Ο χαμαιλέων

Τα παιδιά στο σχολείο μαθαίνουν να σχεδιάζουν γάτες και κάμπιες, αχλάδια και σαλιγκάρια αλλά, κατά περίεργο τρόπο, φαίνεται πως δεν σκέφτηκε ποτέ κανείς να τα διδάξει να σχεδιάζουν χαμαιλέοντες. Η αιτία πρέπει να αναζητηθεί στην υπόθεση πως είναι πολύ δύσκολο να ζωγραφίσει κανείς έναν χαμαιλέοντα. Τίποτα πιο αναληθές από αυτό. Ο χαμαιλέων, απ’ όλα τα ζώα, είναι το προσφορότερο για ζωγράφισμα. Δεν χρειάζεται καμιά ανησυχία για το είδος του κραγιονιού που θα χρησιμοποιήσετε. Όποιο κι αν διαλέξετε δεν μπορεί παρά να είναι το σωστό.

Κι αν ακόμα ο χαμαιλέων έρθει και σας κάνει παράπονα, «μα τι ιδέα ήταν αυτή να με ζωγραφίσετε μπλε ενώ εγώ είμαι κίτρινος» αρκεί να του πείτε, « μα, αγαπητέ μου, αυτό είναι το χτεσινό σας πορτραίτο». Μπορείτε να πείτε ατιμωρητί κάτι τέτοιο, δεν διατρέχετε κανέναν κίνδυνο, ο χαμαιλέων αποκλείεται να θυμάται πώς ήταν την προηγούμενη μέρα και συνεπώς θα προσπαθήσει να αλλάξει θέμα συζητήσεως.

Με λίγη δεξιοτεχνία μπορούμε να φιλοτεχνούμε το πορτραίτο ενός χαμαιλέοντα προκαταβολικώς. Ενεργούμε ως εξής : υποθέτοντας ότι ο χαμαιλέων θα πάει να καθίσει σ’ ένα καρό τραπεζομάντιλο, ζωγραφίζουμε έναν καρό χαμαιλέοντα και μ’ αυτόν τον τρόπο είναι απίθανο να πέσουμε έξω.

Μ’ αυτό το σύστημα πάντως δεν πρόκειται να έχουμε κέρδη. Οι χαμαιλέοντες δεν συνηθίζουν να αγοράζουν τα πορτραίτα τους. Για να ‘μαστε ειλικρινείς, αυτό δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει : αδυνατούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους. Συμβαίνει και κάτι άλλο, πολύ δυσάρεστο : όταν συναντιούνται δυο χαμαιλέοντες, σπανιότατα γνωρίζει ο ένας τον άλλον. Ακόμα κι αν βρεθούν μαζί μια ολόκληρη ομάδα χαμαιλέοντες, είναι σαν να μη βρίσκονται καθόλου. Αυτός είναι ο λόγος που ο χαμαιλέων θεωρείται σπάνιο ζώο. Ωστόσο πρόκειται για ένα ζώο όμοιο με όλα τα’ άλλα και έχει τη θέση του στο πρόγραμμα μαθημάτων όπως ακριβώς και το σαλιγκάρι, η γάτα και η κάμπια. Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς πως σαν πεθάνουν όλοι αυτοί οι όμορφοι ροζ, πράσινοι και πορτοκαλένιοι χαμαιλέοντες, δείχνουν ακριβώς την ίδια όψη. Βαλμένοι σε μια γυάλα με οινόπνευμα, είναι όλοι τους ένα ομοιόμορφο, δυσδιάκριτο σταχτί.

Η στρουθοκάμηλος

Η στρουθοκάμηλος έχει πολύ μακριά κανιά κι όταν βρεθεί σε κίνδυνο το βάζει στα πόδια και γίνεται καπνός. Τρέχει πολύ γρήγορα, απίστευτα γρήγορα, αλλά καμιά φορά η συφορά έχει μακρύτερα πόδια κι απ’ τη στρουθοκάμηλο. Υπάρχουν ποικίλα είδη συφοράς, άλλα έχουν κοντά, ατροφικά πόδια, κι άλλα έχουν ψηλά και λιγνά, κι απ’ αυτά, τα τελευταία, κι στρουθοκάμηλος ακόμα δεν μπορεί να ξεφύγει.

Όταν η στρουθοκάμηλος διαπιστώσει πως δεν μπορεί να ξεφύγει από τη συφορά της, ρίχνει μια γρήγορη ματιά γύρω της, βάζει στο μάτι κάποιον αμμόλοφο, ορμάει πάνω του και χώνει μέσα το κεφάλι της. Έλα όμως που υπάρχει άφθονη άμμος στον κόσμο, άμμος σαν την άμμο, που λένε, κι αυτό, καμιά φορά, έχει δυσάρεστες συνέπειες, αφού η στρουθοκάμηλος δεν μπορεί πάντα να θυμάται σε ποιον απ’ όλους τους αμμόλοφους έκρυψε το κεφάλι της. Μπορείτε μ’ ευκολία ν’ αναγνωρίσετε μια τέτοια στρουθοκάμηλο καθώς περιπλανιέται ακέφαλη, άυπνη και θεονήστικη, σκαλίζοντας κάθε σωρό άμμου, εις μάτην, όμως, μιας και δεν μπορεί πια να χρησιμοποιήσει το νιονιό της.

Στο μεταξύ, το κεφάλι της χαμογελάει με ικανοποίηση, χαμογελάει καθώς σκέφτεται : ωραία, ωραία, κατάφερα εντέλει να γλιτώσω απ’ τη συφορά μου, μια χαρά τα κατάφερα, τι έξυπνο κεφάλι που είμαι, αληθινά σοφό κεφάλι ! Δεν ξέρει τίποτε γι’ αυτά που συμβαίνουν έξω, κάτω απ’ τον έναστρο ουρανό, ούτε καν υποψιάζεται πως η στρουθοκάμηλος πλανιέται σε όλη την ύπαιθρο, η άτυχη στρουθοκάμηλος που δεν κατάφερε ν’ αποφύγει τη συφορά.

Ο Μίλος Ματσόουρεκ γεννήθηκε στη Τσεχοσλοβακία το 1926. Σπούδασε θέατρο και μουσική και άσκησε πολλά και διάφορα επαγγέλματα : εργάτης, μηχανικός θεάτρου, αποθηκάριος, επιμελητής εκδόσεων, πανεπιστημιακός λέκτωρ, σεναριογράφος. Το βιβλίο του «Ζωολογία» κυκλοφόρησε το 1962. Τα περισσότερα από τα κείμενα του βιβλίου αυτού πρωτοδημοσιεύτηκαν στα ελληνικά, σε μετάφραση Σπύρου Τσακνιά, στο περιοδικό «Το Δέντρο». Τις δύο αυτές ιστορές μας τις έστειλε η Στέλλα Περού.