρούν ρύπους από τον αέρα με εναπόθεση και απορρόφηση, στηριζόμαστε στη βιβλιογραφία του Nowak / USDA Forest Service (Nowak / Δασική Υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών)
Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 22 Ιουνίου 2026 18:01
Κατηγορία Πράσινο - κήποι - πάρκα
Λάκης Ιγνατιάδης

Ραβδοσκοπία ατζαμή

Τελευταία άρθρα από τον/την Λάκης Ιγνατιάδης

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Δημήτρης Στέφαν: «Η Αθήνα χρειάζεται περισσότερα δέντρα, όχι αλυσοπρίονα»/ βίντεο Είδες οι Ούγγροι των πάρκων και των μουσείων που νοιάζονται για τους συμπολίτες τους, ναι και για τα παιδιά. Τους ζήλεψα, με την καλή έννοια της ζήλειας που και χαίρεσαι. Να'χαμε κι εμείς κάτι παρόμοιο στον Πολυχώρο Λιπασμάτων, ποιος τη χάρη μας.. »

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

επιστροφή στην κορυφή