Οι πιο πολλοί απ’αυτούς που η παγκόσμια ή μια εθνική κοινότητα τους αναγνωρίζει ως σπουδαίους καλλιτέχνες, όσο ζούσαν η κοινωνία τους τούς στεφάνωνε, είχαν μεγάλη αποδοχή απ’το κοινό, οι κριτικοί εκστασιαζόντουσαν με το έργο τους και το σινάφι τους τούς έβγαζε το καπέλο. Όμως για να περάσουν στο πάνθεον των ξεχωριστών έπρεπε το έργο τους να το εγκρίνει κι ο Χρόνος.
Στην κατηγορία αυτήν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αρχαίες τραγωδίες, που ακόμα και σήμερα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης ένα κοινό εξακολουθεί να γεμίζει θέατρα για να παρακολουθεί τις προσπάθειες θεατράνθρωπων που αναμετρώνται μαζί τους. Ή, άλλο παράδειγμα είναι οι μουσικές του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Πολλοί σύγχρονοί μας βιρτουόζοι οργανοπαίχτες και μαέστροι, συνεχίζοντας μια παράδοση των δύο τελυταίων αιώνων, προσπαθούν ξανά και ξανά να αποδώσουν το μεγαλείο που κρύβεται στις παρτιτούρες του μεγάλου αυτού Γερμανού συνθέτη του 18ου αιώνα.
Φυσικά αυτά τα κριτήρια για την ποιότητα των έργων τέχνης που έχουν το επίχρισμα του αντικειμενικού, δεν είναι απόλυτα. Στην ιστορία έχουν εμφανιστεί καλλιτέχνες με ξεχωριστό έργο που όσο ζούσαν, τουλάχιστον ένα από τα παραπάνω κριτήρια δεν ίσχυε. Αλλά ο χρόνος δούλεψε υπέρ τους και μετά από ένα διάστημα κάποια από τις επόμενες γενιές άνοιξαν τις πόρτες και τους τοποθέτησαν στο πάνθεον των καλλιτεχνών με το ξεχωριστό και σπουδαίο έργο. Κλασσική περίπτωση σ’αυτήν την κατηγορία είναι ο Ολλανδός ζωγράφος του 19ου αιώνα Βίνσεντ βαν Γκογκ. Υπάρχουν και διάφορες υποπεριπτώσεις, όπως ας πούμε ο ζωγράφος του 16ου αιώνα, Δομίνικος Θεοτοκόπουλος. Όσο ζούσε και αρκετά χρόνια μετά τον θάνατό του είχε την αναγνώριση του μεγάλου ζωγράφου. Μετά σιγά σιγά ξεχάστηκε εντελώς κι έπρεπε να φτάσουμε στα τέλη του 19ου αιώνα για να αρχίσει πάλι να ανάβει το άστρο του από νεαρούς ζωγράφους που έψαχναν νέους τρόπους έκφρασης. Τέλος έχουν συμβεί και κάτι περίεργες ιστορίες, όπως π.χ αυτή του συνθέτη της ροκ Σίξτο Ροντρίγκεζ. Αλλά γι’αυτόν και την ιστορία του θα σας μιλήσουμε, αφού πρώτα δούμε το ντοκιμαντέρ «Ψάχνοντας τον Sugar man».
Όλα τα προηγούμενα είναι η εισαγωγή για την περίπτωση, ως παράδειγμα, του Έμινεμ - Μάρσαλ Μπρους Μάδερς το κανονικό του όνομα - γιατί έχουμε ένα πρόβλημα. Το πιο πιθανόν είναι πως οι περισσότεροι που θα διαβάσετε αυτό το άρθρο δεν θα τον έχετε ακούσει. Κι εγώ μέχρι πρότινος δεν τον ήξερα. Πριν καιρό όμως είδα σε DVD μια ταινία του 2002, με τίτλο “8 miles”, που μ’άρεσε οριακά. Μετά κατάλαβα ότι η ταινία εξιστορούσε τα νεανικά χρόνια ενός υπαρκτού ράπερ και μάλιστα από τα μεγάλα ονόματα του χιπ –χοπ, του Έμινεμ. Τι ήταν ο Έμινεμ όταν ήταν πιτσιρικάς; Ένα τσογλάνι που ζούσε με την μάνα του απ’εδώ κι από κει, μετακινούμενοι διαρκώς με τροχόσπιτα. 
Στο Ντιτρόιτ όπου έμεναν όταν ήταν έφηβος κι όπου εξελίσσεται η ιστορία του φιλμ στο οποίο πρωταγωνιστεί, τον βλέπουμε να τριγυρνάει με συμμορίες, να τσακώνεται, να κάνει χρήση ναρκωτικών και να προσπαθεί να επιβιώσει μέσα σε μια άγρια φτώχεια, αλλά και να εκφραστεί μέσα από το χιπ –χοπ. Με τα χρόνια, αυτό το λευκό αγόρι – που έκανε μια απόπειρα αυτοκτονίας και έχει μπει σε κλινική για αποτοξίνωση τουλάχιστον δυο φορές - κατάφερε να γίνει παγκοσμίως το νούμερο ένα στο χώρο της ραπ. Τεράστιες πωλήσεις, απανωτά βραβεία, αποθεωτικές κριτικές και μια διαρκής αναγνώριση από τους συναδέλφους του που ξεκίνησε από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 και κρατάει μέχρι τις μέρες μας. Επίσης τολμάει και παίρνει θέση απέναντι στα διάφορα που συμβαίνουν στις Η.Π.Α. Ήταν μάλιστα από τους πιο επικριτικούς καλλιτέχνες προς τον πρόεδρο Μπους.
Εμείς, που δεν είμαστε λάτρεις του χιπ –χοπ και πρέπει να διαβάσουμε την μετάφραση των εξαιρετικών όπως λένε στίχων του για να πάρουμε μυρωδιά την ποίηση του δρόμου, τι μπορούμε να πούμε γι’αυτόν, με δεδομένο ότι τα κριτήρια αναγνώρισης ισχύουν και με το παραπάνω για την περίπτωσή του; Γιατί γι’ αυτά που πολλοί τον εγκωμιάζουν, όπως για την ικανότητά να αλλάζει τον τόνο και το ύφος της φωνής του πολλές φορές μέσα σε ένα τραγούδι χωρίς να χάνει το ρυθμό και για την δεξιοτεχνία του στην σύνθεση μουσικής και στίχων, δεν μας πιάνουν. Το συμπέρασμα είναι ότι δεν αποφασίζουμε όλοι για όλα. Δηλαδή η ισχύς των κριτηρίων αρκεί να επαληθεύεται από κάποιον κόσμο που τα έργα ενός καλλιτέχνη τον διεγείρουν. Αν λοιπόν οι φαν είναι πολλοί τότε ο καλλιτέχνης αυτός μπαίνει στη λίστα των υποψηφίων εξαιρετικών, ανεξάρτητα απ’το πόσοι είναι αυτοί που δεν τον θεωρούν υπέροχο. Προφανώς θα υπάρχουν πολλοί σαν κι εμένα, που δεν με εκφράζει η χιπ-χοπ μουσική, ας πούμε λόγω ηλικίας. Για να ακούσω κάποιο χιπ-χοπ τραγούδι θα πρέπει να μου το συστήσουν ή από τύχη. Κάποια τραγούδια που κάτι μου είπαν δεν τα θυμάμαι όλα, μου έμειναν όμως δυο τρία των Active Member που παίζουν ένα είδος χιπ –χοπ. Αν δεν κάνω λάθος ήταν τα «Φυσάει κόντρα», «Τι άλλο φοβάσαι;» και « Καλώς ήρθες παράξενε στον τόπο μου» μαζί με τη Βιτάλη. Υπήρξε κι ένα εξαιρετικό του Σαββόπουλου απ’το ‘94, «Ο μικρός μονομάχος», εδώ . Αλλά μέχρι εδώ.
Με λίγα λόγια, αυτό το σχεδόν αυτονόητο που προκύπτει από την περίπτωση του Έμινεμ, είναι ότι με όλους τους παγκοσμίως ή εθνικά ξεχωριστούς καλλιτέχνες, που προφανώς θα υπάρχουν πολλοί συνάνθρωποί μας οι οποίοι θα πίνουν νερό στ’όνομά τους, δεν είναι υποχρεωτικό να εκστασιαζόμαστε κι εμείς αν δεν μας αρέσουν. Όλοι έχουμε το δικαίωμα να διαλέγουμε αυτούς που μας ταράζουν με το έργο τους, αλλά των άλλων τις επιλογές, τι πιο υγιές από να τις περνάμε από το δικό μας κόσκινο; Το ίδιο ισχύει και για τα σπουδαία έργα. Φερ’ ειπείν, όπως συχνά αναφέρει ο φίλος μου ο Φάνης «αυτή η Γκερνίκα του Πικάσο, μου έχει κάτσει στο λαιμό, περισσότερο εξ αιτίας όλων αυτών που την θαυμάζουν, ενώ κατά βάθος δεν τους λέει τίποτα αυτό το πολυπροβεβλημένο έργο».
Κατά τύχη άκουσα προχθές δύο τραγούδια του Έμινεμ και γι’αυτό τον θυμήθηκα. Το ένα, εδώ , το πρόεσεξα διότι έμπλεκε με πρωτότυπο τρόπο ένα τραγούδι των Zombies, που όταν ήμουν πιτσιρικάς μου άρεσε. Και μετά ο παραγωγός έβαλε καπάκι το «The monster», εδώ , που το τραγουδούσε μαζί με την δημοφιλή τραγουδίστρια απ’τα Μπαρμπάντος, Ριάννα. Όπως ανέφερε ο παραγωγός, τα τραγούδια αυτά είναι από το νέο του άλμπουμ του 40άρη πια Έμινεμ, “The Marshall Mathers LP2”.
